112 tarafından hemen hemen her travma hastası bizlere servikal collar ile getirilmektedir. Aslında servikal omurga yaralanması ile acil servislere başvuran travma vakalarının yaklaşık %3,5’ini temsil etmekte ve bu hastaların çok azında gerçekten servikal yaralanma olmaktadır. Tabii ki olay yerinden boyunlukla getirilen hastalara hekimler de güvenli tarafta kalabilmek için bu hastaların çoğuna servikal grafi veya tomografi çekmektedir. Yani birçok hastada gereksiz grafi çekmekteyiz.
Bu gereksiz grafiler, gerek hasta gerekse sigorta kurumlarına mali bir yük getirmektedir. Üstelik hastalar saatlerce gereksiz ve rahatsız edici bir müdahale olan servikal immobilizasyonda tutulmaktadırlar. Kalabalık ve iş yükü ağır olan bir acil serviste, bu ve benzeri uygulamalar hasta memnuniyetsizliğine, iş gücü kaybına, gereksiz radyasyona maruz kalmaya, maliyetin artmasına ve hastaların acil servis kalış süresini uzatmasına neden olmaktadır. Bu olumsuzlardan dolayı servikal omurga yaralanmalarında radyografinin seçici bir şekilde kullanılması, hastaların daha hızlı ekarte edilmesi ve sağlık hizmetlerinde tasarruf edilebilmesi için bir dizi klinik (öykü + muayene) ön test geliştirilmiştir.
Künt servikal travma hastalarında klinik olarak anlamlı yaralanmaları tanımlamak için geliştirilen ilk karar kuralı (ön test) National Emergency X-Radiography (NEXUS) kuralıdır. Daha sonra da Kanada Servikal Omurga Kuralları geliştirilmiştir. Bu klinik karar kuralları da uluslararası olarak kabul görmüş, doğrulanmış ve rutin klinik uygulamada kullanımları uluslararası kılavuzlar tarafından (ATLS) tavsiye edilmektedir.
NEXUS çalışmasında, negatif prediktif değer (NPV) %99,8 olarak belirlenmiştir. Kanada Servikal Omurga Kurallarının (KSOK) duyarlılığı %99,4, özgüllük %45,1 ve NPV %100 olarak bildirilmiştir. Her iki yöntem de son derece etkin olarak olası servikal travmayı dışlama gücüne sahiptir. Servikal travmayı dışlama gücü (sensitivitesi) NEXUS kriterleri için %99,6, Kanada kuralları için %99,4 olarak karşılaştırılmaktadır.
Kanada Servikal Omurga Kuralları
Kaynaklar
- https://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJM200007133430203
- https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/nejmoa031375
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6494628/
- https://www.acilcalisanlari.com/wp-content/uploads/2020/09/ATLS-10-2018.pdf
İlgili Yazı
Servikal Grafi Değerlendirilmesi
