Senkop hızlı başlangıç, kısa süre ve spontan tam iyileşme ile karakterize, geçici global serebral hipoperfüzyona bağlı bir geçici bilinç kaybıdır. Daha önce sizlere Senkop Acil Yaklaşım yazımızı yayınlamıştık. Bu yazımızda ise acil servise Senkop öyküsü ile gelen hastanın yönetiminden bahsedeceğiz.
Acil Servis Yönetimi
Hastanın acil servise başvurusunda “ana sebep senkop mu yoksa senkop bir başka hastalığın semptomlarından birisi olarak mı ortaya çıktı?” acil serviste çalışan personelin öncelikli olarak ayırt etmesi gereken öncelikli sorular bunlar olacaktır.
Bu yüzden hastalardan öncelikle ayırt edilmesi gereken ayırıcı ve geri döndürülebilir tanılara yönelik anamnez, fizik muayene ve yatakbaşı testlerin yapılması gerekir. Senkop etiyolojisinde yer alan sebeplere yönelik soruların sorulmalıdır.
- Fizik muayenede GIS kanamasına yönelik rektal muayenin atlanmamalıdır.
- Parmak ucu kan şekeri ile hastanın hipoglisemik durumunun ekarte edilmesi gerekir.
- EKG değerlendirmesiyle senkop etiyolojisinin belirlenmesinin sağlanması gereklidir.
- İlk değerlendirmenin ardından hastaların ayrıntılı kardiyak, solunum ve nörolojik muayenesi yapılarak bilinç değişikliği ile ilgili sekel durumu değerlendirilmelidir. Hastanın bilinç değişikliğinin ardından nörolojik fonksiyonlarında tam olarak düzelme yoksa hastalar nörogörüntüleme düşünülmelidir.
- Hastanın EKG bulguları ve kardiyak muayene bulguları hastada Akut koroner sendrom ya da aortik sendromları düşündürüyorsa hasta yönetimi bu yönde devam etmelidir.
- Hastanın anamnezi ve solunum sistemi muayene bulguları pnömotoraks, pulmoner emboli gibi hastalıkları düşündürüyorsa hasta yönetimi bu yönde devam etmelidir.
- Hastada değişen bilinç durumu ile birlikte ateş ve enfeksiyon öyküsü durumunda santral sinir sistemi hastalıklarına yönelik hasta yönetimi yapılmalıdır.
- Geçici bilinç kaybına yönelik ana tanının bulunmadığı durumlarda Senkop hastası için risk sınıflaması yapılarak hastanın yönetimi planlanmalıdır.
Senkop Risk Sınıflaması
Risk Sınıflamasına Göre Senkop Hastasının Yönetimi
- Hasta sadece düşük risk özellikleri taşıyorsa muhtemelen Nöral-Refleks aracılı Senkop, Durumsal Senkop ya da Ortostatik senkop olarak değerlendirilir. Hasta acil servisten taburcu edilebilir.
- Tekrarlayan senkop ataklarından şikayetçiyse ayaktan klinik takip planlanıp uygun branşa yönlendirilebilir.
- Hasta minör yüksek risk özelliklerinden birisine sahipse acil servisten hemen taburcu edilmemelidir. Hasta acil servisin gözlem alanında ya da varsa senkop gözlem ünitesinde takibe alınmalıdır.
- Takibinde durumu stabil seyreden hastalar ayaktan klinik takip planlanılarak erken dönemde uygun branşa yönlendirilmelidirler.
- Takibinde tekrar eden senkop atağı olan ya da klinik durumu stabil olmayan hastalar tanı ve tedavi amaçlı hastaneye yatırılmalıdır.
- Hasta majör yüksek risk kriterlerinden herhangi birisine sahipse acil servisten taburcu edilmemelidirler. Hastanın acil serviste yakın takibi yapılmalı etiyolojik faktörlere yönelik araştırma başlatılmalıdır.
- Bu hastalar tanı ve tedavi amaçlı hastaneye yatırılmalıdır.
Kaynaklar
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0735109719376454?via%3Dihub#tbl2
- https://file.atuder.org.tr/_atuder.org/fileUpload/3blqObP7WVsk.pdf
- https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17434440.2023.2171862
