Febril nöbetler, çocukluk çağı konvülsiyonlarının en sık nedenidir. 3 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda, öncesinde afebril nöbet öyküsü olmayan, metabolik bozukluk veya merkezi sinir sistemi patolojisi bulunmaksızın 38˚C ve daha yüksek ateşin yol açtığı jeneralize nöbetlerdir. Her hastanın nöbet geçirme sıcaklık eşiği farklı olduğundan, febril nöbetleri tetiklemek için belirli bir ateş eşiği yoktur. İnsidansı yaklaşık %2-4’tür. Etyolojisinde genellikle sistemik viral veya bakteriyel enfeksiyonlar sorumludur. Çocuğun yaşı, aile öyküsü, ateşin seviyesi ve ateşin hızla yükselmesi tekrarlama riskini artıran faktörler arasındadır.
ETİYOLOJİ
Febril konvülziyonlar, genellikle yüksek ateşle birlikte ortaya çıkan nöbetlerdir. Nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, viral enfeksiyonlar en sık görülen tetikleyicidir.
1. Enfeksiyonlar
- Viral Enfeksiyonlar: Febril nöbetlerin %80’inden fazlasında görülür. En sık etkenler Roseolovirus (HHV-6) ve İnfluenza A virüsüdür.
2. Genetik Yatkınlık
- Aile öyküsü olan çocuklarda risk artar. Birinci derece akrabalarda nöbet öyküsü %10-33 oranında görülür.
3. Diğer Faktörler
- Ateşin Hızı: Ateşin hızlı yükselmesi nöbeti tetikleyebilir.
- Aşılar: Özellikle DaBT ve MMR aşılarından sonraki günlerde risk artabilir.
- Besin Eksiklikleri: Demir, çinko eksikliği riski artırabilir.
EPİDEMİYOLOJİ
Febril nöbetler, 3 ay – 6 yaş arası çocuklarda en sık görülen nöbet türüdür. İnsidansı %2-5 arasındadır ve 12-18 aylık dönemde zirve yapar. Erkeklerde hafif bir baskınlık vardır.
KLİNİK SINIFLAMA
1. Basit Febril Nöbet
- Süre: < 15 dakika.
- Tip: Jeneralize (tüm vücutta kasılma).
- Tekrar: 24 saat içinde tekrarlamaz.
- Prognoz: İyidir, epilepsi riski düşüktür.
2. Kompleks Febril Nöbet
- Süre: > 15 dakika.
- Tip: Fokal başlangıçlı olabilir.
- Tekrar: 24 saat içinde birden fazla nöbet.
- Prognoz: Epilepsi riski basit tipe göre biraz daha yüksektir.
3. Febril Status Epileptikus
- 30 dakikadan uzun süren febril nöbetlerdir. Acil müdahale gerektirir.
TANI VE YAKLAŞIM
Tanı için öncelikle santral sinir sistemi enfeksiyonları (menenjit, ensefalit) ve metabolik bozukluklar (hipoglisemi, hiponatremi) dışlanmalıdır.
İstenmesi Gereken Tetkikler (Klinik Duruma Göre):
- Kan şekeri (Mutlaka bakılmalı)
- Hemogram, CRP
- Elektrolitler (Sodyum, Kalsiyum vb.)
- İdrar tetkiki
Lomber Ponksiyon (LP) Endikasyonları
- Meningeal irritasyon bulguları (Ense sertliği vb.) varsa.
- 6-12 ay arası aşıları eksik bebeklerde.
- Antibiyotik kullanımı öyküsü varsa (Menenjit bulgularını maskeleyebilir).
Görüntüleme (BT/MR)
Rutin değildir. Kafa içi basınç artışı şüphesi, fokal nörolojik bulgu veya kafa travması varsa istenir.
TEDAVİ
Öncelik hava yolu güvenliği (A), solunum (B) ve dolaşımın (C) sağlanmasıdır. Nöbetlerin çoğu (%90) kendiliğinden 5 dakika içinde durur.
Akut Nöbet Tedavisi (> 5 dakika süren nöbetlerde)
- İlk Tercih: İntravenöz (İV) Midazolam (0.1-0.2 mg/kg) veya Diazepam (0.1-0.3 mg/kg).
- Damar Yolu Yoksa:
- Rektal Diazepam (0.5 mg/kg)
- Bukkal/İntranazal Midazolam (0.2-0.5 mg/kg)
Ateş Yönetimi
Ateş düşürücülerin (Parasetamol, İbuprofen) nöbet tekrarını önlediğine dair kanıt yoktur ancak çocuğun konforu için verilebilir. Aspirin kesinlikle kullanılmamalıdır (Reye Sendromu riski).
TABURCULUK VE YATIŞ
Yatış Endikasyonları:
- İlk febril nöbet (özellikle < 18 ay)
- Kompleks febril nöbet
- Menenjit şüphesi
- Ev koşullarının uygun olmaması / Aile anksiyetesi
- Nöbet sonrası uzamış letarji
Acil serviste nöbet sonrası bilinci açılan ve genel durumu iyi olan basit febril nöbetli çocuklar, yaklaşık 4-6 saatlik gözlem sonrası taburcu edilebilir.
HASTA EĞİTİMİ
Ailelere febril nöbetin genellikle selim (iyi huylu) olduğu, beyin hasarına yol açmadığı ve çocuğun zekasını etkilemediği anlatılmalıdır. Nöbet anında yapılması gerekenler (çocuğu yan yatırma, ağzına bir şey sokmama, süreyi tutma) öğretilmelidir.
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
https://www.acilcalisanlari.com/infantlarda-ve-cocuklarda-nobete-genel-yaklasim.html
