Subaraknoid Kanamaya (SAK) Acil Yaklaşım

Subaraknoid kanama (SAK), kanın beyin omurilik sıvısının (BOS) bulunduğu pial ve araknoid membranlar arasındaki subaraknoid boşluğa geçmesi durumudur. Travmatik veya spontan gelişebilir. En sık neden travmatik SAK olmakla birlikte, spontan SAK olgularının %85’inden anevrizma rüptürü sorumludur.

SAK önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. İlk hafta mortalite yaklaşık %40’tır. Ölümlerin %10-15’i hastane öncesi, %25’i ilk 24 saat içinde gerçekleşir.

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü
• Hipertansiyon
• Sigara
• Aşırı alkol
• Genetik yatkınlık
• Aile öyküsü
• Bağ dokusu hastalıkları (Marfan, Ehlers-Danlos)
• Polikistik böbrek hastalığı
• Travma

Ottawa SAK kuralları: değerlendirmede klinik karar destek aracıdır.

Etiyoloji

Travma en sık neden olmakla birlikte, spontan SAK’ta en sık etken anevrizma rüptürüdür (%80).

• Serebral anevrizma
• AVM
• Arteryel diseksiyon
• Mikotik anevrizma
• Koagülopati
• Neoplazmlar

Patofizyoloji

Anevrizma rüptürü sonrası arteriyel basınç doğrudan subaraknoid boşluğa iletilir ve kan BOS içinde yayılır. Bu durum meningeal irritasyon, intrakraniyal basınç artışı ve vazospazma neden olabilir.

Vazospazm genellikle 5-8 gün sonra gelişir ve sekonder iskemiye yol açabilir.

Klinik

En tipik bulgu ani başlayan, “hayatımın en şiddetli baş ağrısı” şeklinde tarif edilen baş ağrısıdır.

Baş ağrısı özellikleri

• Ani başlangıç (thunderclap)
• Dakikalar içinde maksimuma ulaşır
• Bulantı-kusma eşlik edebilir
• Nörolojik defisit olabilir
• Bilinç kaybı görülebilir

Fizik muayene

• Hipertansiyon
• Taşikardi
• Papilödem
• Ense sertliği
• Nörolojik defisit
• Nöbet

Tanı

İlk tercih edilen yöntem kontrastsız beyin BT’dir.

• İlk 6-12 saatte sensitivite %98
• 24 saat içinde %90 civarı
• 1 hafta sonra %50’ye düşer

BT negatif ise lomber ponksiyon veya BT anjiyografi yapılmalıdır.

Diğer tetkikler

• BT anjiyografi
• MRG
• DSA (altın standart)

Tedavi

• ABCDE yaklaşımı
• Hava yolu güvenliği
• Oksijen (SpO2 > %94)
• IV erişim
• Baş 30° elevasyon
• Kan basıncı kontrolü

Antihipertansif tedavi

• Labetolol
• Esmolol
• Nikardipin

Kaçınılmalı: Nitroprussid, nitrogliserin

Entübasyon endikasyonları

• GKS < 8
• Bilinçte hızlı kötüleşme
• Yetersiz oksijenasyon
• Kontrolsüz nöbet

Komplikasyonlar

• Vazospazm
• Yeniden kanama
• Hidrosefali
• Nöbet
• Elektrolit bozuklukları

Kaynaklar

• UpToDate
• ACEP
• AHA Guidelines
• Radiopaedia

İlgili yazı

Kafa travmasına yaklaşım

Kafa Travmasına Hastasına Genel Yaklaşım