Tetanoz, Clostridium tetani tarafından üretilen güçlü nörotoksinlerin etkisiyle ortaya çıkan, santral sinir sistemini tutan ve dirençli tonik spazmlarla karakterize ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık, genellikle kontamine yaralar yoluyla bulaşır ve uygun profilaksi yapılmadığında hızla ilerleyebilir.
İnkübasyon süresi genellikle 3 gün ile 3 hafta arasında değişmekte olup ortalama 15 gün civarındadır. Semptomların erken başlaması genellikle daha ağır seyir ile ilişkilidir. Modern yoğun bakım koşullarında dahi tetanoz olgularında mortalite oranları yüksek seyretmektedir.
Tetanozdan korunmanın en etkili yolu aşılamadır. Bu noktada erişkinlerde kullanılan Td aşısı (Tetanoz-difteri aşısı), hem primer korunmada hem de yaralanma sonrası profilakside kritik rol oynar. Td aşısı, belirli aralıklarla rapel dozlar şeklinde uygulanarak bağışıklığın devamlılığını sağlar.
Özellikle acil servis pratiğinde, yaralanma ile başvuran hastalarda tetanoz profilaksisinin değerlendirilmesi hayati öneme sahiptir. Hastanın aşılanma öyküsü, yaranın özellikleri ve risk durumu birlikte değerlendirilerek uygun Td aşısı ve gerekirse tetanoz immünglobulini uygulanmalıdır.
Unutulmamalıdır ki tetanoz, önlenebilir ancak tedavisi zor ve mortalitesi yüksek bir hastalıktır. Bu nedenle doğru zamanda ve doğru şekilde yapılan aşılama, hastalığın tamamen önüne geçilmesini sağlar.
Uygulama
Tetanoz İçin Riskli Durumlar
- Geniş doku hasarı olan (major yanıklar gibi) veya 1 cm’den derin yaralar ve yıldız biçiminde, düzgün olmayan, şekilsiz, bir kısmı kopmuş yaralar
- Ateşli silah, ezilme, yanık, donma ile meydana gelen yaralar
- Delici yaralanmalar (steril olmayan enjeksiyonlar dahil) (kulak delinmesi)
- Nekrotik doku varlığı
- Kontaminantların (toprak, pislik, dışkı, …) varlığı
- Sinir denervasyonu ve/veya iskemik doku varlığı
- Yabancı cisim içeren yaralar
- Parçalı kırıklar
Tetanos açısından yaşlılar ve yeterli dozda aşılanmayanlar yüksek risk altındadırlar. Sağlık Bakanlığı Aşı Takvimi için tıklayın.
Aşı deltoid kas içine intramusküler yapılmalıdır. Aşı uygulamasından sonra uygulanan bölgede geçici şişlik, kızarıklık ve ağrı olabilir.
Aşının en etkili olduğu dönem ilk beş yıldır, sonraki yıllarda aşının etkinliği giderek azalır. Bu yüzden özellikle de sağlığınız için yetişkinler her beş yılda bir düzenli olarak tetanoz aşısı yaptırmalıdır.
İlgili Yazı
