GOLD 2019 1. Bölüm: Tanımı ve Genel Bakış

0
1342

KOAH, dünyada ölüme neden olan hastalıklar arasında 4. sıradadır. 2020’li yıllarda en sık 3.ölüm nedeni olacağı öngörülmektedir. KOAH, dünya çapında major bir morbidite ve mortalite sebebidir. Birçok insan bu hastalıkla yıllarca boğuşmaktadır ve bu hastaların çoğu KOAH’tan ya da komplikasyonlarından ötürü erken dönemde kaybedilmektedir. KOAH önemli bir halk sağlığı sorunu olmasına rağmen tedavi edilebilir ve önlenebilir bir hastalıktır.

KOAH ve KOAH tedavisi hakkında tartışmalar, kanıt düzeyleri, spesifik durumlar, literatür kaynağı oluşturan dokümanlar ve bu kılavuz “www.goldcopd.org” adresinde yer almaktadır.

KOAH: Persistan respiratuar semptomlarla ve hava akımı kısıtlılığı ile karakterize, tedavi edilebilir, önlenebilir, yaygın bir hastalıktır. En yaygın respiratuar semptolar dispne, öksürük, balgamdır.

KOAH için kronik bronşit ya da ardışık 2 yıl içinde en az 3 ay boyunca devam eden öksürük ve balgam varlığı klinik ve epidemiyolojik olarak kullanışlı bir terimdir.

Kronik hava yolu daralması, KOAH’ın karakteristiğini oluşturur. Bu konudaki patofizyoloji kronik inflamasyon sonucu oluşan yapısal değişikliklere bağlı küçük havayollarındaki daralma ve akciğer parankiminin destrüksiyonu sonucu alveolar bağlantıların kaybolması ve akciğerin elastikiyetinde azalmasıdır. Bu değişiklikler, havayolarının ekspirasyon boyunca açık kalmasını engeller.

Major risk faktörü tütün kullanımı olmakla beraber, biyoyakıtların yanmasıyla oluşan gazlar ve hava kirliliği de sayılabilir. Bunların dışında, genetik anormallikler ve anormal akciğer gelişimi de diğer predispozan faktörlerdir.

KOAH Alevlenme: Respiratuar semptomlarda akut kötüleşme periyotlarıdır.

Tüm ülkelerde kadınlara kıyasla erkeklerde KOAH prevelansı daha yüksek bulunmuştur. Bazı çalışmalarda erişkin popülasyonun neredeyse %6’sının KOAH hastası olduğu belirtilmiş ve KOAH’ın yaşla birlikte artan bir prevelansı olduğu ifade edilmiştir.

Morbidite genellikle doktor başvuruları, acil servis başvuruları ve hastane yatışları ile ilişkilidir. KOAH morbiditesi eşlik eden diğer hastalıkların varlığından etkilenebilir.

Mortalite ise dünya sağlık örgütüne göre tüm hastalık ölümleri içinde günümüzde 4. sırada yer almaktadır. Bu yüzden KOAH önemli bir ekonomik yük teşkil etmektedir.

Dünya çapında en yaygın tetikleyici faktör tütün kullanımıdır. KOAH için diğer bileşenler: Zehirli gaz ve partiküllere maruz kalmak, genetik, havayolu hiperaktivitesi ve çocuklukta akciğerin gelişimindeki bozukluklar gibi hastaya göre değişen faktörler olabilir.

  • Tütün kullanımı: Sigara kullanıcıları yüksek prevelansa sahip olsalar da tütünün diğer tipleri olan pipo, sigara, nargile ve marijuana da KOAH için birer risk faktörüdür. Pasif içicilik de bu gruba dahildir.
  • Ev içi hava kirliliği: Isınmada ve yemek pişirmede kullanılan odun ya da diğer fosil yakıtların yanmasıyla oluşan gazlar, iyi havalandırılmamış ısınma sistemleri gelişmekte olan ülkelerde kadınları önemli oranda etkilemektedir (Bizim toplumumuz için önemli olan bu nokta GOLD 2019’da kılavuzda yer almıştır.).
  • Mesleksel maruziyetler: Organik ve inorganik tozlar, kimyasal ajanlar önemli fakat çoğu zaman gözardı edilen bir risk faktörüdür.
  • Çevresel hava kirliliği: Total yanmış partiküllerin inhale edilmesi akciğer harabiyetine katkıda bulunur.
  • Sosyoekonomik durum ve yoksulluk: Artmış KOAH gelişim riskiyle ilişkili bulunmuştur. Bu ilişki belirsiz olmakla beraber, ev içi ve ev dışı hava kirliliği maruziyetinin fazla olması, zayıf beslenme, enfeksiyonlar ve benzer faktörlerden kaynaklandığı düşünülmektedir (GOLD 2019’da eklenen bir nokta burası.).
  • HIV: HIV pozitif bireylerin, HIV negatif bireylere kıyasla KOAH riskinin arttığına dair kanıtlar vardır (GOLD 2019’da eklenen bir nokta burası.).
  • Genetik faktörler: Matriks metalloproteinaz-12 (MMP-12) ve glutatyon S-transferazı kodlayan gen olan alfa-1 antitripsin (AATD) genindeki herediter defekt, doğrudan akciğer fonksiyon kaybı ve KOAH gelişimi ile ilişkilidir.
  • Akciğer gelişimi: Gestasyon ve çocukluk çağı boyunca akciğer gelişimini etkileyen herhangi bir faktör (düşük doğum ağırlığı, solunum yolu enfeksiyonları vb.) KOAH gelişme riskini arttırmaktadır.
  • Yaş ve cinsiyet: İleri yaş ve kadın cinsiyet artmış riskle ilişkilidir.
  • Astım ve havayolu hiperreaktivitesi: Astım hava akımında kısıtlılık ve KOAH gelişimine zemin hazırlamaktadır.

