Zehirlenmeler ve Toksidromlar

0
7

16. yy’da Paraselsus “Tüm maddeler zehirdir. İlacı zehirden ayıran dozudur.” şeklinde toksikolojinini temel söylemini ifade etmiştir.

Zehirlenme vakalarında doğru tanı iyi bir anamnez, fizik muayene ve klinik görünüm ile konulur. Multisistem etkilenmesi olan, nedeni bulunamayan hastalarda zehirlenmelerden şüphelenilmelidir. Ani bilinç bulanıklığı olan, ani beklenmedik travma öyküsü olan, akut göğüs ağrısı ve ciddi aritmisi olan genç hastalar ve nedeni açıklanamayan metabolik asidozu olan hastalarda zehirlenmelerden şüphelenilmelidir.

Zehirlenme vakalarında sıklıkla hangi ilaç ya da maddeden zehirlenildiğini belirlemek mümkün olmayabilir. Bu durumlarda hastaların fizik muayene bulguları bize yol gösterici olabilir. Benzer etki mekanizmasına sahip ilaçların oluşturduğu belirti ve bulgular “Toksidromlar” olarak tanımlanır.

Bu toksidromlara değinecek olursak;

Kolinerjik Sendrom

Hasta nemlidir, terleme, kusma, diyare, üriner inkontinans, MSS bulguları (konfüzyon, koma, nöbetler, kas zayıflığı ve fasikülasyonlar) görülür. Pupiller sıklıkla miyotiktir

SLUDGE: Salivation, lakrimation, urination, defacation,gastrointestinal cramping, emesis.

Organofosfat ve karbamat içeren pestisitlerle oluşur. Dermal kontaminasyon kolinerjik sendromun ortaya çıkması için yeterlidir.

Tedavi olarak atropin ve kolinesteraz rejenatörlerinin kullanılması çok iyi sonuçlar vermektedir.

Antikolinerjik Sendrom

Antikolinerjik sendromda: Orta dereceli ateş, akut deliryum, anlamsız konuşma, taşikardi, kuru ağız, kuru deri, kızarmış yüz, pupiller dilatasyon, myoklonus, üriner retansiyon, azalmış barsak sesleri görülür. Ciddi vakalarda nöbetler, kardiyak disritmiler görülebilir.

Antikolinerjik sendroma sebep olan ilaçlar: Antihistaminikler, Antiparkinson ilaçlar, Atropin, skopolamin, Amantadin ,Antipsikotikler, Antidepresanlar, Antispazmotikler, kas gevşeticileri, midriatikler,Amanita muskarina

Antikolinerjik sendroma sebep olan bitkiler:

  • Datura (boru otu, brugmansia, melek trompeti)
  • Hyoscyamus (ban otu)
  • Mandragora (adam otu, mandrake)
  • Atropa (güzel avrat otu)

Tedavi genelde semptomatik destekleyici olması yeterlidir. Fizostigmin antidot olarak kullanılabilir nadiren gerekir.

Sempatomimetik Sendrom

Sempatomimetik sendrom: Nöbet, artmış kan basıncı, taşikardi, dilate pupiller, piloereksiyon, terleme, ateş bulguları olur. Ciddi vakalarda, geniş kompleks disritmiler ve kardiyovasküler kollaps görülebilir.

Sempatomimetik sendroma sebep olan ilaçlar: Kokain, Amfetamin, Metamfetamin ve türleri, Efedrin (dekonjestanlar), Yüksek doz kafein, Teofilin, ketakolamin deşarjı yapan organik tablolarda benzer bulgular görülebilir.

Opioid/sedatif/hipnotik Sendrom

Opioid/sedatif/hipnotik sendrom: Koma, solunum depresyonu, miyozis, hipotansiyon, bradikardi, hipotermi, pulmoner ödem, hiporefleksi, nöbet tabloları ile karşımıza gelebilir.

Opioid/sedatif/hipnotik sendroma yol açan ilaçlar:Narkotikler,barbitürat, benzodiazepinler, Glutedimit, Mebrobomat, Ethanol, Klonidin, Guanabenz

Seratonin Sendromu

Seratonin sendromu:Değişken mental durum, hipertermi, ajitasyon, tremor, myoklonus, hiperrefleksi, ataksi, terleme, diyare kliniğiyle karşımıza gelebilir. Yavaş seyirli ve benign bir klinik tablo olarak başlar klinik tablo gittikçe kötüleşir.

Seratonin sendromuna yol açan ilaçlar: 

  • SSRI: Fluoksetine, sertralin, paroxetin, fluvoxamine,citalopram
  • SRI: Venlafaksine, nefazadone, mirtazapine

Ekstrapramidal Sendrom

Ekstrapramidal Sendrom: Distoni, disfaji, trismus, tortikolis, tremor, kas rijiditesi ve laringospazm gibi klinik bulgular görülür.

Ekstrapramidal Sendroma yol açan ilaçlar: Haloperidol, klorpromazin ve fenotiyazin alanlarda gözlenir.

Tedavide difenhidramin, benztropin, benzodiyazepinler kullanılır.

Kaynaklar

  • TATD Toksikoloji
  • http://file.atuder.org.tr/_atuder.org/fileUpload/HKijmqbyBArp.pdf
  • Tintinalli 8th

Zehirlenmelere Genel Yaklaşım

 

 

1990 yılında Akşehir'de doğdum. İlköğretim eğitimimi Osmaniye Atatürk İlköğretim Okulu’nda tamamladım. Sonrasında yatılı okul hayatım başladı. Önce lise için Kahramanmaraş Süleyman Demirel Fen Lisesi’ne, ardından tıp eğitimim için GATA (Gülhane Askeri Tıp Akademisi)’ya gittim. GATA'daki 4. yılımdan sonra hayatımın askerliğe ayrılan süresinin yeterli olduğuna karar verip severek ve isteyerek girdiğim okulumdan ayrıldım. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tıp eğitimimi tamamladım. Yozgat ilinin Şefaatli ilçesinde mecburi hizmetimi tamamladım. Burada acilci yaşam tarzını benimsedim. Kalifiye bir acil çalışanı olmaya karar verip TUS (Tıpta Uzmanlık Sınavı) ile Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp bölümüne yerleştim. Eşimden bir süre ayrı düştükten sonra eş durumu kriterlerini karşılayıp halen çalışmakta olduğum Sağlık Bakanlığı Üniversitesi Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi'ne atandım. Yaparken zevk aldığım işimi herkese anlatıp sevdirmek istiyorum. Evet Acil Tıp Uzmanı olacağım, evet hep acillerde çalışacağım...

Yorum yap

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen isminizi buraya giriniz