Hipoglisemi

16
5717

blank

Acil serviste ve 112’de karşımıza çıkan farklı klinik tabloların ayırıcı tanısı içinde hipoglisemi önemli bir yer tutmaktadır. Hipogliseminin birçok farklı klinik tablo ile karşımıza çıkabileceği unutulmamalıdır. Çoğunlukla diyabetli hastalarda aklımıza gelse de diyabeti olmayan hastalar için de aklımızın bir köşesinde hipoglisemi bulunmalıdır. Hipoglisemi kan şekerinin düşmesi olarak tanımlanır. Hipoglisemiyi tanımlamak için geçerli bir sınır değer ortaya koymak oldukça zordur. Normal plazma glukoz değeri 70-100 mg/dl’dir. Buna rağmen normal insanlarda plazma glikoz değeri 45 mg/dl düzeylerinde olduğunda dahi herhangi bir klinik semptom görülmeyebilir. Öte yandan kontrolsüz diyabeti olan hastalarda plazma glukoz değerleri normal seviyenin üzerindeyken bile klinik bulgularla gelebilirler. Amerikan ve Kanada Diyabet Derneklerinde olduğu gibi Türkiye Endokrin ve Metabolizma Derneği de plazma glukoz değeri için 70 mg/dl alt sınır olarak   almıştır(1-3).

Hipoglisemi tanısı Whipple triadına ile konulur.

Whipple Triadı:

  • Düşük plazma glukoz seviyesi
  • Hipoglisemi ile uyumlu klinik belirti ve bulgu olması
  • Uygun glukoz uygulaması sonrası kliniğin düzelmesi

olarak tanımlanır.

Klinik 

Hastalar farklı klinik bulgularla karşımıza çıkabilirler. Klinik çeşitliliğinin sebepleri arasında hipogliseminin farklı yolaklarda doğurduğu sonuçlar bulunmaktadır. Bu yolaklar başlıca otonomik ve nöroglikopenik yolaklardır.

Otonomik Semptomlar Nöroglikopenik Semptomlar
Adrenerjik Semptomlar

  • Çarpıntı
  • Tremor
  • Anksiyete
  • Davranış değişiklikleri
  • Konfüzyon
  • Yorgunluk ve güçsüzlük
  • Nöbet
  • Fokal nörolojik bulgular
Kolinerjik Semptomlar

  • Terleme
  • Açlık Hissi
  • Parestezi
  • Bulantı

 

Ayırıcı Tanı

Ayırıcı tanıya mental durumda değişiklik yapan tüm durumlar girmektedir. Serebrovasküler olay, nöbet, hipoksi, ilaç-alkol intoksikasyonu, psikoz, depresyon, anksiyete bozukluğu bunlar arasında sayılabilir. 

Sınıflama

Hipoglisemi, belirti ve bulguların şiddetine göre hafif, orta, ağır olmak üzere üç dereceye ayrılabilir. Hafif ve orta dereceli hipoglisemisi olan hasta kendi kendini tedavi edebilir. Ağır derece hipoglisemisi olan hastanın ise dışarıdan yardım alması gerekir. Ağır derece hipoglisemi hastanın parenteral tedavi edilmesini gerektirir ve komaya neden olabilen bir durumdur (3). Klinik bulgulara göre sınıflama;

Hafif Hipoglisemi: Terleme, çarpıntı, bulanık görme, dikkat dağılması
Orta Hipoglisemi: Konsantrasyon güçlüğü, şuur bulanıklığı
Ağır Hipoglisemi: Oryantasyon bozukluğu, şuur kaybı

Başlıca Nedenler

Hipogliseminin temelde ana nedeni mutlak veya göreceli insülin fazlalığıdır (3). Bu durum farklı şekillerde ortaya çıkabilir. En sık sebepleri şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Bilinçli ya da yanlışlıkla yüksek doz insülin alımı
  • Kilo kaybı, egzersiz, menstruasyon gibi insülin duyarlılığının arttığı durumlar
  • Yetersiz beslenme
  • Alkol alımı, ilaç kullanımı (insülin salınımını artıran oral antidiyabetik(OAD) tedavisine başlanması ve/veya insülin direncini azaltan OAD eklenmesi, sulfonilüre etkisini veya insülin salınımını etkileyen OAD olmayan ilaç kullanılması)

  • Hasta ABCDE yaklaşımı ile değerlendirilmelidir.
  • Hızla parmak ucu kan şekeri (PUKŞ) değerlendirilmelidir.
  • Hastanın kardiyak, kan basıncı ve SpO2 monitörizasyonu sağlanmalıdır.
  • Ayırıcı tanıların dışlanması için iyi bir nörolojik muayene yapılmalı ve detaylı öykü alınmalıdır.
  • Kan şekerinin normal seviyenin altında olduğu durumlarda IV glikoz tedavisine başlanmalıdır.

