Soru-116

Açıklama

Bu gebe olguda restoranda yemek sırasında ani başlayan öksürük ve hastanın elini boğazına götürmesi, yabancı cisme bağlı akut hava yolu tıkanıklığını düşündürmektedir. Yönetimde temel belirleyici unsur, tıkanıklığın derecesidir. Senaryoda hastanın aktif olarak öksürdüğü belirtilmektedir. Aktif ve etkili öksürük; hava yolunun tamamen kapanmadığını, yani tablonun kısmi (etkili) hava yolu tıkanıklığı ile uyumlu olduğunu gösterir.

1️⃣ Kısmi (Etkili) Hava Yolu Tıkanıklığında Yaklaşım

European Resuscitation Council ve American Heart Association 2025 önerilerine göre:

• Hasta öksürebiliyorsa müdahale edilmez.
• Öksürmeye teşvik edilir.
• Klinik olarak yakından izlenir.
• Durum kötüleşirse tam tıkanıklık algoritmasına geçilir.

Bu aşamada sırt vuruşu veya abdominal bası uygulanmaz. Çünkü etkili öksürük, yabancı cismin spontan uzaklaştırılmasını sağlayabilecek en güçlü fizyolojik mekanizmadır.

2️⃣ Gebelikte Özel Durum

Bu hasta 37 haftalık gebedir ve üçüncü trimesterde uterus belirgin şekilde büyümüştür. Tam hava yolu tıkanıklığı gelişmesi durumunda erişkin algoritmada normalde:

• 5 sırt vuruşu
• Ardından 5 abdominal bası (Heimlich manevrası)

önerilir. Ancak ileri gebelikte abdominal bası uygulanmaz. Neden?

• Büyümüş uterus nedeniyle etkili bası oluşturmak zordur.
• Maternal iç organ yaralanması riski vardır.
• Uterin travma ve fetal hasar riski oluşabilir.
• Vena cava kompresyonu ve hemodinamik bozulma tetiklenebilir.

Bu nedenle gebede tam tıkanıklık gelişirse:

• 👉 5 sırt vuruşu uygulanır.
• 👉 Başarısızsa abdominal bası yerine göğüs basısı (chest thrust) uygulanır.

Aşağıdaki durumlarda abdominal bası yapılmaz:

• Gebeliğin ileri dönemleri
• Obezite nedeniyle karın etrafının kavranamaması
• Abdominal travma şüphesi
• Hastanın tekerlekli sandalyede olması