Kan Gazı Analizi Akıl Kartı

2
10877

Arteriyel kan gazı analizi acil serviste kritik hastalıkların değerlendirilmesinde, hastalıkların etiyolojisinin ve ciddiyetinin saptanmasında önemli role sahiptir. Ayrıca kan gazı tetkikinin yorumlanması hastaların hızlı bir şekilde değerlendirilmesi ile birlikte tanı ve tedaviye başlanmasında önemli bir role sahiptir. Hastaların asit-baz durumunu değerlendirebilmemizi ve respiratuar fizyolojisi hakkında önemli fikir sahibi olmamızı sağlayan değerli ve hızlı sonuç aldığımız bir laboratuvar yöntemidir. Asit-baz dengesinin ve solunum dengelerinin değerlendirmesinde, arteriyel kanda oksijen (PaO2) ile karbondioksit parsiyel basınçlarının (PaCO2), oksijen satürasyonunun (SaO2), pH ve bikarbonat değerlerinin ölçümü, arter kan gazı analiziyle yapılmaktadır. Kan gazında solunumun iki temel işlevine bakılmaktadır. Daha önce kan gazı yorumlaması ile ilgili yazdığımız yazıya buradan ulaşabilirsiniz. Kan gazı bozukluklarında en sık karşılaştığımız etiyolojik faktörleri bu akıl kartında bulabilirsiniz.

Normal Arteriyel Kan Gazı Değerleriblank

  • pH: 7.35–7.45
  • PaO2: 75–100 mmHg
  • PaCO2: 35–45 mmHg
  • HCO3: 22–26 mEq/L
  • SpO2: 94–100%
  • BE:0±2

Sistemik arteryel pH, solunum sistemi ve böbrekler tarafından, hücre dışı ve hücre içi kimyasal tamponlama sistemleri yardımıyla da 7,35‐7,45 arasında tutulur.
PaCO2 düzeyi solunum sistemi tarafından düzenlenir ve hemen gelişir.
HCO3 düzeyi ise böbrekler tarafından düzenlenir ve bu düzenleme 24‐48 saatte belirginleşir. Böbrekler tarafından:

  1. HCO3 geri emilimi sağlanır.
  2. H+ atılması gerçekleşir. Bu iki yolla oluşur;

a) H+‘ın  HPO4 iyonu ile birleşerek idrarda H2PO4 oluşturması.
b) H+‘ın NH3 ile birleşerek idrarda NH4 oluşturması.

blank

Arter Kan Gazı Ölçümünün Doğrulanması Nasıl değerlendirilir?

Henderson‐Hasselbalch denklemiyle hesaplanan H+ ile, arter kan gazından elde
edilen [H] yaklaşık değerde olmalıdır.
Henderson‐Hasselbalch denklemine göre: H+ = 24 x PaCO2 / HCO3’dır.
Arter kan gazı değerlerine göre H+ iyonu konsantrasyonu tespit edilir.
pH’da 7.40’dan itibaren her 0.01 değişiklik, H+ iyonunda 40 nmol/L’den itibaren
1 nmol ters yönde değişikliğe neden olmaktadır.

Kan Gazı Bozukluklarında Etiyolojiye Yönelik Ayırıcı Tanı

Asit-baz Bozukluğu
Sebep olabilecek etiyolojik nedenler
Solunumsal Asidoz

  • Solunum merkezi depresyonu

SSS hastalıkları (travma, tümör, kanma), Opioidler, Genel anestezi

  • Nöromüsküler paraliziler

Kas gevşeticiler, Miyopatiler, Miyastenia gravis, Potasyum kayıpları

  • Periferik sinir hastalıkları

Polinöropati, Poliomiyelit, Guillain-Barre, Amiyotrofik lateral skleroz

  • Solunumsal hastalıklar

Kifoskolyoz, torakoplasti, multiple kot kırıkları, pnömotoraks, hemotoraks, plevral efüzyon, aspirasyon, yabancı cisim, astım, KOAH, amfizem, atelektazi, pnömoni, pulmoner ödem, ARDS

  • Yetersiz yapay solunum
Solunumsal Alkaloz

  • Kortikal stimülasyon

Psikojenik hiperventilasyon, Ağrı, korku, anksiyete, deliryum, SSS hastalıkları (travma, kanama, ensefalit)

  • Kimyasal ve hormonal stimülasyon

Endotoksinler ve yüksek ateş(sepsis), Salisilatlar, analeptikler, Gebelik(progesteron), Hipertiroidi, hepatik yetmezlik

  • Hipoksik stimülasyon

Atmosferik hipoksi (yüksekte), Kardiyopulmoner hastalıklar

  • Yapay solunumda yüksek dakika volümü

Metabolik Asidoz

Anyon Açıklığı Artmış
  • Endojen asit yapımı artması

Ketoasidoz, Diabetes mellitus, Açlık, Laktik asidoz, Şok, hipoksi, sepsis, travma

  • Ekzojen asitler

Kan transfüzyonu (asit sitrat dekstroz nedeniyle), Salisilat, Metanol, Etilen glikol

  • Asit atılımının azalması

Renal yetmezlik

Normal Anyon Açıklıklı
  • Serum potasyumu düşük

GİS bikarbonat kayıpları (diyare, enterostomi, pankreatik fistül), Karbonik anhidraz inhibitörleri (asetazolamid), Üreter diversiyonu, Renal tübüler asidoz, Dilüsyonel (serum fizyolojik)

  • Serum potasyumu normal veya yüksek

Amonyum klorid, hidrojen klorid, arjinin hidroklorid uygulaması), Piyelonefrit

Anyon Açıklığı Azalmış
  • Ölçülmeyen katyonların artması
  • Kana anarmol katyonların ilavesi (lityum intoksikasyonu)
  • Hipoalbuminemi
  • Albumşnin anyonik yükünün azalması
  • Na ve K’ın düşük çıkmasına sebep olan hiperviskosite
Metabolik Alkoloz Aşırı kusma sonucu mide asit kaybı

•İyatrojenik olarak; Alkali ilaçların aşırı alımı

•Diüretik kullanımına bağlı hipovolemi ve potasyum kaybı

•Endokrin bozukluklar (Sekonder Hiperaldesteronizm)

•Antiasitlerin aşırı emilimi

•Ciddi dehidratasyon

 

Asit Boz Bozuklukları

Beklenen kompansasyon yanıtı, her zaman primer değişiklik ile aynı yönde olur.

KOMPANSASYON SOLUNUMSAL ASİDOZ:
Her 10 mmHg PaCO2 artışı için HCO3 akutta 1 mmol/L kronikte 4 mmol/L artar.

METABOLİK ASİDOZ:
PaCO2 = 1.5 x HCO3 +8 ±2

SOLUNUMSAL ALKALOZ:
Her 10 mmHg PaCO2 azalışı için HCO3 akutta 2 mmol/L kronikte 5 mmol/L azalır.

blank

Bu dosyanın pdf formatını aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.

blankblank

blank

blank

blank

blank

  • https://jag.journalagent.com/tkd/pdfs/TKDA_42_2_194_202.pdf
  • https://med.gazi.edu.tr/posts/download?id=20757
  • https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-metabolik-alkaloz-tani-ve-tedavisi-69571.html

blank

Kan Gazı Analizi ve Klinik Kullanımında Önemli Noktalar

2 YORUMLAR

Yorum yap

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen isminizi buraya giriniz