Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Biperiden, nöroleptik ilaçların ekstrapiramidal yan etkilerini kontrol etmek ve parkinson hastalığında görülen sertlik, titreme, spazm ve zayıf kas kontrolü semptomlarını kontrol etmek için kullanılan antikolinerjik bir ilaçtır. Hem merkezi hem de periferik sinir sistemleri üzerine parasempatolitik ve antimuskariniktir.
Akineton 5 mg/ml IM/IV Enjeksiyon İçin Çözelti İçeren Ampul
MEKANİZMA
Biperiden zayıf bir periferik antikolinerjik ajandır. Bu nedenle bazı antisekretuar, antispazmodik ve midriatik etkileri vardır. Ek olarak, biperiden nikotinolitik aktiviteye sahiptir. Biperidenin parenteral formu, bazen nöroleptik ajanlarla tedavi sırasında görülen akut ekstrapiramidal rahatsızlık epizodlarının tedavisi için etkili ve güvenilir bir ajandır. Akatizi, akinezi, diskinetik titreme, rigor, okülojirik kriz, spazmodik tortikolis ve aşırı terleme belirgin şekilde azalır veya ortadan kalkar. Parenteral biperiden ile bu ilaca bağlı rahatsızlıklar hızla kontrol altına alınır.
Ekstrapiramidal Yan Etki Oluşturan İlaçlar:
- Antipsikotikler: Nöroleptikler (Psikotonikler): Haloperidol (Nörodol®), Klorpromazin (Largactil®), Klozapin (Leponex®, Clonex®), Rezerpin (Regnoton®), Asepromazin (Plegicil®), Tiyoridazin (Mellerettes®), Mezoridazin (Lidanil®), Trifluoperazin (Stilizan®), Flufenazin (Proliksin decanoate retard®), Zuklopentiksol (Clopixol®), Melperon (Buronon®), Droperidol (Dehydrobenzperidol®), Pimozid (Nörofren®), Ketiapin Fumarat (Cedrina®), Olanzapin (Apzet®, Target®., Zyprexa®).
- Metoklopramid (Metpamid®)
ENDİKASYONLAR
Akut ekstrapiramidal rahatsızlık epizodlarının tedavisi için etkili ve güvenilir bir ajandır.
- Parkinson Hastalığı
- Distoni
- Akatizi
- Spazmodik Tortikolis
- Diskinetik Titreme
- Rigor
- Okülojirik Kriz
- Aşırı Terleme
- Sarin Zehirlenmesi
KONTRENDİKASYONLAR
- Tardif diskinezisi olan hastalarda
- Biperidene karşı aşırı duyarlılık
- Dar açılı glokom
- Mide-barsak kanalının mekanik stenozları
- Megakolon ve ileus
- Myastenia gravis
UYGULAMA
Erişkinler:
İlaçların Neden Olduğu Ekstrapiramidal Belirtilerin Tedavisi: Hızlı bir terapötik yanıt elde edebilmek için, 2.5 mg ve 5 mg biperiden laktat (0.5 ml ila 1 ml) kas içine ya da yavaş damar içi enjeksiyon yoluyla tek doz olarak verilebilir. Eğer gerekli olursa, aynı doz 30 dakika sonra tekrarlanabilir. En yüksek toplam günlük doz, 10 mg ile 20 mg biperiden laktattır.
Parkinson sendromu: Şiddetli olgularda, tedavi 10 ile 20 mg biperiden laktat (2 ml ile 4 ml) ile başlatılabilir; bu doz gün içinde birkaç kez uygulanmak üzere bölünür ve kas içine ya da İV yavaş enjeksiyon yoluyla tek doz olarak verilebilir.
Nikotin zehirlenmesi: Akut nikotin zehirlenmesi olgularında, olağan önlemlerin, kas içine uygulanan 5 mg ile 10 mg biperiden laktat (1 ml ile 2 ml) enjeksiyonları ve hastanın yaşamı tehlikede ise, 5 mg damar içi enjeksiyon ile desteklenmesi önerilmektedir.
Organofosfat içeren bileşiklerle zehirlenme: Biperiden dozu belirtilerin şiddetine bağlı olarak hastaya göre ayarlanmalıdır; 5 mg biperiden laktat, zehirlenme belirtileri geçinceye kadar, damar içi yoldan tekrarlı olarak uygulanır.
Çocuklarda (3-15 yaş) kullanımı:
Çocuklarda biperiden kullanımı ile ilgili deneyimler sınırlıdır.
GEBELİK VE EMZİRME
Gebelik Kategorisi: C
Emzirme: Süte geçer bu yüzden emzirme döneminde kullanılmaması önerilir.
YAN ETKİLER
- Ağız, burun veya boğaz kuruluğu
- Bulanık görme
- Olağandışı yorgunluk, Öfori
- Oryantasyon bozukluğu, Endişe
- İdrar retansiyonu, Kabızlık, Mide bulantısı
- Baş dönmesi, Baş ağrısı
- Göğüs ağrısı veya rahatsızlık, Aritmi
- Titreme, İstemsiz hareketler
- Bilinç bulanıklığı, konfüzyon
TOKSİSİTE VE ANTİDOT
Akineton yüksek doz alımlarda antikolinerjik sendroma neden olur. Günlük alınması gereken doz 2-5 mg’dır. Bu dozların üzerinde toksik etkiler görülmüştür. Doz aşımı semptomları, hastalarda antikolinerjik semptomlar (Midriyazis, Müköz membranların kuruluğu, Kırmızı yüz, Barsak ve mesanenin atonik durumları, Hipertermi, Hipertansiyon, Disritmi, Ajitasyon, deliryum, konfüzyon, Koma) görülmesiyle atropin zehirlenmesine benzer.
Antidot: Fizostigmin – Neostigmin
Ağır durumlarda asetilkolinesteraz inhibitörü olan fizostigmin kullanımı gerekmektedir. Şiddetli zehirlenme vakalarında akut dolaşım ve solunum yetmezliği riski vardır.
Fizostigmin Uygulaması:
- Yetişkin: 0,5-2 mg (1 mg/dakika hızından yavaş) 3-5 dk’nın üzerinde bir sürede intravenöz olarak kalp monitorizasyonu eşliğinde uygulaması önerilmektedir. Maksimum 4 mg verilir. Uzamış PR (>200 ms) veya QRS>100 msn Fizostigmin için tek kontrendikasyondur.
- Çocuk: 0,02 mg/kg (0,5 mg/dakika hızından yavaş).
UYARI VE ÖNLEMLER
- İlacı kullanan hastalarda düzenli takip gerekir.
- İlaç aniden kesilmemelidir.
- Kötüye kullanım ve bağımlılık gelişmesi riski vardır.
- Akineton diğer antikolinerjik, antipsikotrop ilaçlarla, antihistaminiklerle, antiparkinson preparatlarıyla ve antispazmolitiklerle birlikte uygulandığında santral ve periferik yan etkilerin artması mümkündür.
- Kinidinle birlikte uygulanırsa, antikolinerjik kardiovasküler etkiler artabilir.
- Levodopa ile birlikte uygulanırsa, diskinezi şiddetlenebilir.
- Nöroleptik nedenli tardiv diskinezi akineton’la şiddetlenebilir.
- Akineton’la tedavi sırasında alkolün etkisi artabilir.
TİCARİ İSİMLER
- Akineton® 5 mg/ml IM/IV
- Akineton® 2 mg Tablet
SORU
(İlgili soru linki buraya eklenecek)
PODCAST
(Podcast linki buraya eklenecek)
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