  • Havayolu daralması ve gaz tuzaklanması: Küçük havayollarındaki inflamasyon, fibrozis ve luminal eksüdaların miktarı ile FEV1 ve FEV1/FVC oranındaki azalma arasında korelasyon vardır. Periferal havayolu daralması, ekspirasyon esnasında progresif gaz tuzaklanmasına neden olarak havalanma artışına yol açar. Statik havalanma artışı, inspiratuar kapasitede azalmaya, dispnede artışa ve egzersiz kapasitesinde azalmaya neden olur.
  • Gaz değişimi anomalileri: Gaz değişiminde bozulma hipoksi ve hiperkapni ile sonuçlanır. Genellikle oksijen ve karbondioksit gaz transferi hastalık progresyonu ile kötüleşir. Azalmış ventilasyon ölü boşluk ventilasyonunda artmaya neden olur, bu da karbondioksit retansiyonu yapar.
  • Mukus hipersekresyonu: Mukus hipersekresyonu, kronik bronşitin bir özelliği olan kronik prodüktif öksürüğe neden olur. Mukus hipersekresyonunun nedeni; sigara içimi ya da zehirli gazlar sebepli kronik havayolu irritasyonuna bağlı goblet hücre sayısındaki artış ve submukozal glandlarda büyümedir.
  • Pulmoner hipertansiyon: KOAH’ın ileri evrelerinde gelişir. Küçük pulmoner arterlerdeki hipoksik vazokonstriksiyon, intimal hiperplazi, damar düz kas hipertrofi ve hiperplazisine neden olur. Progresif pulmoner hipertansiyon, sağ ventrikül hipertrofisi ve sağ kalp yetmezliğine yol açar.
  • Alevlenmeler: KOAH alevlenmeleri genellikle, bakteriyel veya viral enfeksiyonlar, çevresel kirlilik sonrası olur. Alevlenme boyunca havalanma artışı be gaz tuzaklanmasında artma olur, eksprituar akış azalır, dispne artar. Hipoksi gelişir. Pulmoner emboli, akut kalp yetmezliği gibi diğer faktörler de alevlenmeye neden olabilir.

GOLD 2019’un bu giriş bölümünde KOAH’ın tanımları üzerinde durulmuş ve hastalık hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Acil servis başvurularının KOAH hastaları için morbidite durumu oluşturduğunu bu başlıkta öğrenmiş olduk.

Sıradaki GOLD 2019 bölümü için beklemede kalın…

Kaynaklar

  • GOLD Reports 2019

  • https://goldcopd.org/wp-content/uploads/2018/11/GOLD-2019-POCKET-GUIDE-DRAFT-v1.7-14Nov2018-WMS.pdf

İlgili Yazılar

GOLD 2019 Değişenler ve Ön Plana Çıkanlar

 

 

1991 yılında İzmir-Aliağa’da doğdum. Çocukluğum Dikili-Bergama ve köyüm üçgeninde geçti. Liseyi Çanakkale Fen Lisesi’nde yatılı okudum. Erken yaşta ailemden uzakta olmak kendi ayaklarım üzerine basmayı öğrenmek dışında birçok meziyet kattı. Tıp fakültesini ise Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde bitirdim. Halen Antalya Eğitim Araştıma Hastanesi Acil Tıp Kliniği’nde asistanlık eğitimime devam etmekteyim. Köy hayatı, köylülük, çiftçilik, doğa, yürüyüş, seyahat ilgi alanlarım arasında. Dünya turu en büyük hayalim. Acil ise hayatımın yaramaz çocuğu gibi, ne seninle ne de sensiz tadında yaşayıp gidiyoruz…
Facebook Yorumları

Yorum yap

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen isminizi buraya giriniz