Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Metatars kemik kırıkları, ayak bölgesinde yaygın olarak görülen yaralanmalardır ve genellikle travma, spor yaralanmaları veya ayak üzerine gelen aşırı baskı sonucu oluşur. Bu kırıkların birçoğu kolayca tedavi edilebilir ve iyi bir prognoza sahiptir. Ancak, yanlış kaynama (malunion) veya kaynamama (nonunion) ile sonuçlanan metatarsal kırıkları, engelleyici metatarsaljiye veya orta ayak artritine yol açabilir.
ANATOMİ
Metatarsal kemikler, ayak ortasında bulunan ve proksimalde tarsal kemiklerden (küneiform, küboid) distale doğru falankslara kadar uzanan beş uzun kemiktir.
Birinci metatarsal en büyük ve en sağlam olanıdır ve yürüyüş sırasında vücut ağırlığının önemli bir bölümünü destekler. Bu nedenle, bu bölgede meydana gelen yanlış kaynama veya hizalanma bozukluğu özellikle kötü tolere edilir.
Beşinci Metatarsal Zonları:
- Zon 1 (Bölge 1): Peroneus brevis tendonunun yapıştığı metatarsalın tabanıdır. Avülsiyon kırıkları görülür.
- Zon 2 (Bölge 2): Metafiz-diafiz birleşim yeridir. Bu bölgedeki kırıklara Jones kırıkları denir. Kan dolaşımı zayıf olduğu için kaynamama riski yüksektir.
- Zon 3 (Bölge 3): Diafiz bölgesidir. Genellikle spiral veya stres kırıkları görülür.
ETİYOLOJİ
Metatarsal kırıklar genellikle akut travmalar (ezilme, burkulma, düşme) veya stres kırıkları (tekrarlayan mikrotravmalar) sonucu oluşur. En sık 5. metatars kırıkları görülür. Gençlerde spor yaralanmaları, yaşlılarda ise düşme en yaygın sebeptir.
KLİNİK BULGULAR
Hastalar genellikle ayağın ön kısmında ağrı, şişlik, ekimoz ve ağırlık taşıyamama şikayeti ile başvurur.
- Doğrudan Darbe: Genellikle transversal veya parçalı kırık.
- Burkulma: Genellikle oblik veya spiral kırık.
Fizik muayenede metatarsal başlara nazikçe dokunmak ve aksiyal yük uygulamak, kırık şüphesini artırır. Nörovasküler muayene mutlaka yapılmalıdır.
Beşinci Metatars Kırıkları (Stewart Sınıflandırması)
- Tip I: Jones kırıkları
- Tip II: Avülsiyon kırıkları
- Tip III: Parçalanmış kırıklar
- Tip IV: Parçalanmış kırıklar
- Tip V: Stres kırıkları
Jones Kırıkları
Beşinci metatarsalın Zon 2 bölgesinde (metafiz-diyafiz birleşimi) meydana gelir. Genellikle ön ayağın zorlu addüksiyonu veya inversiyonu sonucu oluşur. İyileşmesi güçtür. Daha fazla bilgi için tıklayınız.
Dansçı Kırıkları (Avülsiyon Kırığı)
Beşinci metatarsalın tabanında (Zon 1) meydana gelir. Ayak bileği burkulması sırasında peroneus brevis tendonunun kemiği çekmesiyle oluşur. Sıklıkla ayak bileği burkulması sanılarak atlanabilir.
Metatarsal Stres Kırıkları
Genellikle 2. ve 3. metatarsallarda görülür (“Yürüyüş kırıkları”). Radyografide başlangıçta görülmeyebilir, semptomlar 2-6 hafta sürebilir.
Lisfranc Yaralanması
Orta ayak ile ön ayak birleşimindeki (tarsometatarsal eklem) yaralanmadır. Plantar ekimoz önemli bir bulgudur. 2. metatarsal tabanı ile orta küneiform arasındaki hizalanma kaybı kontrol edilmelidir. Daha fazla bilgi için tıklayınız.
GÖRÜNTÜLEME
Ön-arka (AP), oblik ve lateral grafiler çekilmelidir. Lateral görüntüleme sagittal plandaki yer değiştirmeyi, oblik görüntüleme ise minimal deplase kırıkları göstermede yararlıdır.
KONSÜLTASYON ENDİKASYONLARI
- Açık kırıklar, nörovasküler bozukluğu olanlar
- Lisfranc hattını içeren kırıklı çıkıklar
- Birinci metatars kırıkları
- Jones kırıkları
- 3 mm’den fazla deplase veya 10 dereceden fazla açılanmış kırıklar
TEDAVİ
- Konservatif: Açılanmamış ve deplase olmayan kırıklar için 4-6 hafta immobilizasyon (kısa bacak ateli), elevasyon ve ağırlık vermeme.
- Cerrahi: Redükte edilemeyen, deplase, çoklu veya intraartiküler kırıklarda açık redüksiyon ve internal fiksasyon gerekebilir.
KIRMIZI BAYRAKLAR
- Plantar Morarma: Lisfranc yaralanması açısından uyarıcı olmalıdır.
- Jones Kırığı: 5. metatars kırıklarında Zon 2 dikkatle incelenmelidir.
- Kompartman Sendromu: İmmobilizasyona rağmen artan ağrı durumunda şüphelenilmelidir.
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
https://www.acilcalisanlari.com/ayak-bilegi-grafisi-degerlendirme.html
