Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Dobutamin, akut kalp yetersizliği ve kardiyojenik şokta kullanılan, beta-1 adrenerjik agonist etkisi baskın olan pozitif inotropik bir ajandır. Temel etkisi miyokard kontraktilitesini artırmak ve kardiyak outputu yükseltmektir. Beta-2 adrenerjik reseptörler üzerinden hafif vazodilatasyon yapabilir. Dopaminden farklı olarak dopaminerjik reseptörler üzerine etkisi yoktur.
Dobutamin beta-1 reseptörleri üzerinden kronotropik ve inotropik etkilere yol açarken beta-2 adrenerjik reseptörlerini üzerinden ise damar genişlemesine yol açan daha az aritmojenik bir ajandır. İnotropik etkisi ile kardiyak kontraktiliteyi arttırır. Dopaminden farklı olarak kardiyak dolum basınçlarını düşürür. Bu etkilerin kombinasyonu sistemik vasküler dirençte azalma ile artmış kardiyak output ile sonuçlanır. Bu yüzden genellikle dekompanse kalp yetmezliğinde ve kardiyojenik şok olan hastalar için kullanılır. Septik şokta rutin olarak kullanılmaz. Sistemik damar direncini düşürerek hipotansiyona sebep olabilir. Dopaminerjik reseptörler üzerine hiçbir etkisi yoktur, ancak kardiyak debiyi arttırarak renal kan akımını da arttırır.
Hipotansiyonu ve hedef organ dolaşımında bozulma olan hastalarda tek başına ya da diğer ilaçlarla beraber miyokard fonksiyonlarını desteklemek amacıyla kullanılır. Dekompanse kalp yetmezliği olan hastalarda periferik vasküler dirence ve sistemik kan basıncına etkisini önceden tahmin etmek mümkün olmadığından ve düşürebileceğinden genellikle dopamin ile beraber uygulanır.
İlaç Farmakolojisi
Ticari Form
- Dobutamin 250 mg / 20 mL IV konsantre infüzyon çözeltisi
- Her 1 mL’de 12.5 mg dobutamin bulunur.
- Yalnızca intravenöz infüzyon şeklinde uygulanır.
Ticari İsimler
- DOBCARD 250 mg/20 mL IV infüzyon
- DOBUTAMINE DBL 250 mg/20 mL konsantre enjektabl solüsyon
- DOBUTASEL 250 mg/20 mL IV konsantre infüzyon çözeltisi
- DOBUTHAVER 250 mg/20 mL IV infüzyon için konsantre çözelti
- MEKARD 250 mg/20 mL IV konsantre infüzyonluk çözelti
Etki Mekanizması
Dobutamin ağırlıklı olarak beta-1 adrenerjik reseptörleri uyarır. Bu etki ile miyokard kontraktilitesi artar ve kardiyak output yükselir. Beta-2 adrenerjik reseptör etkisi nedeniyle periferik vasküler direnç hafif azalabilir.
- Beta-1 reseptör uyarısı ile kontraktilite artar.
- Kalp debisi yükselir.
- Kalp hızı hafif veya orta derecede artabilir.
- Beta-2 etkisi ile hafif vazodilatasyon gelişebilir.
- Sistemik vasküler direnç azalabilir.
- Kardiyak dolum basınçları azalabilir.
Sonuç olarak dobutamin, kardiyak kontraktiliteyi artırarak düşük kardiyak debi durumlarında hemodinamik iyileşme sağlar.
Endikasyonlar
- Akut dekompanse kalp yetersizliği
- Kardiyojenik şok
- Düşük kardiyak debi sendromu
- Miyokard fonksiyon bozukluğuna bağlı hipotansiyon
- Şiddetli sistolik kalp yetersizliği
- Kalp cerrahisi sonrası düşük debi tablosu
- Beta bloker zehirlenmesinde seçilmiş olgular
- Septik şokta düşük kardiyak output varlığında norepinefrine ek tedavi
Kontrendikasyonlar
- Dobutamine karşı aşırı duyarlılık
- Hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopati
- Belirgin taşiaritmi
- Kontrolsüz atriyal fibrilasyon veya ventriküler aritmi
- Şiddetli hipovolemi
- Ventrikül dolumunu veya çıkışını engelleyen ciddi mekanik obstrüksiyon
Uygulama
Uygulama
Dobutamin yalnızca intravenöz infüzyon şeklinde uygulanır.
Hazırlanışı
Dobutamin Ampul: 250 mg / 20 mL
Acil servis ve yoğun bakım pratiğinde hesaplamayı kolaylaştırmak amacıyla sıklıkla:
- 1 ampul Dobutamin 250 mg/20 mL
- 80 mL izotonik veya %5 Dekstroz
içerisine eklenerek hazırlanır.
Toplam hacim:
100 mL
Son konsantrasyon:
2500 mcg/mL
olur.
Bu konsantrasyon pompa hesaplamalarını kolaylaştırır.
Başlangıç Dozu
Genellikle:
2.5-5 mcg/kg/dk IV infüzyon
ile başlanır.
Klinik yanıt, kan basıncı, kalp hızı ve ritme göre kademeli olarak artırılır.
İdame Dozu
Genel doz aralığı:
2-20 mcg/kg/dk IV infüzyon
Şiddetli olgularda:
40 mcg/kg/dk
dozuna kadar çıkılabilir.
Ancak yüksek dozlarda taşikardi, aritmi ve miyokard oksijen tüketimi artışı belirginleşir.
