Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
70 yaşında, haftada üç kez hemodiyaliz programında olan erkek hasta diyaliz kateterinin çalışmaması nedeniyle acil servise başvuruyor. Hastanın son diyaliz seansında kateterin çalışmadığı ve diyaliz işleminin gerçekleştirilemediği öğreniliyor. Acil serviste yapılan değerlendirmede hastanın genel durumu iyi, bilinci açık ve oryente–koopere olarak saptanıyor (GKS: 15). Vital bulguları şu şekildedir: kan basıncı 180/90 mmHg, kalp hızı 105 atım/dk, solunum sayısı 18/dk, oda havasında SpO₂ %96 ve ateş 36,5 °C. Fizik muayenede patolojik bir bulgu saptanmıyor. Acil hekimi hastadan venöz kan gazı analizi istiyor ve sonuçlar şu şekilde geliyor: pH: 7.38 HCO₃⁻: 19 mEq/L PaCO₂: 33 mmHg K⁺: 7 mEq/L Bu hasta için acil serviste bundan sonraki en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?Editör Notu
HCO₃ düşüklüğü metabolik asidozu gösterir. PaCO₂ düşüklüğü respiratuar kompansasyonu gösterir. pH normal olsa bile altta yatan asit–baz bozukluğu bulunabilir. Hiperkalemi (K⁺ ≥ 6.5 mEq/L) acil durumdur ve EKG monitörizasyonu gerektirir. Hemodiyaliz hastalarında diyaliz gecikmesi hiperkalemi ve metabolik asidoza yol açabilir.Açıklama
Metabolik asidoz, kandaki bikarbonat (HCO₃⁻) düzeyinin azalması sonucu gelişen ve primer olarak metabolik kaynaklı olan asit–baz bozukluğudur. Bu durumda organizma asiditeyi dengelemek amacıyla respiratuar kompansasyon geliştirir ve alveoler ventilasyonu artırarak CO₂ eliminasyonunu sağlar.
Metabolik asidoz özellikle kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda sık görülür. Böbreklerin hidrojen iyonlarını atamaması ve bikarbonat üretiminin azalması nedeniyle bu hastalarda kronik metabolik asidoz gelişebilir. Hemodiyaliz hastalarında diyaliz gecikmesi veya diyalizin yapılamaması durumunda bu tablo daha belirgin hale gelebilir.
Patofizyoloji
Metabolik asidozda temel sorun bikarbonat kaybı veya asit birikimidir. Kronik böbrek yetmezliğinde böbrekler hidrojen iyonlarını yeterince uzaklaştıramaz ve bikarbonat üretimi azalır. Bu nedenle kanda bikarbonat düzeyi düşer.
Organizma bu durumu telafi etmek için respiratuar kompansasyon geliştirir. Solunum hızının artmasıyla CO₂ atılımı artar ve böylece pH’ın normale yakın tutulması sağlanır.
Bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde bikarbonat düşüklüğüne bağlı metabolik asidoz olduğu, ancak respiratuar kompansasyon sayesinde pH’ın normal sınırlarda tutulduğu anlaşılır. Bu nedenle tablo kompanse metabolik asidoz olarak yorumlanır.
Ek olarak hastanın potasyum değeri 7 mEq/L olup bu durum ciddi hiperkalemi anlamına gelir ve hayatı tehdit eden aritmilere yol açabilir.
Klinik Bulgular
Metabolik asidoz ve hiperkalemi hastalarında şu bulgular görülebilir:
Tanı
Tanı kan gazı analizi ve elektrolit ölçümü ile konur. Bu hastada:
Bu nedenle hastada kompanse metabolik asidoz ve eşlik eden ciddi hiperkalemi bulunmaktadır.
Tedavi
Bu hastada acil serviste en kritik sorun hiperkalemidir. Hiperkalemi ölümcül aritmilere yol açabileceğinden hastanın öncelikle:
Komplikasyonlar