Olay Yeri Bilinci Açık Yutabilen Hasta

  • 15 gr glukoz (4-5 kesme şeker veya 150-200 ml meyve suyu ya da limonata) oral yolla verilir. Çikolata, gofret gibi yağ içerikli ürünler kullanılmamalıdır.
  • 15 dk sonra ölçülen kan şekeri 70 mg/dl altında veya klinik bulgular devam ediyorsa tedavi tekrarlanır.
  • Ana öğüne 30 dakikadan fazla varsa karbonhidrat içeren yemek önerilir.

Bilinci Kapalı, Yutma Fonksiyonları Bozulmuş Hasta

  • Olay yerine profesyonel sağlık ekipleri çağrılmalıdır.
  • Parenteral tedavi gerektirir.
  • Hastane dışı ortamlarda hasta yakınları tarafından 1 mg (IV, IM, SC) glukagon uygulanabilir.
  • Hastane koşullarında ise hastaya IV 75-100 ml %20 (veya 150-200 ml %10) dekstroz uygulanır. Kan şekeri düzelinceye kadar tedaviye devam edilir.
  • Sulfonilüre grubu ilaçlara bağlı gelişen ve glukoz infüzyonu ile kontrol edilemeyen ciddi hipoglisemilerde, insülin sekresyonunu inhibe eden diazoksid veya oktreotid’in dekstroz infüzyonu ile birlikte verilmesi yararlı olabilir (4).

Hastane öncesi yaklaşıma ek yatış ve taburculuk için karar verilmeli.

Yatış ve Taburculuk

Oral alımı bozuk olanlar, yaşlılar, acil servis takibinde tekrarlayan hipoglisemi atakları yaşayanlar, suisid girişimi sonucu hipoglisemisi gelişenler, uzun etkili OAD veya insülin kullanan yatarak takibi gerekmektedir.

Kalori alım azlığına veya hafif insülin overdozuna bağlı hipoglisemi yaşayıp oral alımı olan, semptomları gerilemiş hastaların 3 saatlik gözlem sonunda taburculuğu yapılabilir.

Sonuç

Hipoglisemi semptomları uzarsa kalıcı ve ciddi beyin hasarı hatta ölüm olabilir. Akut hipoglisemilerde öncelikle beyin hasarlanmasını önlemek için hastada nedeni bulup acilen tedavi edilmelidir. Diyabetik hastalar, çoğu kez uykuda geldiği için hipoglisemilerin farkına varamayabilirler. Ayrıca otonom nöropati nedeniyle adrenerjik bulgu ve belirtiler olmayabilir. Özellikle diyabetik hasta ve çevresi hipoglisemi ve tedavisi hakkında eğitilmelidir.

Kaynaklar

  1. http://www.ndei.org/ADA-Endocrine-Society-diabetes-guidelines-hypoglycemia.aspx.html
  2. Canadian Journal of Diyabetes 2018 Clinical Practice Guidelines; pp:104 https://guidelines.diabetes.ca/docs/CPG-2018-full-EN.pdf
  3. Türkiye Endokrin ve Metabolizma Derneği Diyabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu 2018; pp:131-134 http://temd.org.tr/admin/uploads/tbl_kilavuz/20180814161019-2018tbl_kilavuz6c373c6010.pdf
  4. Türkiye Diyabet Vakfı Ulusal Diyabet Konsensus Grubu Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi 2018; pp88-89 https://www.turkdiab.org/admin/PICS/files/Diyabet_Tani_ve_Tedavi_Rehberi_2018.pdf

Hipoglisemi Dextroz Uygulaması Akıl Kartı

    Antalya doğumlu, 2014 Akdeniz Tıp mezunu, halen Antalya'da görev yapmakta olan evli ve bir çocuk babası Acil Hekimi...
    Facebook Yorumları

    16 YORUMLAR

    1. Bize çok gerekli olan bilgilendirmeden dolayı teşekkür ederim. Allah yar ve yardımcın olsun. Kariyerinde daha güzel yerlere gelmen dileğiyle başarılarının devamını dilerim , yolun açık olsun.

    2. Teşekkür ederim İhsan makalen çok süper olmuş. Yolun ve bahtın açık olsun. Seni daha iyi yerlerde görmek istiyoruz.

    3. kendimde gözlemlediğim çok bilgi buldum, okuduklarımın içinde çok tşk, bilgilendirdiğin için teyzecim başarıların hep daim olsun inşallah..

    4. Emeğiniz ve çalışmalarınız için çok teekkürler can dostlarımız.Yalnız sizlerden şöyle bir isteğimiz olacak,ne olur yazılarınızda mümkün olduğunca (antrparantezle) türkçe olarak yazarak da biz normal vatandaşların da anlamasını sağlamanız harika olur.

      • Teşekkürler elimizden geldiği kadar yapmaya çalışacağız.Ama bu sitede yer alan içerikler sağlık profesyonellerinin kullanımına yönelik olduğu için yazarlarımız bu kapsamda yazı yazmaktadır..

    Yorum yap

    Lütfen yorumunuzu yazınız!
    Lütfen isminizi buraya giriniz