Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
25 yaşında bir erkek hasta, futbol maçı sırasında rakip oyuncunun önden kayarak müdahalesi sonucu sol dizinin aşırı gerilmesi ile yaralanarak acil servise başvuruyor. Hasta, yaralanma anında belirgin bir “çıt” sesi duyduğunu, ardından şiddetli diz ağrısı ve dizde şekil bozukluğu fark ettiğini ifade etmektedir. Fizik muayenede diz ekleminde belirgin şişlik ve instabilite saptanmaktadır. Ayrıca muayenede tibianın femura göre belirgin şekilde posteriora yer değiştirdiği gözlenmektedir. Bu yaralanma ile ilişkili en önemli komplikasyon aşağıdakilerden hangisidir?Editör Notu
Diz dislokasyonları yüksek enerjili travmalarla ilişkilidir. En ciddi komplikasyon popliteal arter yaralanmasıdır. Bu nedenle diz dislokasyonu olan hastalarda nörovasküler muayene mutlaka yapılmalıdır. Şüpheli durumlarda vasküler görüntüleme planlanmalıdır. Erken tanı konulamazsa ekstremite kaybı gelişebilir.Açıklama
Posterior Diz Dislokasyonu ve Komplikasyonları
Bu soru, diz dislokasyonlarında gelişebilecek en kritik komplikasyonu sorgulamaktadır. Diz dislokasyonları genellikle yüksek enerjili travmalar sonucu ortaya çıkan ve ciddi yapısal hasara yol açabilen ortopedik acillerdir. Bu yaralanmalarda tibia femura göre yer değiştirir ve diz çevresindeki bağlar ile nörovasküler yapılar ciddi risk altına girer.
Olguda hastanın yaralanma sırasında “çıt” sesi duyması, ardından gelişen şiddetli ağrı, deformite ve instabilite diz eklemi çıkığını düşündürmektedir. Fizik muayenede tibianın femura göre posteriora yer değiştirmesi posterior diz dislokasyonu ile uyumludur.
Posterior diz dislokasyonunda riskli yapılar
Diz ekleminin hemen arkasında popliteal arter, popliteal ven ve tibial/peroneal sinirler yer alır. Posterior diz dislokasyonlarında tibianın posteriora yer değiştirmesi bu yapılar üzerinde gerilme, kompresyon veya yırtılmaya neden olabilir.
Bu nedenle diz dislokasyonlarında en ciddi ve ekstremite kaybına kadar ilerleyebilen komplikasyon popliteal arter yaralanmasıdır. Popliteal arter hasarı erken tanınmazsa iskemi ve amputasyon ile sonuçlanabilir.
Çıkık Yönüne Göre Etkilenim:
Anterior Çıkık:
Genellikle hiperekstansiyon sonucu oluşur. Ön çapraz bağ (ACL) ve arka çapraz bağ (PCL) yaralanmaları sıktır. Popliteal arter yaralanması daha nadir olmakla birlikte, aşırı ekstansiyon durumunda arter basıya uğrayabilir.
Posterior Çıkık:
Diz fleksiyonda iken aksiyel yüklenme ile oluşur. Nörovasküler yapıların acil değerlendirilmesi gerekir.Popliteal arter yaralanma riski daha yüksektir.
Medial ve Lateral Çıkık:
Valgus (içe) veya varus (dışa) zorlanma sonucu gelişir. Genellikle MCL veya LCL yaralanmaları ile birliktedir.
Rotasyonel Çıkık:
Ani yön değişikliği ve rotasyonel kuvvetler sonucu oluşur. Menisküs ve posterolateral köşe (PLC) yaralanmaları eşlik edebilir.
Diz ekleminin anatomik yapısı nedeniyle herhangi bir çıkık, popliteal aralıkta bulunan nörovasküler yapılar için ciddi risk oluşturur. Özellikle popliteal arter ve peroneal sinir hasarı açısından dikkatli değerlendirme şarttır.
Şıkların değerlendirilmesi
