Soru-24

Açıklama

İleus, ince veya kalın bağırsak içeriğinin ilerleyememesi sonucu gelişen bağırsak tıkanıklığı durumudur. Bu durum mekanik bir engel nedeniyle gelişebileceği gibi bağırsak peristaltizminin bozulmasına bağlı fonksiyonel nedenlerle de ortaya çıkabilir. Tıkanıklık geliştiğinde bağırsak içinde gaz ve sıvı birikimi meydana gelir ve bağırsak anslarında dilatasyon oluşur.

Epidemiyoloji

Bağırsak tıkanıklığı acil serviste sık karşılaşılan cerrahi acillerden biridir. Özellikle ileri yaş hastalarda daha sık görülür. En sık nedenleri arasında geçirilmiş abdominal cerrahilere bağlı yapışıklıklar (adezyonlar), fıtıklar ve maligniteler yer alır.

Patofizyoloji

Bağırsakta oluşan mekanik veya fonksiyonel engel nedeniyle intestinal içerik ilerleyemez. Bu durum bağırsak içinde gaz ve sıvı birikimine yol açar. Bağırsak lümeni genişler, intraluminal basınç artar ve bağırsak duvarı gerilir. Uzamış tıkanıklık durumunda bağırsak duvarında iskemi, perforasyon ve peritonit gelişebilir.

Klinik Bulgular

Bağırsak tıkanıklığında en sık görülen klinik bulgular şunlardır:

• Karın ağrısı
• Bulantı ve kusma
• Gaz ve gaita çıkaramama
• Karında distansiyon

Fizik muayenede batın distandü olabilir ve barsak sesleri artmış veya azalmış olarak duyulabilir.

Tanı

Tanıda klinik değerlendirme ile birlikte görüntüleme yöntemleri kullanılır. İlk basamak görüntüleme yöntemi Ayakta Direkt Batın Grafisi (ADBG)dir. Grafide genişlemiş bağırsak ansları ve hava-sıvı seviyeleri bağırsak tıkanıklığını düşündüren tipik bulgulardır. Tanının doğrulanması ve tıkanıklığın nedeninin belirlenmesi için gerektiğinde bilgisayarlı tomografi kullanılabilir.

Tedavi

Bağırsak tıkanıklığı düşünülen hastalarda acil serviste ilk yönetim basamakları hızlı ve sistematik şekilde uygulanmalıdır.

• Oral alımın durdurulması (NPO): Ağızdan alımın kesilmesi bağırsak içeriğinin artmasını ve kusmayı önler.
• Nazogastrik sonda uygulanması: Tıkanıklığın proksimalinde biriken gaz ve sıvının boşaltılması sağlanarak mide ve bağırsak dekompresyonu yapılır.
• Sıvı ve elektrolit replasmanı: Kusma ve üçüncü boşluk kayıplarına bağlı gelişebilecek sıvı kaybı düzeltilir.
• Acil genel cerrahi konsültasyonu: Mekanik bağırsak tıkanıklığı potansiyel bir cerrahi acildir ve hastanın cerrahi değerlendirmesi gerekir.

Komplikasyonlar

• Bağırsak iskemi ve nekrozu
• Bağırsak perforasyonu
• Peritonit
• Sepsis