Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Gerilim Tipi Baş Ağrısı (GTBA) bütün primer baş ağrıları içinde en sık rastlanılan baş ağrısıdır. Yaşam boyu prevalansı %44-86 arasında değişir. Hekime başvuru sıralamasında migrenden sonra gelir. Bunun nedeni, bu hastaların daha az tıbbi yardım arama gereksinimi duymalarıdır.
Baş ağrısı genellikle iki taraflıdır ve ağrının karakteri çoğunlukla zonklayıcı olmayan tipte sıkıştırıcı, basıcı veya doluluk hissi şeklinde tanımlanır. Hastaların pek çoğunda baş ağrısı orta şiddeti geçmez, günlük fiziksel aktivitelerle şiddetlendiği pek görülmez, bulantı ve/veya kusmanın eşlik etmesi beklenmez. Ağrı alın bölgesinde, başın arkası ve ense bölgesinde olabileceği gibi, aynı anda başın tamamında da olabilir.
Patofizyoloji
Patofizyolojik mekanizmalar tam olarak açık değildir. Birkaç faktörün baş ağrısı ataklarını provoke ettiği ya da şiddetlendirdiği gösterilmiştir:
- Stres ve gerilim
- Depresif ve kaygılı duygu durumu
- Yorgunluk ve gürültü
- Uykusuzluk ya da aşırı uyuma
- Açlık ve düzensiz beslenme
- Adet görme
- Aşırı kafein alımı
- Dehidratasyon
- Ağır egzersiz
Risk Faktörleri
- Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür.
- Genellikle yirmili yaşlarda başlar. Orta yaşlarda daha sık görülürken, yaşla birlikte görülme sıklığı azalır.
- Ağrı kesicileri sık kullanmak (triptan ve kombine ağrı kesiciler için ayda 10’dan, basit ağrı kesiciler için ayda 15’ten fazla) baş ağrısını kronik günlük ve süreğen hale getirebilir.
- Tetikleyicilerden ve ağrı kesici aşırı kullanımından uzak durmak gerilim tipi baş ağrılarının çoğu kez önüne geçmektedir.
Sınıflama
ICHD-3 sınıflamasında aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:
- Seyrek epizodik GTBA: Ayda 1 günden az.
- Sık epizodik GTBA: Ayda 1-15 gün arası (30 dakika – 7 gün sürer).
- Kronik GTBA: Ayda 15 gün veya daha fazla süreklilik gösteren, saatler süren veya devamlı olan.
- Olası GTBA: Kriterlerin tam karşılanmadığı durumlar.
Klinik
Gerilim tipi baş ağrısı yaşayan hastaların çoğu şiddetin az olmasından dolayı hekime başvurmazlar. Ancak sık epizodik veya kronikleşmiş olgularda günlük yaşamın olumsuz etkilenmesi nedeniyle tıbbi yardım aranır.
Muayenede; alın, şakaklar, çene, boyun ve omuz kaslarında hassas tetik noktalar saptanabilir. Ayrıca çene eklemi sorunları, diş sıkma (bruksizm), uyku apnesi, hipertansiyon, anksiyete ve depresyon varlığı mutlaka sorgulanmalıdır.
Tanı
Tanı kliniktir. Uluslararası Baş Ağrısı Bozuklukları Sınıflandırması (ICHD) kriterleri kullanılır.
Ayırıcı Tanı
Sekonder nedenler (BOS basınç değişiklikleri, anevrizma, diseksiyon, Lyme, Chiari malformasyonu vb.) dışlanmalıdır. Tanı net ise görüntülemeye gerek yoktur; ancak “kırmızı bayrak” varlığında veya atipik seyirde nörogörüntüleme yapılmalıdır.
Görüntüleme (BT/MR)
Yeni başlayan baş ağrıları, GTBA kriterlerini tam karşılasa dahi hasta yakından izlenmeli ve şüpheli durumlarda görüntüleme istenmelidir.
Tedavi
Koruyucu (Profilaktik) Tedavi
Baş ağrısı haftada 2’den fazla oluyorsa, 4 saatten uzun sürüyorsa veya günlük yaşamı kısıtlıyorsa profilaksi önerilir. Amitriptilin (Trisiklik antidepresan) ilk seçenek ilaçtır. İkinci seçenek olarak Mirtazapin veya Venlafaksin düşünülebilir.
Kaynaklar
- Türk Nöroloji Derneği – Baş Ağrısı Tanı ve Tedavi Rehberi
- NCBI – Tension-Type Headache Management
- Baş Ağrısı Merkezi – Gerilim Tipi Baş Ağrısı Verileri
İlgili Yazı
