Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Nitrogliserin, venöz ve arteriyel vazodilatasyon oluşturarak preload ve miyokardiyal oksijen ihtiyacını azaltan güçlü bir vazodilatördür. Özellikle akut koroner sendrom (AKS), hipertansif aciller ve akut pulmoner ödem tedavisinde sık kullanılan intravenöz ajanlardan biridir.
Düşük dozlarda daha çok venodilatasyon yaparken, yüksek dozlarda arteriyel vazodilatasyon etkisi belirginleşir. Bu sayede hem preload hem afterload azalır ve miyokard yükü hafifler.
Ticari form
- Perlinganit® 10 mg / 10 ml I.V. İnfüzyonluk Çözelti
Mekanizma
Nitrogliserin, damar düz kaslarında nitrik oksit (NO) salınımını artırarak guanilat siklaz aktivasyonuna ve hücre içi siklik GMP düzeylerinde artışa neden olur. Artan cGMP düz kas gevşemesi oluşturarak belirgin vazodilatasyon sağlar. Düşük dozlarda etkisi öncelikle venöz sistem üzerinedir ve venodilatasyon oluşturarak venöz dönüşü (preload) azaltır. Bu sayede sol ventrikül dolum basıncı ve miyokardın oksijen tüketimi azalır. Daha yüksek dozlarda arteriyel vazodilatasyon da gelişir ve sistemik vasküler direnç (afterload) düşer. Böylece miyokardın iş yükü azalırken kardiyak output artabilir. Nitrogliserin ayrıca koroner arterlerde vazodilatasyon sağlayarak miyokardiyal kan akımını artırabilir ve koroner vazospazmı çözebilir. Bu nedenle özellikle akut koroner sendromlar, hipertansif aciller ve akut pulmoner ödem tedavisinde etkili bir ajandır. Kan basıncı üzerindeki etkisi doza bağımlıdır; hipotansiyon gelişebileceğinden infüzyon sırasında yakın hemodinamik monitörizasyon gereklidir.
Endikasyonları
Akut Koroner Sendrom (AKS)
Miyokardiyal oksijen tüketimini azaltmak ve koroner perfüzyonu artırmak amacıyla; özellikle devam eden iskemik göğüs ağrısında kullanılır.
Akut Pulmoner Ödem / Akut Kalp Yetmezliği
Preload ve afterload azaltarak pulmoner konjesyonu hafifletir, sol ventrikül dolum basınçlarını düşürür ve dispnenin düzelmesine katkı sağlar.
Hipertansif Aciller
Özellikle akut kalp yetmezliği, miyokard iskemisi veya pulmoner ödem eşlik eden hipertansif acillerde kontrollü kan basıncı düşürülmesi amacıyla kullanılabilir.
Koroner Vazospazm (Prinzmetal Anjina)
Koroner arter vazodilatasyonu sağlayarak vazospastik iskemi tedavisinde etkili olabilir.
Uygulama (Perlinganit®)
Perlinganit® 10 mg / 10 mL IV Ampul
10 mg nitrogliserin ile 90 cc IV sıvı (SF veya Dx) karıştırılarak toplam 100 mL içerisinde:
👉 0.1 mg/mL (100 mcg/mL) konsantrasyonda solüsyon hazırlanır.
Başlangıç Dozu
5 mcg/dakika
👉 3 mL/saat IV
⏳ Etki için 5 dakika beklenir.
Hedef kan basıncına ulaşılamazsa:
👉 5 mcg/dakika artırılır
1. Artırma
▶️ 10 mcg/dakika
👉 6 mL/saat IV
⏳ 5 dakika beklenir.
Yetersizse:
👉 5 mcg/dakika artırılır
2. Artırma
▶️ 15 mcg/dakika
👉 9 mL/saat IV
⏳ 5 dakika beklenir.
Yetersizse:
👉 5 mcg/dakika artırılır
3. Artırma
▶️ 20 mcg/dakika
👉 12 mL/saat IV
⏳ 5 dakika beklenir.
Yetersizse:
👉 5 mcg/dakika artırılır
Titrasyon
👉 Her 5 dakikada bir:
5 mcg/dakika doz artırılır
⚠️ Maksimum Doz
▶️ 100 mcg/dakika
👉 60 mL/saat IV
🚑 Klinik Not
- Sürekli tansiyon monitörizasyonu önerilir
- Hipotansiyon gelişirse infüzyon azaltılmalı veya durdurulmalıdır
- Sağ ventrikül MI’da dikkatli kullanılmalıdır
- PDE-5 inhibitörü kullanan hastalarda kontrendikedir
Kontrendikasyonlar
- Nitrogliserine veya diğer organik nitratlara karşı aşırı duyarlılık
- Şiddetli hipotansiyon
- Sağ ventrikül miyokard enfarktüsü
- Ciddi aort stenozu
- Hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopati (HOCM)
- Artmış intrakraniyal basınç
- Son 24–48 saat içinde PDE-5 inhibitörü kullanımı
- Sildenafil
- Tadalafil
- Vardenafil
Yan Etkiler
Kardiyovasküler
- Hipotansiyon
- Refleks taşikardi
- Senkop
- Baş dönmesi
Nörolojik
- Baş ağrısı (en sık)
- flushing
- halsizlik
Diğer
- Bulantı
- Kusma
- Uzamış kullanımda tolerans gelişimi
🚨 Uyarılar ve Önlemler
- Nitrogliserin uygulanırken sürekli hemodinamik monitörizasyon önerilir. Özellikle yüksek doz infüzyonlarda ani hipotansiyon gelişebilir.
- Sağ ventrikül enfarktüsü olan hastalarda preload bağımlılığı nedeniyle ciddi hipotansiyon oluşturabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.
- Uzun süreli veya yüksek doz kullanımlarda nitrat toleransı gelişebilir ve etkinlik azalabilir.
- PDE-5 inhibitörleri ile birlikte kullanım ciddi ve dirençli hipotansiyona neden olabilir.
- Hipovolemik hastalarda sıvı açığı düzeltilmeden başlanması dolaşım kollapsına yol açabilir.
Gebelik ve Emzirme
Gebelik
- ABD FDA kategorisi: C
- Gebelikte yalnızca anneye sağlayacağı yarar, fetüs üzerindeki potansiyel riskten fazla ise kullanılmalıdır.
Emzirme
- Anne sütüne geçip geçmediği tam bilinmemektedir
- Dikkatli kullanılmalıdır
Ticari İsimler
- Perlinganit®
- Nitrolingual®
- Nitroderm®
- Nitrocontin®
Kaynaklar
- American Heart Association / American College of Cardiology
Acute Coronary Syndrome Guidelines - European Society of Cardiology
Acute Heart Failure Guidelines - Drugs.com – Nitroglycerin
- DrugBank – Nitroglycerin
- NCBI Bookshelf – Nitroglycerin Pharmacology
