Striknin Toksitesi

Striknin, Strychnos nux-vomica bitkisinden elde edilen, tarihsel olarak rodentisit (fare zehiri) ve performans artırıcı olarak kullanılmış son derece toksik bir alkaloiddir. Günümüzde çoğu ülkede yasaklı olmasına rağmen, yasa dışı uyuşturuculara (kokain, eroin) karıştırılması veya bitkisel ürünlerle birlikte alınması sonucu acil servislerde “uyanık nöbetler” tablosuyla karşımıza çıkabilmektedir.

ETİYOLOJİ

Zehirlenme genellikle oral yolla (kaza, intihar veya cinayet) gerçekleşir. Başlıca kaynaklar:

• Yasa Dışı Maddeler: Kokain ve eroine hacim artırmak veya etkiyi güçlendirmek amacıyla eklenmesi.
• Bitkisel Ürünler: Çin kökenli Miqianzi veya Kamboçya kökenli “slang nut” tüketimi.
• Pestisid Maruziyeti: Dış mekanlarda hala kullanılabilen eski fare zehirleri.

PATOFİZYOLOJİ

Striknin, omurilikteki postsinaptik glisin reseptörlerinin kompetitif inhibitörüdür. İnhibitör bir nörotransmitter olan glisin baskılandığında, nöronlarda kontrolsüz uyarılma başlar. Beyin üst merkezleri korunduğu için hastanın bilinci açıktır ancak tüm vücutta şiddetli, ağrılı kasılmalar izlenir.

KLİNİK VE FİZİK MUAYENE

Belirtiler genellikle alımdan sonraki 15-30 dakika içinde başlar. En sık görülen bulgular:

• Uyanık Nöbetler: Post-iktal dönemi olmayan, bilinç açıkken gelen kasılmalar.
• Opistotonus: Sırtın yay gibi gerilmesi, kollar ve bacakların sertleşmesi.
• Risus Sardonicus: Yüz kaslarının spazmına bağlı sabit “alaycı gülüş” ifadesi.
• Trismus: Çene kilitlenmesi (Entübasyonu güçleştirebilir).

TANI VE LABORATUVAR

Tanı esas olarak klinik şüpheye dayanır. Destekleyici testler:

• İnce Tabaka Kromatografisi: İdrar veya mide içeriğinde striknin saptanması en güvenilir yöntemdir.
• Metabolik Takip: Şiddetli kasılmalara bağlı gelişen hiperkalemi, rabdomiyoliz ve laktik asidoz yakından izlenmelidir (CK, kreatinin, kan gazı).

TEDAVİ VE YÖNETİM

Spesifik bir antidotu yoktur; tedavi agresif destekleyici bakıma dayanır.

• Kasılma Kontrolü: İlk seçenek Benzodiazepinler (Diazepam, Lorazepam). Yanıt alınamazsa barbitüratlar veya propofol.
• Hava Yolu Yönetimi: Spazmlar solunum kaslarını felç edebilir. Entübasyon gereklidir.
• ÖNEMLİ: Süksinilkolin kesinlikle kullanılmamalıdır! Hiperkalemi ve kardiyak arrest riskini artırır. Paralizi için Rokuronyum gibi non-depolarizan ajanlar tercih edilmelidir.
• Dekontaminasyon: Aktif kömür düşünülmelidir; ancak prosedür sırasında oluşacak uyaranların (ses, ışık, dokunma) yeni bir kasılma atağını tetikleyebileceği unutulmamalıdır.

AYIRICI TANI

• Tetanoz: Genellikle daha yavaş ilerler ve yara öyküsü vardır.
• Epileptik Nöbet: Bilinç kaybı ve post-iktal dönem izlenir.
• İlaç Kaynaklı Distoni: Antipsikotik kullanımı sorgulanmalıdır.

PODCAST

Striknin zehirlenmesi ve sokak uyuşturucularındaki gizli riskleri dinlemek için podcast bölümümüze göz atın.

KAYNAKLAR

• StatPearls – Strychnine Toxicity
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459306/