Soru-267

Açıklama

Anafilaksi, ani başlayan ve yaşamı tehdit edebilen ciddi bir sistemik hipersensitivite reaksiyonudur. Klinik olarak acil bir durumdur ve hızla tanınıp tedavi edilmesi gerekir. Anafilaksi özellikle yaşamın ilk iki dekadında daha sık görülür. En yaygın tetikleyiciler besinler, ilaçlar ve böcek sokmalarıdır. Tanı çoğunlukla klinik bulgulara dayanır. Bazı hastalarda anafilaksi tanısı artmış histamin ve total triptaz düzeyleri gibi laboratuvar bulguları ile desteklenebilir. Ancak bu testler anafilaksi için spesifik değildir ve tanı esas olarak klinik değerlendirme ile konur. Adrenalin (epinefrin), anafilaksi tedavisinde ilk ve en önemli ilaçtır.

Anafilaksi Tanı Kriterleri

Aşağıdaki üç kriterden herhangi birinin varlığında anafilaksi tanısı konabilir:

1. Deri veya mukozayı içeren bulguların (ürtiker, kaşıntı, dudak, dil veya uvula şişmesi) akut başlangıcı ve aşağıdakilerden en az birinin eşlik etmesi:
   • Solunum sıkıntısı (dispne, vizing, bronkospazm, stridor, PEF azalması, hipoksemi)
   • Kan basıncı düşmesi veya son organ disfonksiyonu ile ilişkili semptomlar (kollaps, senkop, inkontinans)
2. Olası bir allerjene maruziyet sonrası aşağıdaki bulgulardan en az ikisinin gelişmesi:
   • Deri veya mukozal bulgular (ürtiker, kaşıntı, dudak, dil veya uvula şişmesi)
   • Solunum sıkıntısı
   • Kan basıncı düşmesi veya son organ disfonksiyonu
   • Gastrointestinal semptomlar (kramp tarzı karın ağrısı, kusma)
3. Bilinen bir allerjene maruziyet sonrası kan basıncında düşme:
   • İnfant ve çocuklarda düşük sistolik basınç veya sistolik basınçta %30’dan fazla düşme
   • Yetişkinlerde sistolik kan basıncının 90 mmHg’nin altına düşmesi veya kişinin normal değerine göre %30’dan fazla düşme

Anafilaksi Tedavisi

Anafilaksi fark edilir edilmez adrenalin uygulanmalıdır. Klinik şüphe yüksekse, tanı kriterleri tam olarak karşılanmasa bile epinefrin verilmesi önerilir. Anafilaksinin ilk tedavisinde intramusküler (İM) adrenalin tercih edilir. İM uygulama, subkutan enjeksiyona göre daha hızlı ve güvenilir plazma konsantrasyonu sağlar. Ayrıca intramusküler uygulama, intravenöz bolusa göre şiddetli hipertansiyon ve ventriküler aritmi gibi kardiyovasküler komplikasyon riskinin daha düşük olması nedeniyle daha güvenlidir.

Adrenalin Dozu

Anafilaksi tedavisinde 1:1000 (1 mg/ml) adrenalin kullanılır. Önerilen doz 0,01 mg/kg’dır.

• Erişkin ve 12 yaş üzeri çocuk: 0,5 mg (0,5 ml)
• 6–12 yaş çocuk: 0,3 mg (0,3 ml)
• 6 yaş altı çocuk: 0,15 mg (0,15 ml)

Adrenalin uyluğun anterolateral bölgesine (vastus lateralis kası içine) intramusküler olarak uygulanır. Gerektiğinde doz 5–15 dakika aralıklarla tekrarlanabilir.