Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Konjonktivit, gözün konjonktiva tabakasının enflamasyonu ve göz kızarıklığının yaygın bir nedenidir. Buna bağlı olarak acil servise ve birinci basamak kliniklere sık görülen bir şikayettir. Kırmızı göz nedenleri arasında sayılan konjonktivitler bakteriyel, viral, klamidyal, yenidoğan konjonktiviti, allerjik konjonktivit, dev papiller konjonktivit ve irritatif konjonktivit olarak sınıflandırılır.
Anatomi
Konjonktiva, gözün dış yüzeyini kaplayan şeffaf, kayganlaştırıcı mukozadır. Küreyi kaplayan bulbar konjonktiva ve göz kapağının iç yüzeyini kaplayan tarsal konjonktiva olmak üzere iki kısımdan oluşur.
Konjonktivit, gözün konjonktiva tabakasının enflamasyonudur. Hiperemi ve kan damarlarında konjesyon hem tarsal konjonktivada hem de bulbar konjonktivada gözlemlenir.
Etiyoloji
Konjonktivit, göz kızarıklığı ve akıntısının en yaygın etiyolojisidir.
Birçok konjonktivit türü olmasına rağmen en yaygın üç tanesi şunlardır:
- Viral (%80)
- Alerjik
- Bakteriyel
Diğer nedenler arasında toksinler ve lokal tahriş edici maddeler sorumludur.
Viral konjonktivit
- Adenovirüs, olguların %65 ila %90’ından sorumludur
- Herpes simplex
- Herpes zoster
- Enterovirus
Bakteriyel konjonktivit
Bakteriyel konjonktivit çocuklarda yetişkinlerden çok daha yaygındır ve bakteriyel konjonktivitten sorumlu patojenler yaş grubuna göre değişir.
Yetişkinlerde en yaygın nedenler:
- Staphylococcus aureus
- Streptococcus pneumoniae
- Haemophilus influenzae
Çocuklarda en yaygın nedenler:
- H. influenzae
- S. pneumoniae
- Moraxella catarrhalis
Diğer bakteriyel nedenler arasında şunlar bulunur:
- Neisseria gonorrhoeae (yenidoğan)
- Chlamydia trachomatis (yenidoğan)
- Corynebacterium diphtheriae
N. gonorrhoeae, yenidoğanlarda bakteriyel konjonktivitin en yaygın nedenidir.
Epidemiyoloji
Konjonktivit prevalansı yaşa, cinsiyete ve yılın zamanına göre değişir. En sık 7 yaşından küçük çocuklarda görülür ve en yüksek insidans 0-4 yaşları arasında görülür. Mevsimler, prezentasyon oluşumunda bir faktördür. Alerjik konjonktivit, nüfusun %15-40’ını etkileyen konjonktivitin en sık nedenlerindendir ve en sık ilkbahar ve yaz aylarında görülür.
Klinik
Konjonktivit hastasının değerlendirilmesinde; hastanın yaşı, hastalığın tek veya çift taraflı olması, aile öyküsünün olması, kontakt lens kullanıcısı olup olmaması, çevresel faktörler açısından hastanın bulunduğu ortamlar, yakın zamanda geçirdiği ameliyat ve travma, bağlantılı sistemik hastalığın olması, yabancı cisim hissi, kaşıntı, akıntı tipi, ağrı varlığı, göz kapağı özellikleri, periorbital tutulum, görme değişiklikleri, fotofobi, kornea opaklığı ve hastanın maruz kaldığı durumların sorgulanması önemlidir.
Muayenede görme keskinliği, ekstraoküler motilite, görme alanları, akıntı tipi, şekli, boyutu ve göz bebeği yanıtı, proptozis varlığı, kornea opasitesi, yabancı cisim değerlendirmesi, tonometri, konjonktivaya ve göz kapağı şişmesine odaklanılmalıdır.
Konjonktivitte konjonktivanın kızarıklığı yaygın olmalı ve hem bulbar hem de tarsal konjonktiva yüzeyini kapsamalıdır. Ayırıcı tanıda keratit, iritis ve açı kapanması glokomu düşünülmelidir; ancak bu hastalıklarda sadece bulbar konjonktivada kızarıklık mevcuttur, tarsal konjonktivada hiperemi görülmez.
En yaygın üç konjonktivit tipinin klasik bulguları aşağıda bulunabilir.
Viral: Kaşıntı ve sulanma semptomları, yakın zamanda üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü, sulu akıntı, alt palpebral konjonktival foliküller, hassas preauriküler lenfadenopati.
Bakteriyel: Kızarıklık ve yabancı cisim hissi semptomları, sabahları gözlerde matlaşma, beyaz-sarı pürülan veya mukopürülan akıntı, konjonktival papilla, seyrek olarak preauriküler lenfadenopati.
Alerjik: Kaşıntı veya yanma semptomları, alerji ve atopi öyküsü, sulu akıntı, ödemli göz kapakları, konjonktival papilla, preauriküler lenfadenopati yokluğu.
- Kızarıklık lokalize ise alternatif olarak yabancı cisim, pterjiyum veya episklerit düşünülmelidir.
- Hastada kaşıntı olması allerjik konjonktiviti işaret eder.
- Sabah çapaklanma ve yapışma mevcudiyetinde bakteriyel konjonktivit düşünülmelidir.
- Bakteriyel konjonktivit tipik olarak mukopürülan akıntı ile seyreder. Yenidoğan döneminde görülen N. gonorrhoeae enfeksiyonunda tipik olarak hiperakut seyir, bol pürülan akıntı, ani başlangıç ve hızlı ilerleme görülür.
