Manuel havayolu açma manevraları ve uygun pozisyonlama, pediatrik havayolu yönetiminin ilk basamağını oluşturmakla birlikte bazı hastalarda havayolu açıklığının sürdürülebilmesi için yardımcı havayolu ekipmanlarının kullanılması gerekebilir. Özellikle bilinç düzeyinin azaldığı, farengeal kas tonusunun kaybolduğu veya dil kökünün posterior farenkse doğru yer değiştirerek üst havayolu obstrüksiyonuna neden olduğu durumlarda yalnızca manuel manevralar yeterli olmayabilir. Bu olgularda havayolu yardımcıları (airway adjuncts), anatomik tıkanıklığı mekanik olarak ortadan kaldırarak havayolu açıklığının korunmasına katkı sağlar.
Pediatrik hastalarda en sık kullanılan temel havayolu yardımcıları orofaringeal airway (OPA) ve nazofaringeal airway (NPA)’dir. Bu ekipmanlar definitif havayolu sağlamamakla birlikte spontan solunumu devam eden veya balon-maske ventilasyonu uygulanan hastalarda üst havayolu açıklığını sürdürerek ventilasyon etkinliğini artırır. Uygun hasta seçimi, doğru boyut belirlenmesi ve doğru yerleştirme tekniği komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşır.
5.1. Orofaringeal Airway (OPA) Endikasyonları
Orofaringeal airway (OPA), dil kökünü posterior farenks duvarından uzaklaştırarak üst havayolu açıklığını koruyan rijit bir havayolu yardımcı aracıdır. Özellikle bilinç kaybına bağlı olarak farengeal kas tonusunun azaldığı ve dilin havayolunu tıkadığı durumlarda etkili bir şekilde kullanılmaktadır.
OPA’nın temel kullanım amacı üst havayolu obstrüksiyonunu ortadan kaldırmak ve ventilasyon etkinliğini artırmaktır. Balon-maske ventilasyonu sırasında hava kaçağını azaltarak verilen tidal hacmin akciğerlere ulaşmasını kolaylaştırır.
Başlıca endikasyonları şunlardır:
OPA yalnızca bilinç düzeyi ileri derecede baskılanmış ve koruyucu havayolu reflekslerini kaybetmiş hastalarda kullanılmalıdır.
5.2. Orofaringeal Airway (OPA) Boyut Seçimi
Doğru boyut seçimi OPA uygulamasının başarısını belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Yanlış boyut seçimi havayolunu açmak yerine obstrüksiyonu artırabilir.
Uygun OPA boyutu belirlenirken aşağıdaki ölçüm yöntemlerinden biri kullanılabilir:
Çok büyük OPA epiglotu posteriora iterek larengeal girişin kapanmasına neden olabilir. Çok küçük OPA ise dil kökünün arkasına ulaşamayarak obstrüksiyonu gideremez ve hatta dili daha posteriora itebilir.
Bu nedenle OPA seçimi mutlaka anatomik ölçüme göre yapılmalıdır.
5.3. Orofaringeal Airway (OPA) Yerleştirme Tekniği
Pediatrik hastalarda OPA yerleştirme tekniği erişkinlerden farklılık göstermektedir. Çocuklarda yumuşak damak ve orofarenks mukozası daha hassas olduğundan erişkinlerde kullanılan 180 derece döndürme tekniği önerilmez.
Yerleştirme öncesinde ağız içi yabancı cisim, sekresyon, kusmuk veya kan açısından değerlendirilmelidir.
Yerleştirme basamakları:
İnfant ve küçük çocuklarda OPA’nın döndürülerek yerleştirilmesi mukozal travma ve kanama riskini artırdığı için önerilmemektedir.
5.4. Orofaringeal Airway (OPA) Komplikasyonları
OPA güvenli bir ekipman olmakla birlikte yanlış hasta seçimi veya yanlış uygulama ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
En önemli komplikasyonlar:
Korunmuş öğürme refleksi bulunan hastalarda OPA uygulanması ciddi kusma ve aspirasyona neden olabileceğinden kontrendikedir.
