Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Ketamin (ketamin hidroklorür); kuvvetli analjezi ve hafif hipnotik özellikleri olan, hızlı etki gösteren, normal farengeal-laringeal refleksleri koruyan, iskelet kası tonusunda minimal kayıp yaratan, kardiyovasküler ve solunum stimülasyonu ile karakterize (bazen geçici minimal solunum depresyonu görülebilir) ve amnezi yapan, dissosiyatif genel anesteziktir.
İskelet kası gevşemesi gerektirmeyen kısa süreli tıbbi prosedürlerde kullanım için mükemmel bir ilaçtır. Diğer genel anestezik ajanlarla indüksiyonda ön anestezik olarak veya kombine şekilde kullanılır. Acil serviste en sık kısa süreli prosedürel sedasyon (redüksiyon veya çocuk grubu sütürasyonları) ve hızlı seri entübasyon (RSI) için kullanılır.
FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER
- Etki Başlangıcı: İV 30 sn | İM 3-4 dk
- Etki Süresi: 10-15 dk
- Yarılanma Ömrü (t½): 10-15 dk
- Antidot: Yok
- Metabolizma: Karaciğer (Sitokrom P450)
- Atılım: İdrar (%91), Dışkı (%3)
Ketalar® 500 mg/10 ml Enjeksiyonluk Çözelti (1ml = 50mg)
MEKANİZMA
İnsanda ketamin, karaciğer sitokrom P450 enzim sistemi tarafından farmakolojik aktif metaboliti olan norketamin ve dehidronorketamine dönüştürülür.
- Reseptör Etkileşimi: Beyinde N-metil-D-aspartat (NMDA), opiyat, muskarinik, kolinerjik ve nikotinik reseptörler ile etkileşir.
- Dissosiyatif Anestezi: Ketamin fonksiyonel olarak talamusu limbik korteksten dissosiye eder (ayırır). Klinik olarak hasta uyanık gibi görünse de (gözler açık olabilir, yutkunabilir) duyusal girdileri algılayamaz ve yanıt veremez.
- Sempatik Stimülasyon: Ketamin katekolamin salınımını artırarak arteryal kan basıncı, kalp hızı, kalp debisi ve serebral kan akımında artışa neden olur.
ENDİKASYONLAR
- Sedasyon: Kısa süreli prosedürel işlemler (kırık/çıkık redüksiyonu, sütürasyon).
- İndüksiyon: Hızlı seri entübasyon (RSI) – Özellikle hipotansif veya bronkospazmı olan hastalarda (bronkodilatör etkisi nedeniyle).
- Analjezi: Şiddetli ağrı yönetiminde düşük dozlarda.
UYGULAMA VE DOZ
1. Prosedürel Sedasyon
Bronkodilatör özellikleri nedeniyle bronkospazmı olan hastalar için tercih edilen ilaçtır. Çocuklarda ketamin yetişkinlerden daha hızlı metabolize olduğu için, kilogram başına daha yüksek doz gerekebilir.
| Uygulama Yolu | Doz | Notlar |
|---|---|---|
| İntravenöz (İV) | 0.5 – 1 mg/kg | Yavaş (60 sn) enjekte edilmelidir. |
| İntramüsküler (İM) | 4 – 5 mg/kg | Etki 3-4 dakikada başlar. |
| Oral | 3 – 10 mg/kg | Meyve suyu ile karıştırılabilir. |
| İntranazal | 3 – 6 mg/kg | Çocuklarda tercih edilebilir. |
2. Hızlı Seri Entübasyon (RSI) İndüksiyonu
Ketaminin etkisi hızla başlar. İV enjeksiyondan 30 saniye sonra başlayan ve 5-10 dakika süren anestezi sağlar. Yavaş (60 saniyeyi geçecek şekilde) uygulanması tavsiye edilir; hızlı uygulama solunum depresyonu yapabilir.
| Uygulama Yolu | Doz |
|---|---|
| İntravenöz (İV) | 1 – 2 mg/kg (Maksimum 4.5 mg/kg) |
| İntramüsküler (İM) | 4 – 10 mg/kg |
3. İntravenöz İnfüzyon ve Analjezi
Şiddetli ağrı yönetiminde (travma, yanık vb.) düşük doz ketamin (sub-dissosiyatif doz) opioidlere alternatif veya yardımcı olarak kullanılabilir.
- Analjezi Dozu (İV Bolus): 0.1 – 0.3 mg/kg
- İnfüzyon Hazırlama: 500 mg Ketamin + 500 ml %0.9 NaCl = 1 mg/ml konsantrasyon.
KONTRENDİKASYONLAR
- İlaca aşırı duyarlılık.
- Kafa İçi Basınç Artışı (KİBAS) şüphesi (Göreceli – Tartışmalı).
- Kontrolsüz hipertansiyon, anevrizma.
- Göz küresi yaralanmaları (Göz içi basıncı artırabilir).
- Şizofreni veya akut psikoz öyküsü.
- Eklampsi veya pre-eklampsi.
YAN ETKİLER VE UYARILAR
- Kardiyovasküler: Taşikardi ve hipertansiyon (Miyokardiyal oksijen tüketimini artırır; iskemik kalp hastalığında dikkat!).
- Solunum: Hızlı İV uygulamada geçici apne veya solunum depresyonu. Laringospazm (nadirdir, yutak uyarılmasından kaçınılmalı).
- Psikiyatrik (Emergence Reaction): Uyanma sırasında halüsinasyon, konfüzyon, ajitasyon. (Yetişkinlerde daha sıktır, benzodiazepinlerle azaltılabilir).
- Sekresyon Artışı: Tükürük ve bronşiyal sekresyonlarda artış (Gerekirse atropin ile premedikasyon yapılabilir).
GEBELİK VE EMZİRME
- Gebelik Kategorisi: D. Plasentayı geçer. Gebelikte kullanım güvenliliği kanıtlanmamıştır.
- Emzirme: Laktasyonda kullanımı önerilmez.
TOKSİSİTE
Ketaminin güvenlilik marjı geniştir. Yüksek dozda ya da hızlı uygulanması sonucu solunum depresyonu oluşabilir. Bu durumda destekleyici ventilasyon (mekanik solunum desteği) analeptiklere tercih edilmelidir.
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
Eline sağlık ..Çok güzel anlatım.