- Geleneksel olarak hem viral hem de alerjik konjonktivitte akıntı suludur. Sulu akıntıya preauriküler lenfadenopatinin eklenmesi, alerjik konjonktivitten ziyade viral tanıya işaret edebilir.
Erişkin dönemi konjonktivitlerinde bakteriyel ve viral etiyolojik ajanlar hemen hemen birbirine yakın oranlardadır. Etiyolojik ajanlar; S. aureus en sık olmak üzere, S. pneumoniae, H. influenzae ve Moraxella’dır. Bakteriyel konjonktivitler çift taraflı ve tek taraflı olabilir. Mukopürülan akıntı mevcuttur. Otitis media ile ilişkili olabilir.
Çocukluk çağı konjonktivitlerinde etiyolojik olarak olguların yaklaşık %78’ini bakteriyel ajanlar oluşturur. Bunların yaklaşık %58’ini Haemophilus influenzae oluşturur. Diğer ajanlar arasında sıklıkla Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus ve Moraxella catarrhalis yer alır. Bu dönemdeki konjonktivitlerin yaklaşık %20’si adenoviraldir.
Yenidoğan dönemi konjonktivitleri, hayatın ilk 4 haftasında gelişen konjonktivitleri kapsar. İlk birkaç saat içinde gelişen konjonktivitler genellikle gümüş nitratın kimyasal etkisi nedeniyle gelişir. Gonokoksik enfeksiyonlar sıklıkla 2-4 gün içerisinde ortaya çıkarken, klamidyal enfeksiyonlar 5-14 gün içerisinde gelişir. Herpes simplekse bağlı konjonktivitler ise 5-7 gün içerisinde ortaya çıkar.
Kontakt lens kullanıcıları
Dev papiller konjonktivit, göz kapaklarının iç yüzeyinde bulunan konjonktiva dokusunda büyük papillerin gelişmesi ile karakterize edilen bir göz rahatsızlığıdır. Özellikle kontakt lens kullanıcıları ve göz protezi kullanan kişilerde yaygındır.
Tanı
Öykü ve fizik muayene ile tanı konur. Nadiren laboratuvar ve kültür istenir. Adenovirüsler için hızlı antijen testi mevcuttur ve gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek için konjonktivitin şüpheli viral nedenlerini doğrulamak amacıyla kullanılabilir. Ayrıca konjonktivit salgınlarında, nüks konjonktivitlerde, klamidyal ve sistemik enfeksiyonla birlikte olan tüm neonatal konjonktivitlerde, Neisseria gonorrhoeae ve N. meningitidis’in neden olduğu hiperakut pürülan konjonktivitlerde, Corynebacterium diphtheriae’nın neden olduğu membranöz konjonktivitlerde ve klamidyanın neden olduğu kronik folliküler konjonktivitlerde mutlaka kültür alınmalıdır.
Ayırıcı tanı
- Glokom
- İritis
- Keratit
- Episklerit
- Sklerit
- Pterjiyum
- Kornea ülseri
- Korneal aşınma
- Kornea yabancı cisim
- Subkonjonktival hemoraji
- Blefarit
- Hordeolum
- Şalazyon, meibomian kisti
- Kontakt lens aşınması
- Kuru göz
Tedavi
Bakteriyel enfeksiyonlar
Bakteriyel konjonktivit tipik olarak kendi kendini sınırlasa da, semptomların süresini azaltmaya yardımcı olmak için tedavi edilebilir. Kültür-antibiyogram yapılan hastalarda ajan patojene spesifik tedavi verilmesi en uygun yöntemdir. Bunun yapılamadığı hastalarda geniş spektrumlu antibiyotikler yazılabilir. Ayrıca farklı tipte oftalmik antibiyotik damlalarını karşılaştıran çalışmalarda sonuçlarda anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Merhemler tipik olarak damlalardan daha uzun süre dayanırken görmeyi engelleme eğilimindedir. Akut, şiddetli olmayan bakteriyel konjonktivit için başlangıç tedavisi, antimikrobiyal ajana bağlı olarak değişir; ancak genellikle etkilenen göze 5 ila 7 gün boyunca her 2 ila 6 saatte bir uygulanır. Antibiyotik seçenekler arasında sıvı solüsyonlar ve topikal merhemler bulunur. Reçeteler için tıklayınız.
- Polimiksin B / trimetoprim (Oftalmotrim® Steril Göz Damlası)
- Siprofloksasin (Siprogut® %0.3 Göz Damlası)
- Ofloksasin (Exocin® %0.3 Göz Damlası)
- Levofloksasin (Levoximed® %0.5 Göz ve Kulak Damlası)
- Moksifloksasin (Moxai® %0.5 Göz Damlası)
- Azitromisin (Azyter® 15 mg/g Tek Dozluk Göz Damlası)
- Basitrasin + Neomisin sülfat (Thiocilline 500 IU/g + 5 mg/g Göz Merhemi)
- Oksitetrasiklin (Terramycin® 5 mg / 10.000 IU Göz Merhemi)
- Siprofloksasin (Ciloxan® %0.3 Oftalmik Merhem)
Viral enfeksiyonlar
Adenovirüslere bağlı viral konjonktivit kendi kendini sınırlar ve tedavi, soğuk kompres ve suni gözyaşı ile semptomatik rahatlamayı hedeflemelidir.
Örnek reçete
Daha fazla reçete bilgisine buradan erişebilirsiniz.
Podcast
Soru
Kaynaklar
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK541034/
- https://turkarchpediatr.org/Content/files/sayilar/69/TPA_47_4_237_243.pdf
- https://www.medicana.com.tr/saglik-rehberi-detay/12387/konjonktivit
- https://www.researchgate.net/publication/287522655_Conjunctivitis
- https://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_4000/48-51.pdf
- https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/497562
İlgili yazı
