Allerjik Ürtiker – Yetişkin Hasta Order
1. Sıvı Tedavisi + Antihistaminik + Kortikosteroid
%0.9 NaCl (İzotonik) 100 mL IV
- 100 mL %0.9 NaCl içerisine Feniramin Maleat (Avil®) 1 ampul (45.5 mg) eklenir.
- Aynı mayi içerisine Deksametazon (Dekort®) 1 ampul (8 mg) eklenir.
- Hazırlanan mayi 15-30 dakika içerisinde intravenöz infüzyon şeklinde uygulanır.
Uyarı
- Ürtikere nefes darlığı, ses kısıklığı, dil-dudak şişliği, stridor, hipotansiyon veya senkop eşlik ediyorsa anafilaksi düşünülmeli ve IM adrenalin geciktirilmemelidir.
- Hava yolu tutulumu, dil-dudak şişliği veya stridor varlığında anjiyoödem düşünülmelidir.
- Anafilaksi şüphesi varsa ilk tercih tedavi Adrenalin IM olup antihistaminik ve steroid uygulaması adrenalinin yerine geçmez.
- Hipotansiyon, senkop, wheezing veya yaygın sistemik bulgular varsa anafilaksi protokolü uygulanmalıdır.
- Antihistaminik ve kortikosteroid tedavisi, anafilakside adrenalinin yerine geçmez.
- Tedavi sonrası semptomlar gerilese bile anafilaksi şüphesi olan hastalar gözlem altında tutulmalıdır.
⚠️ Avil® (Feniramin Maleat)
- Sedasyon, uyku hali ve baş dönmesi yapabilir.
- Hızlı IV uygulama hipotansiyon gelişimine neden olabilir.
- Yaşlı hastalarda konfüzyon ve antikolinerjik yan etkiler daha sık görülebilir.
- Araç veya makine kullanacak hastalar uyarılmalıdır.
⚠️ Dekort® (Deksametazon)
- Akut ürtikerde etkisi gecikmeli başlar; hızlı semptom kontrolünü sağlayan ilaç antihistaminiktir.
- Diyabetik hastalarda geçici hiperglisemiye neden olabilir.
- Tek doz uygulamada ciddi yan etki beklenmez.
- Enfeksiyon bulgularını maskeleyebilir.
💡 Klinik İpucu: İzole ürtikerde Avil + Dekort sık uygulanmakla birlikte, güncel kılavuzlarda ikinci nesil oral antihistaminikler (setirizin, desloratadin vb.) ilk basamak tedavi olarak önerilmektedir. Steroid kullanımı seçilmiş olgularla sınırlandırılmalıdır.
Pediatrik Allerjik Ürtiker – Çocuk Hasta Order
1. Sıvı Tedavisi + Antihistaminik + Kortikosteroid
%0.9 NaCl 100 mL IV
- Feniramin Maleat (Avil®) 1 mg/kg IV (maksimum 45.5 mg)
- Deksametazon (Dekort®) 0.15-0.6 mg/kg IV (maksimum 8 mg)
- 100 mL %0.9 NaCl içerisinde 30-60 dakika içerisinde intravenöz infüzyon şeklinde uygulanır.
Uyarılar
- Avil® sedasyon, uyku hali ve ajitasyona neden olabilir.
- Dekort® akut semptomları hızlı düzeltmez, etkisi gecikmeli başlar.
- Dudak, dil veya boğaz şişliği, ses kısıklığı, stridor, wheezing, hipotansiyon veya senkop varsa anafilaksi düşünülmelidir.
- Anafilaksi şüphesinde antihistaminik ve steroid tedavisi adrenalinin yerine geçmez.
Anafilaksi Şüphesinde
- Adrenalin 1:1000 (1 mg/mL)
- 0.01 mg/kg IM
- Maksimum tek doz 0.5 mg
- Gerektiğinde 5-15 dakikada bir tekrarlanabilir.
Taburculuk Tedavisi
Desloratadin Şurup / Tablet
- 6 ay-5 yaş: 1.25 mg/gün
- 6-11 yaş: 2.5 mg/gün
- ≥12 yaş: 5 mg/gün
- 5-7 gün
Klinik İpucu
- Çocuklarda akut ürtikerin en sık nedeni viral enfeksiyonlardır.
- İlaçlar, besinler ve böcek sokmaları allerjik ürtiker nedenleri arasında yer alır.
- Güncel kılavuzlarda ikinci kuşak antihistaminikler ilk basamak tedavi olarak önerilmektedir.
Kaynak
- American Academy of Allergy Asthma & Immunology (AAAAI) – Anaphylaxis: A 2020 Practice Parameter Update (J Allergy Clin Immunol, 2020)
- World Allergy Organization – Acute Urticaria and Anaphylaxis: Differences and Similarities in Clinical Management (2022)
- American Academy of Family Physicians – Acute and Chronic Urticaria: Evaluation and Treatment (American Family Physician, 2017)
- American College of Allergy Asthma & Immunology (ACAAI) – Hives (Urticaria) Treatment Recommendations
- Australian Commission on Safety and Quality in Health Care – Acute Anaphylaxis Clinical Care Standard (2026 güncellemesi)
- AAAAI – Anaphylaxis Symptoms, Diagnosis, Treatment & Management
