Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Posterior reversibl ensefalopati sendromu (PRES), sıklıkla akut veya subakut başlangıçlı; görme bozuklukları, nöbetler, baş ağrısı ve bilinç değişikliği ile seyreden bir tablodur. Çoğu zaman kontrolsüz hipertansiyon, immünsüpresif tedaviler, eklampsi ve sistemik inflamatuvar durumlar zemininde ortaya çıkar. Karakteristik beyin MRG bulguları ile tanınan bu sendrom, erken tanı ile geri dönüşümlü olabilir; ancak gecikme durumunda kalıcı hasara yol açabilir.
Etiyoloji
PRES gelişme riski taşıyan bireylerde genellikle bir tetikleyici neden bulunur. En sık görülen neden kontrolsüz hipertansiyondur.
- Hipertansiyon ve Preeklampsi (En sık)
- Böbrek hastalıkları: Nefrotik sendrom, böbrek yetmezliği.
- Karaciğer hastalıkları
- İlaçlar: Kemoterapi (Platinler), immünsüpresanlar (Takrolimus, Sirolimus), interferon.
- Otoimmün hastalıklar: SLE, TTP, HÜS.
- Sepsis
Epidemiyoloji
PRES her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, orta yaşlı kadınlarda daha sık izlenmektedir. En sık başvuru bulguları şunlardır:
- Nöbet (%74): En güçlü öngördürücü faktördür.
- Ensefalopati (%28)
- Baş ağrısı (%26)
- Görsel bozukluklar (%20)
Patofizyoloji
Temel mekanizma serebral otoregülasyonun bozulmasıdır.
[Image of cerebral autoregulation curve]
Kan basıncı yükseldiğinde (sistolik ≥160 mmHg), serebral damarların vazokonstriksiyon kapasitesi aşılır. Artmış hidrostatik basınç, kan-beyin bariyerini bozarak vazojenik ödeme yol açar. Posterior bölgenin (parieto-oksipital) daha fazla etkilenmesi, bu bölgedeki sempatik innervasyonun daha az olmasına bağlanmaktadır.
Klinik Bulgular
- Nöbetler (%80): En sık görülen semptomdur.
- Baş ağrısı (%50)
- Görsel bozukluklar (%39): Görme kaybı, hemianopi, kortikal körlük.
- Ensefalopati (%28): Konfüzyon, bilinç değişikliği.
- Fokal defisitler (%10–15)
Tanı ve Görüntüleme
PRES tanısında görüntüleme esastır.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) – Altın Standart
Tercih edilen yöntem kontrastsız beyin MRG’dir.
- T2 ve FLAIR: Vazojenik ödem alanları hiperintens (parlak) izlenir.
- Posterior Baskınlık: Simetrik parieto-oksipital tutulum tipiktir.
- DWI (Difüzyon): Genellikle kısıtlanma izlenmez (İskemik inme ayrımı için kritiktir).
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Genellikle kanamayı dışlamak için kullanılır; ödem alanları hipodens görülebilir ancak MRG kadar duyarlı değildir.
Ayırıcı Tanı
- İntrakraniyal kanamalar (Serebral venöz tromboz dahil)
- Posterior dolaşım inmeleri (Baziller arter oklüzyonu vb.)
- Herpes ensefaliti ve diğer enfeksiyonlar
- Metabolik ensefalopatiler (Üremi, hipoglisemi)
Tedavi ve Yönetim
Temel strateji altta yatan nedeni ortadan kaldırmak ve kan basıncını kontrol etmektir.
1. Kan Basıncı Kontrolü
- Hedef: 130–150 / 80–100 mmHg aralığı.
- Kural: Kan basıncı ilk 6 saatte %25’ten fazla düşürülmemelidir.
- Tercih Edilen İlaçlar: IV Nikardipin, Labetalol veya Klevipidin.
2. Nöbet ve İlaç Yönetimi
- Magnezyum Sülfat: Özellikle eklampsi vakalarında ilk tercihtir.
- Antiepileptikler: Levetirasetam veya fenitoin kullanılabilir.
- İlaç Kesilmesi: Sendrom bir ilaca bağlıysa (örn. Takrolimus), ajan hemen kesilmelidir.
Prognoz ve Komplikasyonlar
Erken tanı ile prognoz mükemmeldir ve bulgular reversibldir. Tedavi edilmezse;
- İskemik veya hemorajik inme,
- Kalıcı nörolojik defisitler,
- Beyin herniasyonu ve ölüm gelişebilir.
Podcast
(Podcast linki buraya eklenecek)
Kaynaklar
İlgili Yazı
