Öğrenim Noktaları

Metoklopramid, dopamin D2 reseptör antagonisti olan bir antiemetiktir. Etkisini esas olarak beyinsapında (medulla) yer alan kemoreseptör tetik bölgesinde (CTZ) D2 reseptörlerini bloke ederek gösterir. Bu sayede kusma refleksinin uyarılmasını engeller.

Aynı zamanda metoklopramid, üst gastrointestinal (Gİ) sistemde asetilkolin salınımını artırarak mide ve duodenum motilitesini güçlendirir. Bu prokinetik etkisi sayesinde mide boşalmasını hızlandırır ve özellikle gastropareziye eşlik eden bulantılarda faydalıdır.

Metoklopramid CYP2D6 enzimi ile metabolize edilir. CYP2D6 ultra hızlı metabolize edici olan hastalarda ilaç daha hızlı yıkılır, plazma düzeyi düşer ve buna bağlı olarak terapötik etkinliği azalır. Bu nedenle hasta ilacını düzenli kullansa bile kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma devam edebilir.

Dopamin reseptör antagonistleri (metoklopramid gibi), CTZ’deki D2 reseptörlerini bloke ederek etki gösterir. Metoklopramid;

Kemoterapiye bağlı bulantı-kusma
Postoperatif bulantı-kusma
Gastroparezi

gibi durumlarda sık kullanılır.
Yaygın yan etkileri arasında yorgunluk, akatizi, distoni; uzun süreli kullanımda ise tardif diskinezi yer alır.

Kemoterapiye bağlı bulantı patofizyolojisinde dopamin, serotonin ve madde P gibi birden fazla nörotransmitter rol oynar. Bu nedenle çoğu hastada kombine antiemetik tedavi gerekir. CYP2D6 metabolizması değişmiş hastalarda dopamin antagonistleri etkisiz kalabilir; bu durumda 5-HT3 antagonistleri (ondansetron) veya NK-1 antagonistleri (aprepitant) gibi farklı reseptörleri hedefleyen ilaçlara geçmek kanıta dayalı ve doğru bir yaklaşımdır.

Özetle:
Bu soruda tarif edilen antiemetik ilaç metoklopramiddir ve temel etki mekanizması dopamin D2 reseptör blokajıdır.

Metoklopramid: Dopamin D2 reseptörü
Ondansetron / Granisetron / Palonosetron: 5-HT3 (Serotonin) reseptörü
Aprepitant / Fosaprepitant: Nörokinin-1 (NK1 / Substance P) reseptörü
Proklorperazin / Droperidol / Haloperidol: Dopamin D2 reseptörü
Prometazin / Difenhidramin / Dimedrinat: Histamin H1 reseptörü
Skopolamin: Muskarinik M1 reseptörü
Deksametazon: Glukokortikoid reseptörü
Dronabinol: Kannabinoid CB1 reseptörü

Yorum yap İptal

POPÜLER

Premium