Pratik Hesaplama
Hazırlama: 250 mg Dobutamin + 80 mL izotonik veya %5 Dekstroz = 100 mL
Konsantrasyon: 2500 mcg/mL
Bu konsantrasyonda:
mL/saat = doz × kilo × 60 / 2500
Örnek
70 kg hasta için 10 mcg/kg/dk doz:
- 70 × 10 × 60 = 42.000 mcg/saat
- 42.000 / 2500 = 16.8 mL/saat
Yani 70 kg hastada 10 mcg/kg/dk dobutamin dozu için pompa hızı:
16.8 mL/saat
olarak ayarlanır.
Pratik Uygulama Tablosu
Hazırlama: 250 mg Dobutamin (20 mL) + 80 mL SF = 100 mL
Konsantrasyon: 2500 mcg/mL
Örnek Hasta Dozu
- 60 kg: 30 mL yükleme → 13.5 mL/saat idame
- 70 kg: 35 mL yükleme → 15.8 mL/saat idame
- 80 kg: 40 mL yükleme → 18 mL/saat idame
- 90 kg: 45 mL yükleme → 20.3 mL/saat idame
- 100 kg: 50 mL yükleme → 22.5 mL/saat idame
- 110 kg: 55 mL yükleme → 24.8 mL/saat idame
- 120 kg: 60 mL yükleme → 27 mL/saat idame
Not: Dobutamin için standart uygulamada yükleme dozu önerilmez. Yukarıdaki “yükleme” hacimleri hızlı başlangıç amacıyla kullanılan pratik uygulama örnekleridir. Klinik durumda taşikardi, aritmi ve hipotansiyon açısından yakın monitörizasyon gereklidir.
Dobutamin İnfüzyon Çizelgesi
Örnek Dozlar
Hazırlama: 100 mg Dobutamin + 100 mL SF veya %5 Dekstroz
Konsantrasyon: 1000 mcg/mL
Doz Aralığına Göre Etkiler
Hemodinamik Etkileri
Kardiyak Etkiler
- Kardiyak kontraktiliteyi artırır.
- Kardiyak outputu artırır.
- Atım hacmini artırabilir.
- Kalp hızında artış yapabilir.
- Miyokard oksijen tüketimini artırabilir.
Vasküler Etkiler
- Sistemik vasküler dirençte hafif azalma yapabilir.
- Periferik vazodilatasyon oluşturabilir.
- Hipovolemik hastalarda hipotansiyona neden olabilir.
- Kardiyak output artışı ile renal kan akımını artırabilir.
Septik Şokta Kullanım
Dobutamin septik şokta rutin ilk seçenek değildir. Septik şokta öncelikli vazopressör genellikle norepinefrindir. Ancak yeterli sıvı resüsitasyonu ve vazopressör desteğine rağmen düşük kardiyak output bulguları devam eden seçilmiş hastalarda norepinefrine ek olarak dobutamin kullanılabilir.
Yan Etkiler
- Taşikardi
- Prematür ventriküler kontraksiyonlar
- Supraventriküler aritmiler
- Ventriküler aritmiler
- Hipotansiyon
- Hipertansiyon
- Baş ağrısı
- Bulantı
- Anjina
- Miyokard iskemisi
İlaç-İlaç Etkileşimleri
- Beta blokerler dobutaminin etkisini azaltabilir.
- Diğer inotrop ve vazopressörlerle birlikte aritmi riski artabilir.
- Halojenli anesteziklerle birlikte ventriküler aritmi riski artabilir.
- MAO inhibitörleri ve trisiklik antidepresanlar adrenerjik yanıtı artırabilir.
Uyarı ve Önlemler
- Sürekli EKG monitörizasyonu önerilir.
- Kan basıncı yakın takip edilmelidir.
- Taşikardi gelişirse doz azaltılmalıdır.
- Aritmi gelişirse infüzyon hızı azaltılmalı veya kesilmelidir.
- Hipovolemi varsa dobutamin öncesinde düzeltilmelidir.
- İleri kalp yetersizliğinde beta reseptör duyarsızlığı nedeniyle yanıt azalabilir.
- Birkaç günlük infüzyon sonrası tolerans gelişebilir.
Akut Kalp Yetersizliğinde Klinik Kullanım
Dobutamin özellikle:
- Düşük kardiyak output
- Dekompanse sistolik kalp yetersizliği
- Kardiyojenik şok
- Hipoperfüzyon bulguları
- Soğuk ve nemli hasta profili
olan hastalarda değerlendirilir.
Hipotansif hastalarda tek başına kullanıldığında sistemik vasküler direnci azaltarak kan basıncını düşürebilir. Bu nedenle kardiyojenik şokta sıklıkla norepinefrin veya dopamin gibi vazopressör etkili ajanlarla birlikte kullanılır.
Dobutamin, Dopamin, Milrinon ve Levosimendan ile Karşılaştırma
Gebelik
Gebelik Kategorisi: B
Gebelikte yalnızca beklenen fayda potansiyel riskten yüksekse kullanılmalıdır.
Emzirme
Anne sütüne geçip geçmediği bilinmemektedir. Emziren hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.
Toksisite
Dobutamin doz aşımında taşikardi, hipertansiyon, hipotansiyon, aritmi, miyokard iskemisi ve göğüs ağrısı gelişebilir. Kısa yarılanma ömrü nedeniyle infüzyonun azaltılması veya kesilmesi çoğu zaman klinik düzelme sağlar.
Kaynaklar
- UpToDate: Inotropic agents in acute heart failure
- Lexicomp Drug Monograph: Dobutamine
- 2021 ESC Heart Failure Guidelines
- Surviving Sepsis Campaign Guidelines
- Braunwald’s Heart Disease, 13th Edition
pratik: başlıklı yerde ” %5 sf ” yazılmış.
birde max doz için 15 mcg/kg/dk mı yoksa 40 mcg/kg/dk mı olacak?
tablodaki sayılar hatalı hocam
pardon hocam doğruymuş