Pulmoner tromboemboli (PTE) klinik pratikte sık karşılaşılan, çoğu zaman non spesifik semptom ve bulgularla prezente olduğundan tanı koyulması güçleşen ve ciddiyetine bağlı olarak hayatı tehdit edebilen klinik bir durumdur.
PTE kuşkusu olan hastaların acil serviste basitleştirilmiş bir biçimde semptom, bulgu ve taşıdıkları risk faktörlerine göre skorlanarak klinik olarak düşük, orta ve yüksek olasılıklı olarak risk gruplarına ayrılması tanısal doğruluğun artmasına ve tedavi yaklaşımında büyük yarar sağlar. Bu amaçla iki skorlama yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu skorlamalardan ilki; Wells Skorlaması olup, “Canadian” skorlaması olarak da bilinir ve daha çok genç yatan ve ayaktan başvuran hastalarda önerilirken, ikinci skorlama olan Modifiye Geneva (Cenevre) Skorlaması daha çok ayaktan hastalarda tercih edilmelidir.
Acil polikliniğe PTE kuşkusu ile başvuran hastalarda yapılan pulmoner anjiyografi kontrollü çalışmaların analizinde Wells ve Geneva skorlamasının uygulandığı olgularda; kliniği düşük olasılıklı olarak bulunanlarda PTE prevalansı %10, orta olasılıklılarda %30 ve yüksek olasılıklı bulunanlarda %65 üstü olarak saptanmıştır. Bu bulgular, düşük/orta klinik skorlamanın özellikle D-dimer gibi diğer non-invaziv tanı yöntemlerinin negatifliği ile birlikte PTE’nin dışlanmasını öngörebileceğini göstermektedir. Fakat yatan hastalarda veya travma servislerinde gelişen PTE durumunda bu skorlamaların güvenilirliği bilinmemektedir.
Skorlama
Geneva Skoru
Pulmoner emboli şüphesinde klinik olasılık değerlendirmesi
Geneva Skoru
Skorlama Kriterleri
Geneva Skoru, hastada pulmoner emboli (PE) olasılığını klinik bulgularla değerlendiren ve tanısal yaklaşımı yönlendiren bir skordur. 👉 Tamamen objektif kriterlere dayanır (Wells’ten farkı).
Parametreler (Revised Geneva Score)
Skor Yorumu
3 Kategorili
- 0–3 puan → Düşük olasılık
- 4–10 puan → Orta olasılık
- ≥11 puan → Yüksek olasılık
2 Kategorili (Daha Pratik)
- 0–5 puan → PE olası değil
- ≥6 puan → PE olası
Klinik Kullanım
👉 Düşük / Orta risk:
- D-dimer bak
- Negatifse PE dışlanır
👉 Yüksek risk:
- Direkt BT anjiyo (CTPA)
- D-dimer zaman kaybı olur
Kritik Noktalar
- Geneva → tamamen objektif
- Wells → klinik yorum içerir
- Acilde hızlı karar için 2 kategorili sistem daha pratik
🎯 Özet
👉 Geneva Skoru = PE var mı? → test algoritmasını belirler
👉 Skor ↑ → görüntüleme ihtiyacı ↑
Kaynaklar
- Marc Righini, et al. Assessment of pulmonary embolism probability by the revised Geneva score. Journal of Thrombosis and Haemostasis. 2006.
- Nicolas Le Gal, et al. Prediction of pulmonary embolism in the emergency department: the revised Geneva score. Annals of Internal Medicine. 2006.
- European Society of Cardiology (ESC) 2023 ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism. European Heart Journal. 2023.
- American College of Chest Physicians (CHEST) Antithrombotic Therapy for VTE Disease: CHEST Guideline and Expert Panel Report. Chest. 2021.
- British Thoracic Society (BTS) Guidelines for the management of suspected pulmonary embolism.