5.5. Nazofaringeal Airway (NPA) Endikasyonları
Nazofaringeal airway (NPA), burun yoluyla yerleştirilen ve nazofarenks boyunca ilerleyerek üst havayolu açıklığını sağlayan yumuşak yapıda bir havayolu yardımcı ekipmanıdır.
OPA’nın aksine korunmuş öğürme refleksi bulunan hastalarda kullanılabilmesi en önemli avantajıdır. Ayrıca ağız açıklığının yetersiz olduğu durumlarda etkili bir alternatif oluşturur.
Başlıca endikasyonları:
NPA özellikle yarı bilinçli pediatrik hastalarda tercih edilen ilk havayolu yardımcılarından biridir.
5.6. Nazofaringeal Airway (NPA) Boyut Seçimi
Doğru NPA boyutu seçimi ventilasyon başarısı açısından kritik öneme sahiptir.
Uygun uzunluk genellikle:
Burun ucundan kulak tragusuna kadar olan mesafe ölçülerek belirlenir.
Çap seçimi ise hastanın küçük parmağı veya burun deliğinin genişliği esas alınarak yapılabilir.
Çok kısa NPA nazofarenkse ulaşamaz ve etkisiz kalır. Çok uzun NPA ise epiglot veya larenkse temas ederek öksürük, kusma veya travmaya neden olabilir.
5.7. Nazofaringeal Airway (NPA) Yerleştirme Tekniği
Yerleştirme öncesinde uygun boyut seçilmeli ve ekipman su bazlı kaydırıcı jel ile lubrike edilmelidir.
Uygulama basamakları:
Yerleştirme sırasında ekipman yukarı doğru değil, nazal tabana paralel olarak ilerletilmelidir.
5.8. Nazofaringeal Airway (NPA) Komplikasyonları
NPA genellikle iyi tolere edilen bir havayolu yardımcı ekipmanıdır. Ancak bazı komplikasyonlar gelişebilir.
Başlıca komplikasyonları:
En önemli kontrendikasyon kafa tabanı kırığı şüphesidir. Basiler kafa kırığı veya ciddi maksillofasiyal travması bulunan hastalarda NPA’nın intrakraniyal ilerleme riski nedeniyle kullanılması kontrendikedir. Ayrıca ciddi nazal travma veya koagülopatisi bulunan hastalarda da dikkatli olunmalıdır.
Kaynaklar
- Kliegman RM, St. Geme JW, Blum NJ, Shah SS, Tasker RC, Wilson KM. Nelson Textbook of Pediatrics. 22nd ed. Philadelphia: Elsevier; 2024.
- Walls RM, Murphy MF. Manual of Emergency Airway Management. 6th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2023.
- Walls RM, Hockberger RS, Gausche-Hill M. Rosen’s Emergency Medicine: Concepts and Clinical Practice. 10th ed. Philadelphia: Elsevier; 2023.
- Advanced Paediatric Life Support (APLS) Group. Advanced Paediatric Life Support: The Practical Approach. 7th ed. Wiley-Blackwell; 2023.
- Pediatric Advanced Life Support (PALS) Provider Manual. American Heart Association; 2025.
- Davis PJ, Cladis FP, Motoyama EK. Smith’s Anesthesia for Infants and Children. 10th ed. Philadelphia: Elsevier; 2021.
- Cote CJ, Lerman J, Anderson BJ. A Practice of Anesthesia for Infants and Children. 7th ed. Philadelphia: Elsevier; 2024.
- Nichols DG, Shaffner DH. Rogers’ Textbook of Pediatric Intensive Care. 6th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2022.
- Roberts JR, Custalow CB, Thomsen TW. Roberts and Hedges’ Clinical Procedures in Emergency Medicine and Acute Care. 7th ed. Philadelphia: Elsevier; 2019.
- Stoneham MD. The nasopharyngeal airway: assessment of position by fibreoptic laryngoscopy. Anaesthesia. 1993;48(7):575-580.
- Cook TM, Woodall N, Frerk C. Major complications of airway management in the United Kingdom. British Journal of Anaesthesia. 2011;106(5):617-631.
- European Resuscitation Council Guidelines 2025: Paediatric Life Support. European Resuscitation Council; 2025.
- Fuhrman BP, Zimmerman JJ. Pediatric Critical Care. 6th ed. Philadelphia: Elsevier; 2025.
