Soru-385

Pubik simfizde 2,5 cm'den fazla ayrışma ile birlikte sakroiliak eklemde tam dislokasyon (hem anterior hem posterior bağların kopması) Anterior-Posterior Sıkışma Tip 3 (APC 3) yaralanmasını tanımlar. ATLS 11. edisyon (2025) kapsamında bu yaralanma, pelvik venöz pleksus ve sıklıkla arteriyel yapıların hasar gördüğü, en yüksek mortaliteye sahip pelvik kırık tipi olarak vurgulanır.

Young–Burgess sınıflaması

Young–Burgess sınıflamasında üç temel yaralanma mekanizması tanımlanmıştır:

• Lateral compression (lateral sıkışma)
• Anterior–posterior compression (ön–arka sıkışma)
• Vertical shear (vertikal makaslama)

Lateral compression yaralanmaları

Lateral compression (LC) yaralanmaları pelvis üzerine lateral yönden uygulanan kuvvetler sonucunda gelişir ve iç rotasyon zorlanması ile karakterizedir. Bu yaralanmalarda anterior sakroiliak, sakrospinöz ve sakrotüberöz bağlar genellikle kısalır ancak kopmaz. Bu nedenle diğer tip pelvik yaralanmalara göre genellikle daha stabil kabul edilirler ve posterior nörovasküler yaralanma riski daha düşüktür.

• LC1: İzole iliak kemik kırığı veya kombine iliak ve posterior yaralanmalar.
• LC2: İliumun yanal sıkışması ve kombine posterior yaralanma. İç rotasyon zorlanması ile oluşmuş iliak kanat kırıkları bu gruptadır. Bu tip yaralanmanın özel bir formu yarımay kırıklarıdır.
• LC3: Bir tarafta LC tip yaralanma varken karşı tarafta açık kitap tipi yaralanma bulunur.

Anterior–posterior compression yaralanmaları

Anterior–posterior compression (APC) yaralanmaları pelvis üzerine önden arkaya doğru uygulanan kuvvetler ile oluşur ve dış rotasyon mekanizması ile gelişir. Bu yaralanmalarda pelvis önünde pubik simfiz diyastazı veya pubik ramus kırıkları, posterior bölümde ise sakroiliak eklem açılması görülebilir.

• APC1: Pubik simfizde 2,5 cm’den küçük ayrışma vardır ve posterior bağ yapıları intaktır.
• APC2: Pubik simfiz ayrışması 2,5 cm’den büyüktür. Anterior sakroiliak bağlar hasarlıdır ancak posterior sakroiliak bağlar korunmuştur.
• APC3: Anterior ve posterior sakroiliak bağların tamamen yırtıldığı ağır yaralanma tipidir. Pubik simfiz ayrışması 2,5 cm’den büyüktür. Bu grup en yüksek kanama ve organ yaralanması riskine sahiptir.

Vertical shear yaralanmaları

Vertical shear (VS) yaralanmaları pelvis üzerine dikey yönde uygulanan kuvvetlerle oluşur. Bu yaralanmalarda pelvis stabilitesini sağlayan tüm bağ yapıları kopabilir ve hemipelvis yukarı doğru yer değiştirebilir. Bu durum neredeyse travmatik bir internal hemipelvektomi ile eşdeğer ağır bir yaralanma mekanizmasını temsil eder.

• VS1: İzole sakral kırık veya kombine iliak yaralanma.
• VS2: Sakral kırık ile birlikte iliak ve posterior yaralanma.
• VS3: İzole posterior yaralanma.

Temel noktalar:

• APC Tip 1: Pubik simfiz ayrışması < 2,5 cm'dir; stabil kabul edilir.
• APC Tip 2: Pubik simfiz ayrışması > 2,5 cm'dir; anterior SI bağlar kopmuştur ancak posterior SI bağlar intaktır (Menteşe mekanizması/Açık kitap).
• APC Tip 3: Pubik simfiz ayrışması > 2,5 cm olup hem anterior hem posterior SI bağlar tamamen kopmuştur. Pelvik halka tamamen instabildir.
• Hipotansiyon: APC 3 yaralanmalarında pelvik hacim dramatik şekilde arttığı için masif retroperitoneal kanama ve hemorajik şok çok yaygındır.

Bu soru için doğru seçenek:

• C) Anterior-Posterior Sıkışma (APC) Tip 3

Doğru cevap: C) Anterior-Posterior Sıkışma (APC) Tip 3

Diğer seçeneklerin değerlendirilmesi

• A) Tip 1'de ayrışma 2,5 cm'den küçüktür ve SI eklem dislokasyonu görülmez.
• B) Tip 2'de pubik ayrışma vardır ancak posterior SI bağlar sağlam olduğu için eklemde tam bir dislokasyon (ayrılma) beklenmez.
• D) Lateral sıkışma (LC) mekanizmasında dış rotasyon ve ayrışma değil, iç rotasyon ve pelvik halkanın içeri doğru çökmesi (kompresyon) görülür.
• E) Dikey kayma (Vertical Shear), genellikle yüksekten düşme gibi eksenel yüklenme sonucu oluşur ve hemipelvisin dikey olarak (yukarı doğru) yer değiştirmesi ile karakterizedir.