YDUS25D1-11

Açıklama

Anafilaksi, ani başlangıçlı, hızlı ilerleyen ve yaşamı tehdit edebilen sistemik bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Solunum yolu, kardiyovasküler sistem ve deri/mukoza tutulumu ile karakterizedir. Erken tanı ve gecikmeden tedavi başlanması mortaliteyi belirgin şekilde azaltır. Acil serviste nadir görülmekle birlikte yüksek riskli bir durumdur. En sık nedenler:

• İlaçlar (özellikle antibiyotikler)
• Gıdalar (fıstık, deniz ürünleri vb.)
• Böcek sokmaları

Patofizyoloji

Mast hücreleri ve bazofillerden salınan mediatörler sonucu:

• Vazodilatasyon → hipotansiyon ve şok
• Artmış kapiller geçirgenlik → ödem, anjiyoödem
• Bronkokonstriksiyon → dispne, wheezing
• Mukus sekresyonu artışı → hava yolu obstrüksiyonu

Klinik bulgular

• Hipotansiyon ve taşikardi
• Dispne, hışıltı, stridor
• Ürtiker ve anjiyoödem
• Bilinç değişikliği

Tanı

Anafilaksi tanısı klinik olarak konur ve tedavi geciktirilmeden başlanmalıdır. Laboratuvar doğrulaması beklenmez.

Tedavi yaklaşımı

• İlk ve en önemli ilaç epinefrindir (adrenalin)
• Epinefrin dozu: 0,3–0,5 mg intramusküler (anterolateral uyluk), gerekirse 5–10 dakika aralıklarla tekrarlanır
• Sıvı resüsitasyonu: 1.000–2.000 mL kristalloid (normal salin) bolus
• Hava yolu yönetimi: Ödem ve obstrüksiyon riski nedeniyle erken entübasyon düşünülmelidir
• Oksijen tedavisi uygulanmalıdır
• Adjunkt tedaviler: Antihistaminikler ve kortikosteroidler semptom kontrolü için kullanılabilir ancak ilk basamak değildir

Klinik nüanslar

• Dopamin, anafilaksi tedavisinde ilk basamak değildir.
• Epinefrin geciktirilmemelidir; mortaliteyi azaltan en kritik müdahaledir.
• IM yol, hızlı ve güvenli etki başlangıcı nedeniyle tercih edilir.
• Dirençli hipotansiyonda intravenöz epinefrin infüzyonu ve ek vazopressörler düşünülebilir.

Komplikasyonlar

• Anafilaktik şok
• Solunum yetmezliği
• Kardiyak arrest