Suda boğulma sonrası gelişen ciddi hipoksemik solunum yetmezliği, hava yolu koruyamama veya bilinç bozukluğu varlığında invaziv mekanik ventilasyon yaşam kurtarıcıdır. Bu hastalarda temel patofizyolojik problem; aspirasyon ilişkili akciğer hasarı, surfaktan kaybı, alveoler kollaps ve buna bağlı gelişen ciddi ventilasyon/perfüzyon uyumsuzluğudur. Özellikle masif aspirasyon sonrası nonkardiyojenik pulmoner ödem ve ARDS benzeri diffüz alveoler hasar gelişebilir.
Boğulma hastalarında hipoksi mortalite ve nörolojik sekellerin en önemli nedenidir. Bu nedenle entübasyon sonrası temel hedef; yeterli oksijenizasyonun hızlı sağlanması, ventilasyonun optimize edilmesi ve ventilatör ilişkili akciğer hasarının önlenmesidir.
Modern yaklaşımda boğulma sonrası mekanik ventilasyon yönetimi, ARDS tedavi prensiplerine benzer şekilde akciğer koruyucu ventilasyon stratejilerine dayanmaktadır. Düşük tidal volüm kullanımı, uygun PEEP düzeyleri ve plato basıncının sınırlandırılması alveoler aşırı gerilmeyi azaltarak sekonder akciğer hasarını önlemeyi amaçlar.
Özellikle ağır aspirasyon ve pulmoner ödem gelişen olgularda:
- alveoler kollaps,
- intrapulmoner şant,
- diffüz infiltrasyon,
- azalmış akciğer kompliyansı
gelişebilir. Bu nedenle mekanik ventilasyon yalnızca oksijenizasyon desteği sağlamakla kalmaz, aynı zamanda alveollerin açık tutulmasına ve solunum iş yükünün azaltılmasına da yardımcı olur.
Boğulma sonrası entübe edilen hastalarda ventilatör yönetimi sırasında:
- hipoksemi,
- hipotermi,
- asidoz,
- hemodinamik instabilite,
- ARDS gelişimi
yakın takip edilmelidir.
2025 güncel yaklaşımına göre boğulma hastalarında mekanik ventilasyonun temel prensipleri:
- düşük tidal volüm,
- yeterli PEEP,
- erken oksijenizasyon,
- plateau basıncının sınırlandırılması,
- akciğer koruyucu ventilasyon
olarak kabul edilmektedir.
Entübasyon Endikasyonları
- GKS düşük
- Hava yolu korunamıyor
- Persistan hipoksemi
- Ağır solunum sıkıntısı
- Solunum arresti
- Aspirasyon riski
- Şiddetli ajitasyon / tükenme
Hangi Mod?
İlk tercih:
V-AC (Volume Assist Control)
Veya
PRVC
Çünkü:
- Tidal volüm kontrolü sağlar
- Akciğer koruyucu ventilasyona uygundur
- Başlangıç yönetimi daha kolaydır
Başlangıç Ventilatör Ayarları
Akciğer Koruyucu Ventilasyon
Tidal Volüm Hesabı
Gerçek kilo değil:
✅ İdeal vücut ağırlığı kullanılır.
Erkek
PBW = 50 + 0.91 × (Boy cm − 152.4)
Kadın
PBW = 45.5 + 0.91 × (Boy cm − 152.4)
Hedefler
PEEP Nasıl Ayarlanmalı?
Suda boğulmada alveoler kollaps belirgin olabilir.
Bu nedenle:
- Başlangıç 5 cmH₂O
- Hipoksemi varsa 8-10
- Ağır ARDS benzeri tabloda 12-15’e kadar çıkılabilir
Ancak:
⚠️ Hipotansiyon gelişebilir
⚠️ Barotravma riski artabilir
Yakın monitörizasyon gerekir.
FiO₂ Yönetimi
Başlangıç:
- %100 FiO₂
Sonrasında:
- SpO₂ %92-96 olacak şekilde azaltılır.
Uzun süre yüksek FiO₂:
- Oksijen toksisitesi yapabilir.
Ağır ARDS Gelişirse
Şunlar düşünülebilir:
✅ Yüksek PEEP stratejisi
✅ Paralizi
✅ Pron pozisyon
✅ Recruitment manevrası
✅ ECMO (uygun merkezlerde)
Aspirasyon Varsa
Suda boğulmalarda sık görülür.
Bu nedenle:
- Sık aspirasyon
- Kapalı devre suction
- Sekresyon kontrolü
- Bronkoskopi gereksinimi
Olabilir.
Sık Yapılan Hatalar 🚨
❌ Yüksek tidal volüm vermek
❌ Düşük PEEP kullanmak
❌ Hipoksemiye rağmen ventilasyonu geç artırmak
❌ Gerçek kiloya göre VT ayarlamak
❌ Uzun süre %100 FiO₂ bırakmak
Örnek Başlangıç Ayarı
180 cm erkek hasta
İdeal kilo ≈ 75 kg
Ventilatör:
- Mod: V-AC
- VT: 450 mL
- RR: 20
- FiO₂: %100
- PEEP: 8
- Trigger: -2
- I:E: 1:2
İlk 15-30 dakikada:
- SpO₂
- Kan gazı
- Plato basıncı
- Hemodinami
Yeniden değerlendirilmelidir.
Kısa Ezber 🚨
🫁 Suda boğulma = ARDS benzeri tablo olabilir
➡️ Düşük tidal volüm
➡️ Yeterli PEEP
➡️ İlk FiO₂ %100
➡️ Plato <30
➡️ SpO₂ hedefi %92-96
➡️ Akciğer koruyucu ventilasyon temel yaklaşımdır
Kaynaklar
- merican Heart Association & American Academy of Pediatrics Dezfulian C, McCallin TE, Bierens J ve ark. 2024 American Heart Association and American Academy of Pediatrics Focused Update on Special Circumstances: Resuscitation Following Drowning: An Update to the American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care. Circulation. 2024;150(23):e501-e516.
- European Resuscitation Council European Resuscitation Council Guidelines 2025 – Special Circumstances: Drowning. Resuscitation. 2025.
- International Liaison Committee on Resuscitation Consensus on Science with Treatment Recommendations (CoSTR) – Drowning Resuscitation Reviews.
- American Heart Association 2025 AHA Guidelines for CPR and Emergency Cardiovascular Care (ECC).
- UpToDate. Drowning (submersion injuries). UpToDate; erişim tarihi: 2026.
- World Health Organization Global Report on Drowning: Preventing a Leading Killer.
- StatPearls Publishing. Drowning. StatPearls. Güncelleme yılı: 2024.
- Tintinalli’s Emergency Medicine Drowning and Submersion Injury bölümü.
- Rosen’s Emergency Medicine Near Drowning and Acute Respiratory Failure bölümü.
- Irwin and Rippe’s Intensive Care Medicine Acute Respiratory Distress Syndrome ve mekanik ventilasyon bölümleri.
- Nelson Textbook of Pediatrics Pediatric Drowning and Hypoxic Injury bölümü.
- Türkiye Jeoloji Mühendisleri Odası. Türkiye’de Suda Boğulma Olayları ve Önleme Yaklaşımları. Kurumsal Rapor, Ankara.
- Türkiye’de suda boğulma olgularının epidemiyolojik değerlendirilmesi. DergiPark üzerinden yayımlanan epidemiyolojik araştırmalar ve ulusal veri analizleri.
