Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Kardiyak Tamponad, intraperikardiyal alana sıvı veya kan birikmesi sonucu intraperikardiyal basıncın artması, ventriküllerin diyastolik doluşunun kısıtlanması, atım volümü ve kalp debisinin düşmesi ile karakterize, hayatı tehdit eden bir klinik tablodur.
Düşen kalp debisi ile paralel olarak hemodinami de bozulur, bu durum dokuların perfüzyonunda ciddi azalmaya neden olarak şok tablosu ile sonuçlanır.
ANATOMİ
Perikard, kalbi çevreleyen fibroseröz bir zardır. Bu iki perikard yaprağı arasında normal sağlıklı kişilerde sürtünmeyi en aza indiren 15-50 mL kadar sıvı bulunur.
Perikardiyal hastalıklar;
- Akut veya kronik perikardit
- Perikardiyal efüzyon
- Kardiyak tamponad
olarak ortaya çıkar.
PATOFİZYOLOJİ
İntraperikardiyal basınç normalde plevral basınca yakındır (3-6 mmHg). Tamponad gelişimi sıvının miktarına ve birikme hızına bağlıdır.
- Yavaş biriken sıvılarda: Perikard esner, 2 litreye kadar sıvı tolere edilebilir.
- Hızlı biriken sıvılarda: 150-200 mL sıvı bile hızla basıncı artırarak tamponada neden olabilir.
Obstrüktif Şok Patofizyolojisi
- İntraperikardiyal basınç artışı diyastolik doluşu kısıtlar.
- Sağ atriyum ve sağ ventrikül doluşu engellenir.
- Atım hacmi ve kardiyak debi düşer.
- İnspirasyonla sağ kalbe dönüş artarken septum sola kayar, sol ventrikül doluşu daha da azalır (Pulsus Paradoksus mekanizması).
ETİYOLOJİ
Kardiyak tamponad, intraperikardiyal alanda sıvı birikmesi ve bunun hemodinamik bozukluğa yol açmasıdır. En sık nedenler:
- Göğüs Travmaları (Penetran/Künt)
- Perikarditler (Viral, Bakteriyel, Tüberküloz)
- Malignite (Tümörler ve Metastazlar)
- Üremi (Böbrek Yetmezliği)
- Akut Miyokard Enfarktüsü (Duvar rüptürü)
- İyatrojenik (Kateter işlemleri, cerrahi)
- Aort Diseksiyonu (Tip A)
- Hipotiroidi / Miksödem
EPİDEMİYOLOJİ
Genel popülasyonda kesin insidans bilinmemekle birlikte; HIV pozitifler, son dönem böbrek hastaları, malignite öyküsü olanlar ve otoimmün hastalığı olanlarda risk daha yüksektir.
KLİNİK BULGULAR
Klinik tablo sıvının birikme hızına göre değişir. Hızlı gelişen “cerrahi tamponad” tablosunda hasta şoktadır ve hızla kaybedilebilir. Yavaş gelişen “medikal tamponad” tablosunda ise dispne ve halsizlik ön plandadır.
Semptomlar
- Dispne ve Takipne (En sık)
- Göğüs ağrısı
- Halsizlik, baş dönmesi, senkop
- Çarpıntı
Fizik Muayene (Beck Triadı)
Klasik üçlü bulgudur ancak her hastada görülmeyebilir:
- Hipotansiyon (Düşük arter kan basıncı)
- Juguler Venöz Dolgunluk (Artmış sistemik venöz basınç)
- Derinden Gelen Kalp Sesleri (Sessiz kalp)
Pulsus Paradoksus
İnspirasyon sırasında sistolik kan basıncının 10 mmHg’dan fazla düşmesidir. Tamponad için önemli bir bulgudur.
TANI VE GÖRÜNTÜLEME
1. Elektrokardiyografi (EKG)
- En sık Sinüs Taşikardisi görülür.
- Düşük Voltaj: QRS komplekslerinin boyutu küçülür.
- Elektriksel Alternans: QRS boyutunun her atımda bir büyük bir küçük olmasıdır. Tamponad için oldukça spesifik bir bulgudur (Kalbin sıvı içinde yüzmesine bağlı).
2. Akciğer Grafisi
Büyük efüzyonlarda kalp gölgesi genişler ve “Çadır Kalp” veya “Su Matarası” görünümü alır. Akut travmatik tamponadda kalp boyutu normal olabilir.
3. Ekokardiyografi (EKO) – ALTIN STANDART
Tanıda en önemli tetkiktir. Perikard yaprakları arasında anekoik (siyah) sıvı görünümü mevcuttur.
Tamponad Bulguları:
- Sağ atriyum sistolik kollapsı (Erken bulgu)
- Sağ ventrikül diyastolik kollapsı (Spesifik bulgu)
- Dilate Vena Cava Inferior (Solunumla kollaps yok – Plethoric IVC)
- Swinging Heart (Kalbin sıvı içinde salınımı)
AYIRICI TANI
- Plevral Efüzyon
- Tansiyon Pnömotoraks
- Pulmoner Emboli
- Konstriktif Perikardit
- Kalp Yetmezliği
- Kardiyojenik Şok
TEDAVİ VE YÖNETİM
Kardiyak tamponadın kesin tedavisi drenajdır. Hemodinamik instabilite varlığında acil müdahale gerekir.
1. Acil Stabilizasyon
- IV Sıvı: Ön yükü (preload) artırmak için sıvı bolusu (500-1000 cc izotonik) verilebilir. Bu geçici bir önlemdir.
- İnotropik Destek: Gerekirse norepinefrin veya dobutamin başlanabilir ancak drenaj esastır.
- Mekanik Ventilasyondan Kaçınma: Pozitif basınçlı ventilasyon venöz dönüşü daha da azaltarak kardiyak arresti tetikleyebilir. Mümkünse hasta spontan solunumda tutulmalıdır.
2. Perikardiyosentez
İğne ile perikard sıvısının boşaltılması işlemidir. USG eşliğinde yapılması komplikasyon riskini azaltır. Genellikle subksifoid veya parasternal yaklaşım kullanılır.
3. Cerrahi (Perikardiyal Pencere / Perikardiyektomi)
Tekrarlayan efüzyonlarda, pürülan perikarditte veya travmatik hemoperikardiyumda cerrahi drenaj tercih edilebilir.
PODCAST
(Podcast linki buraya eklenecek)
SORU
KAYNAKLAR
- UpToDate: Emergency Pericardiocentesis
- NCBI Bookshelf: Cardiac Tamponade
- Tintinalli’s Emergency Medicine, 9th Edition.
İLGİLİ YAZI
