Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Altmış dört yaşında kadın hasta, ilaç ilişkili anafilaksi nedeniyle 112 tarafından acil servise getiriliyor. Olay yerinde intramüsküler adrenalin uygulandığı ve hastanın semptomlarının gerilediği öğreniliyor. Acil serviste yapılan değerlendirmede hastanın vital bulguları stabil ve semptomları tamamen düzelmiş olarak saptanıyor. Bu hastada bundan sonraki en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir? Açıklama
Anafilaksi, ani başlayan ve ölüme yol açabilen ciddi sistemik bir hipersensitivite reaksiyonudur. Klinik olarak acil bir durumdur ve hızlı tanı ile tedavi gerektirir. Anafilaksi insidansı özellikle yaşamın ilk iki dekadında daha sık görülmektedir.
Anafilaksiyi tetikleyen en yaygın faktörler şunlardır:
Anafilaksi tanısı çoğunlukla klinik kriterlere dayanır. Bazı hastalarda tanı, kanda histamin ve total triptaz düzeylerinin artışı ile desteklenebilir; ancak bu testler anafilaksi için spesifik değildir.
Adrenalin (epinefrin), anafilaksi tedavisinde ilk ve en önemli ilaçtır. Gecikmeden uygulanması mortaliteyi belirgin şekilde azaltır.
Klinik Bulgular
Klinik tablo çoğu zaman hafif alerjik semptomlarla başlar. Semptomlar, antijene maruziyet yoluna bağlı olarak değişebilir. Deri bulguları sık görülür ve genellikle:
şeklinde ortaya çıkar.
Oral maruziyetlerde solunum sistemi bulguları başlangıçta belirgin olmayabilir. Ancak aşağıdaki belirtiler anafilaksi açısından alarm bulgularıdır ve hızla tedavi edilmelidir:
Diğer solunum sistemi bulguları şunlardır:
Bu bulgulardan herhangi biri mevcutsa intramüsküler epinefrin uygulanarak tedaviye derhal başlanmalıdır.
Zaman Faktörü
Anafilaksi genellikle antijene maruziyetten sonraki ilk saat içinde hızla gelişir. Anafilaksiye bağlı ölümlerin yaklaşık yarısı bu ilk saat içinde meydana gelir. Bu nedenle ilk saat tedavi açısından kritik öneme sahiptir.
Semptomların ne kadar hızlı başladığı ve ilerlediği, reaksiyonun şiddeti hakkında önemli ipuçları verir. Morbidite ve mortalite çoğunlukla şu iki durumla ilişkilidir:
Erken tanı ve agresif tedavi, kötü klinik sonuçları belirgin şekilde azaltır.
Anafilaktik reaksiyonlar vakaların yaklaşık %20’sine kadar bifazik seyir gösterebilir. İlk reaksiyon kontrol altına alındıktan sonra semptomlar tekrar ortaya çıkabilir ve genellikle 8–11 saat içinde ikinci pik yapabilir.
Bifazik (Rebound) Anafilaksi
Hızlı başlangıçlı ve şiddetli anafilaktik reaksiyon geçiren hastalarda bifazik anafilaksi gelişme riski daha yüksektir. Tekrarlama oranı %20’ye kadar çıkabilmektedir.
Bifazik reaksiyonların çoğu ilk 8 saat içinde ortaya çıkar; ancak nadiren 72 saate kadar gecikebilir.
Bu nedenle acil serviste anafilaksi nedeniyle tedavi edilen hastaların gözlem süresi konusunda kesin bir fikir birliği yoktur.
Pratikte çoğu merkezde yaklaşık 6 saat gözlem uygulanmaktadır.
Ayrıca acil servisten taburcu edilen tüm hastalara epinefrin oto-enjektörü reçete edilmesi önerilir.
