Entübasyon İlaçlar

Hastanın hava yolu açıklığının sağlanmasında entübasyon işlemi acil durumlarda hayati önem taşımaktadır. Güvenli hava yolu açıklığının sağlanması; işlemi yapanın tekniği ve mesleki deneyiminin yanında, hastanın anatomik özellikleri, kullanılan malzemelerin yeterliliği ve işlemin yapıldığı mekan ile bunların oluşturduğu kombinasyondan doğan faktörlere bağlıdır.

Deneyimli ve ehil ellerde kolayca yapılabilen hava yolu açıklığını sağlama yöntemleri, bazı durumlarda güç, hatta imkansız olabilmektedir. Bir acil çalışanı entübasyon işleminin endikasyonlarını, risklerini, ilaç dozlarını, hangi ilacı hangi vakada kullanacağını, ilacın etkilerini ve yan etkilerini iyi bilmelidir.

HIZLI DOZ REHBERİ

İndüksiyon İçin Kullanılan Sedatifler

Paralitik Ajanlar (Nöromüsküler Blokerler)

SEDATİFLER (İNDÜKSİYON)

Sedatif ajanlar bilinçli her hastada paralizi işlemi öncesi mutlaka kullanılmalıdır. Hipotansiyon ve hastanın bilinçsiz olması kullanımını sınırlayabilir. Seçilen ajanlar vital bulguları elverdiğince etkilemeyen, etkisi kısa sürede başlayan ve sona eren, bu nedenle nörolojik izleme olanak sağlayan ajanlar olmalıdır.

Midazolam

Bu amaçla en sık kullanılan ajan; en kısa etki başlama süresi ve en kısa etki süresine sahiptir. Diazepam ve lorazepam genellikle uzun etki süreleri nedeniyle kullanılmaz. Midazolam serebral kan akımında azalmaya neden olduğu için kafa içi basınç artışı durumlarında da kullanılabilir. HSE’da (Hızlı Seri Entübasyon) kullanılan doz 0.1-0.3 mg/kg’dır.

Ketamin

Disosiyatif bir indüksiyon ajanı olup; sedatif, analjezik ve amnestiktir. Bir miktar sempatomimetik etkisi nedeniyle hipotansif hastalarda kullanılabilir. Sempatomimetik (bronkodilatör) etkisi astımlı hastalarda da tercih nedenidir. Kafa içi basıncını arttırabileceğinden, kafa travmalı hastalarda dikkatli olunmalıdır (tartışmalı). Hipertansif, psikiyatrik bozukluğu olan hastalarda kullanılması önerilmez. HSE’da önerilen İV doz 1-2 mg/kg’dır.

Etomidat

Çok kısa etkili, barbitürat olmayan, sedatif-hipnotik ajandır. Belirgin bir yan etki yapmaksızın, beyin tümörü ve kafa travması gibi hastalarda intrakraniyal basıncı da bir miktar düşürerek hızlı bir sedasyon yapar. En önemli yan etkisi, tek dozda bile görülebilen belirgin sürrenal baskılanmasıdır. Tek başına sedatif etkisi kas gevşemesi açısından yetersizdir, paralitik ajanla gevşeme sağlanmalıdır. HSE dozu 0.3 mg/kg’dır.

Tiyopental

Barbitürat grubundan olan ilaç çok kısa etki başlama (10-20 sn) süresi ve kafa içi basıncını azaltması nedeniyle avantajları vardır. Ancak özellikle doza ve veriliş hızına bağlı olarak hipotansiyon ve kardiyak depresyon yapabilirler. Özellikle hipotansif hastalarda çok dikkatli kullanılmalıdır. Histamin bağımlı alerjik reaksiyon nedeniyle astımlı hastalarda kullanılmazlar. HSE protokolünde önerilen doz 3-5 mg/kg’dır.

Fentanil

Kısa etkili, potent, sentetik bir opioid derivesidir. Nalokson ile etkileri hızla geri çevrilebilir. Yaklaşık otuz dakikada geri dönen bilinç değişikliği ve analjezi sağlar. Toraks rijiditesi (Wooden Chest), iskelet kaslarında nöbet benzeri kasılmalar ve doz bağımlı solunum depresyonu yapabilir. HSE’da önerilen doz 1-3 mcg/kg’dır.

NÖROMÜSKÜLER BLOKERLER

Paralizan ajanlar temel olarak iki gruptur: Depolarizan ve Nondepolarizan ajanlar.

• Depolarizan Ajanlar: Bilinen ve elimizdeki tek örneği Süksinilkolin’dir.
• Nondepolarizan Ajanlar: Roküronyum, Veküronyum ve Panküronyumdur.

SÜKSİNİLKOLİN

(Depolarizan nöromüsküler bloker)

Nikotinik ACh reseptörünü uyararak sürekli depolarizasyon sağlar ve iletimi durdurarak paralizi oluşturur. Başlangıçta kas fasikülasyonları görülür. Klinik kullanımda tek depolarizan ajandır. Etkisi çok hızlı başlar ve kısa sürer.

Doz: 1–1.5 mg/kg IV

Dezavantajları: Hiperkalemi, Malign hipertermi, Bradikardi, Artmış intrakraniyal/intragastrik/intraoküler basınç.

Kontrendikasyonlar: Yanık (>24–48 saat), Crush yaralanması, Uzun süre immobilizasyon, Nöromüsküler hastalıklar, Bilinen hiperkalemi.

ROKÜRONYUM

(Nondepolarizan – en sık kullanılan alternatif)

Nikotinik ACh reseptörünü kompetitif olarak bloke eder. Depolarizasyon ve fasikülasyon yapmaz. Süksinilkoline en iyi alternatiftir. Hiperkalemi yapmaz ve Sugammadeks ile geri döndürülebilir.

Doz: 1.0–1.2 mg/kg IV (RSI)

VEKÜRONYUM

(Nondepolarizan – orta etkili)

Kardiyovasküler etkisi minimaldir. Uzun süreli ventilasyonlarda tercih edilir. Ancak etki başlangıcı RSI için yavaştır.

Doz: 0.1 mg/kg IV

KLİNİK SENARYOYA GÖRE TERCİH

SORU

İLGİLİ YAZI

Endotrakeal Entübasyon