Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Acil serviste hastalarda hemodinamik volüm durumunun tespit edilmesi ve tedavinin belirlenmesi açısından çok önemlidir. Genellikle acil hekimleri tarafından hastanın volüm durumu, fizik muayene, laboratuvar sonuçları veya hemodinamik izlem teknikleri vasıtasıyla değerlendirilmektedir. Kritik hasta gruplarında (sepsis, septik şok, kalp yetmezliği vb.) ise volüm durumu daha duyarlı ölçümü için invaziv ve noninvaziv metotlar kullanılmaktadır. İnvaziv yöntemlerden olan santral venöz kateterizasyon ile santral venöz basıncı (CVP) ve sağ atrium basıncı (RAP) ölçümü için altın standart olmaya devam etmektedir. Ama bu yöntemin invaziv bir yöntem olması, tromboz ve aritmi gibi ciddi komplikasyonlara neden olabileceğinden acil serviste kullanımı kısıtlıdır. Son yıllarda acil serviste yatak başı ultrasonografinin yaygın kullanımı özellikle inferior vena kava (İVK) ultrasonografisi ile intravasküler volüm durumunun değerlendirilmesinde, CVP tahmininde noninvaziv, kolay, hızlı ve güvenilir bir gösterge olmasından dolayı artık daha fazla tercih edilmektedir.
VCI Çap Ölçümü
Anatomi
İnferior vena kava (IVC), sol ve sağ ana iliak venlerin L5 seviyesinde birleşmesiyle oluşan geniş, ince duvarlı, retroperitoneal bir kan damarıdır. Alt ekstremite, perine, pelvis ve abdomendeki venöz kanı yukarı ilerleyerek diyafragmayı delmesinden sonra kalbin sağ atriumuna drene eder. Sağ atriyuma drene etmede karaciğerde kısa bir yol izler ve hepatik damarlardan kan toplar. Aynı zamanda bir venöz kapasitans rezervuarı görevi görür. IVC vücudun uzun aksına paralel uzanır ve orta hattın sağında yer alır. Abdominal aortanın anteriyorundadır.
Endikasyonlar
Acil servis hastaları içinde volüm durumunun tespit edilmesi aşağıdaki durumlarda değerlidir:
- Sepsis
- Septik şok
- Kalp yetmezliği kliniği
- Akut veya kronik böbrek yetmezliği
- İntravenöz sıvıların hızlı infüzyonu (Crush sendromu)
Hipotansiyon yapan diğer durumlarda:
- Sağ kalp yetmezliği
- Hipovolemi
- Pulmoner emboli
- Kalp tamponadı
- Tansiyon pnömotoraks
- Miyokard infarktüsü
- Anafilaksi
- Spinal şok
- Antihipertansif zehirlenmesi (vazodilatasyona bağlı hipotansiyon)
Sıvı alımının yetersiz olduğu durumlar gibi birçok durumda santral venöz basınç ölçümü klinisyene tedavi ve takipte yön vermek açısından değerli parametredir.
Teknik
Hasta supin pozisyonda uzanır. Ölçüm için konveksiyonel prob kullanılır. VCI vücudun uzun aksına paralel uzanır ve orta hattın sağında ve abdominal aortanın anteriyorundadır. VCI vücudun uzun aksına paralellik gösterdiğinden görüntü oryantasyonu kabaca anatomik plana paralellik gösterir. Bu uzun aks görüntülemelerinin dışında probun subkostal yerleştirilmesi ile sirküler görüntüleri de elde edilebilir. VCI’nin aortadan sonografik ayrımı; tipik arteriyel pulsasyonun varlığı, hepatik venlerin VCI’ye anteriyor sınırında girişi, VCI’nin sağ atriyuma girişinin izlenmesi ve kalbe doğru karakteristik bifazik venöz profilin doppler kaydı ile yapılır. İncelemelerde VCI supin pozisyonda karaciğerin sağ lobundan geçen longitüdinal kesitlerde görüntülenir. Bir başka görüntüleme yöntemi ise oblik-koronal incelemedir. Hasta sol yanına yatırılır. Prob longitüdinal yerleştirilerek karaciğer sağ lobundan sol iliyak kanada kadar açı verilerek inceleme yapılır. Bu kesitlerde aortanın anteriyorunda görülür ve renal venlerin girişi de görülebilir. VCİ şekli ovoid veya yassı gözlemlenir.
Hasta supin pozisyonda yatarken inferior vena kava ölçümü M Mod veya B Mod kullanılarak yapılabilir. Ölçüm yaparken İnferior vena kavanın sağ atriuma girdiği yerin 2 cm proksimalinden yapılır. Normalde VCI’nın anteroposteriyor çapı 25 mm’den azdır ama solunumsal değişikliklerle 30-40 mm’ye kadar ulaşabilir. Genellikle inferior vena kavanın normal boyutları ultrasonografide 15-25 mm arasındadır ve %50’den fazla komprese olur. Ekspiryumdaki maksimum çapın 1,5 cm²’den küçük ve inspiryumda total kollabe olması hipovolemiye işaret eder. İnferior vena kavanın çapının artması ve kollapsibilitesinin azalması hipervolemiye işaret eder.
Ultrasonografi
Volüm Değerlendirmesi (Santral Venöz Basınç)
Kaynaklar
- https://tatd.org.tr/tatdus/2018/05/20/santral-venoz-basinc-tahmininde-inferior-vena-cava-capi-sonografik-olcumunun-etkinligi/
- https://www.acilcalisanlari.com/hipotansif-kritik-hastada-yatak-basi-ultrasonografinin-yeri.html
- https://www.researchgate.net/figure/Figure-Ultrasonographic-determination-of-inspiratory-inferior-vena-cava-IVCi-and_fig1_26320314
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0301562916301624
- https://www.renalfellow.org/2020/03/20/inferior-vena-cava-pocus-the-basics-of-image-acquisition/
İlgili Yazı
