MOANS Akıl Kartı

Balon valf maske (BVM) ventilasyonu, acil servis sağlayıcıları için son derece önemli bir beceridir. Kolay gibi görünse de kolay değildir ve acil durumlarda kullanılacağı için ustalaşmak adına pratik gerektirir. Kritik hastalar için uygun hasta pozisyonu önemlidir. Bilinç değişikliği olan hastalarda dil sıklıkla farinksin arkasına düşer ve bu da hava yolunu tıkayabilir. Bu yüzden hastanın çenesine ve kafasına uygun pozisyon verilmesi gerekir.

Uygun baş eğme, çene kaldırma manevrası veya çene itme hareketi hava yolunu açık tutmaya yardımcı olur. “Koklama” (sniffing) pozisyonu boynun öne doğru fleksiyonu ve sternal çentik ile mandibula açısının dengelenmesi ile elde edilir. Hastanın havayolunun açık kalması için orofarengeal veya nazofarengeal airway kullanılabilir. Koklama pozisyonu sadece gerektiğinde hava yolunun açılmasına yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda glottis açıklığının yanı sıra vokal kordların görselleştirilmesine de yardımcı olarak endotrakeal entübasyon sırasında başarı şansını artırır.

Hangi hastaların ventilasyonunun zor olabileceğini tahmin etmek önemlidir. Kimlerin ventile edilmesinin zor olacağını tahmin etmeye yardımcı olmak için çeşitli kısaltmalar oluşturulmuştur. Bunlardan biri de MOANS kısaltmasıdır.

Balon maske ventilasyon cihazları (AMBU) genellikle 50-100 cm H2O basınç üretir ve bu havanın akciğerlere ulaşması için yeterli bir sızdırmazlık ve uyumluluk gerektirir. Bazı durumlarda bu uyumluluk bozulur.

M – MASKE SIZDIRMAZLIĞI (MASK SEAL)

Maskenin yüze oturmasına engel olacak bir durum var mı? Aşağıdaki faktörler maskenin yüze tam oturmasını ve sızdırmazlığı engelleyebilir:

• Anatomik yapı bozuklukları (Yüz kırıkları, retrognati vb.)
• Sakal ve bıyık
• Tükürük ve kan
• Travma ve yanıklar
• Enfeksiyonlar veya ağız içi hematom

Yanlış şişirilmiş ambu yastığı veya yanlış boyut seçimi hava sızdırmazlığını engelleyebilir. Unutulmamalıdır ki yüksek hacimli, düşük basınçlı yastıklar maske performansını artırır.

O – OBEZİTE / OBSTRÜKSİYON (OBESITY / OBSTRUCTION)

Hastanın obez olması veya obstrüksiyona neden olan bir durumun varlığı ventilasyonda zorluk oluşturur:

• Obezite: Morbid obezite, gebelik veya abdominal distansiyon diyaframı yukarı iterek ventilasyonu zorlaştırır.
• Obstrüksiyon: Geçirilmiş boyun cerrahisi, hematom, kitle, yabancı cisim veya anjiyoödem üst hava yolu tıkanıklığına neden olabilir.

A – YAŞ > 55 (AGE > 55)

Hastanın yaşının 55 ve üzeri olması zor BVM için riskli bir durumdur. Yaşla birlikte elastik doku kaybı ve yanaklardaki çökme, özellikle yaşlı hastalarda maskeyle ventilasyonu ve sızdırmazlığı zorlaştırabilir.

N – DİŞSİZLİK (NO TEETH)

Hastanın dişlerinin olmaması (edentülizm), maskenin yüze oturmasını sağlayan iskelet desteğini ortadan kaldırır ve havalandırma açısından ciddi zorluk yaratır. Eğer hasta takma diş kullanıyorsa, entübasyon aşamasına kadar takma dişleri çıkarmadan balon-valf-maske (BVM) yapmak daha doğru bir yaklaşımdır.

S – SERTLİK / HORLAMA (STIFFNESS / SNORING)

• • Horlama: Horlama veya uyku apnesi hikayesi, üst hava yolunun obstrüksiyona meyilli olduğunu işaret eder.
  • Sertlik (Stiffness): Akciğerlerin kompliyansının (uyumluluğunun) azalmasını veya göğüs duvarı sertliğini ifade eder. KOAH, Astım, Akciğer fibrozisi, Akciğer ödemi ve Bronkospazm gibi durumlarda artan hava yolu direnci ventilasyonu zorlaştırır (Dirençli Akciğer).

PODCAST

(Podcast linki buraya eklenecek)

SORU

İLGİLİ YAZI

Zor Hava Yolu Yönetimi (Zor Entübasyon)