Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Akut skrotum, inguino-skrotal bölgede akut ağrı, kızarıklık ve testiküler şişlik ile kendini belli eden; yenidoğan ve adölesan dönem başta olmak üzere her yaşta görülebilen, çocuklardaki en önemli acil durumlardan biridir.
Anatomi
Penis ve skrotum dış üreme organlarını oluştururlar.
Penis: İçinde üç spongioz tabaka bulunur. Bunlar iki korpora kavernoza ve korpus spongiozumdur. Üretra korpus spongiozum içinde seyreder. Kan damarları ve sinirler de bu spongioz tabaka içinden geçer. Seksüel heyecan sırasında bu tabakadaki kan damarlarında meydana gelen dolgunluk, penisin karakteristik sertleşmesine (ereksiyon) neden olur. Penisin ucuna glans penis denir. Sinir ucu yönünden zengindir ve bu nedenle oldukça duyarlıdır.
Skrotum: Testisleri ve spermatik kordları içinde taşır. Testislerin asılı olduğu spermatik kordların içinde kan damarları, sinirler, kas fibrilleri ve duktus vas deferens bulunur. Spermatik kord abdomene inguinal kanaldan geçerek girer. Erkekte iç üreme organları, testisler ile spermatozoonun depolanması ve taşınmasını sağlayan kanal sisteminden oluşur.
Testisler: Skrotum içinde bulunurlar; sağ ve sol olmak üzere 2 adettir. Uzunlukları yaklaşık 4 cm’dir. Her biri spermatik kordon (funiculus spermaticus) ile skrotum içinde asılı olarak bulunur. Her spermatik kordon, seminal kanal, arter, ven, lenf damarları ve sinirlerden oluşur.
Epididim: Her bir testisin arka-üst bölümü üzerinde yerleşmiş, 5-6 cm uzunluğunda bir yapıdır. Üst bölümü geniştir (caput), aşağı bölümleri giderek daralır. Spermiumlar için bir olgunlaşma ve depolama yeri olarak görev yapar.
Etiyoloji
Akut skrotum nedenleri arasında şunlar yer alır:
- Epididimit
- Orşit
- Epididimo-orşit
- Torsiyon (spermatik kordon torsiyonu ve testiküler uzantıların torsiyonu)
- Diğer nedenler
Daha az görülen diğer nedenler şunlardır:
- İdiopatik skrotal ödem
- Skrotal hematom
- İngüinal herni boğulması
- Sistemik hastalıklar (Henoch-Schönlein purpurası)
- Skrotal travma
- Skrotal yağ nekrozu (obezite + soğuk hava)
- Fournier gangreni
- Varikosel (akut gelişen, tromboze olan)
Fizik muayene
Fizik muayeneye başlamadan önce hastayı gözlemleyerek ağrının şiddeti hakkında fikir edinilebilir. Hasta acı içinde kıvranıyor mu yoksa rahat mı yatıyor? Arkadaşlarıyla veya ailesiyle konuşuyor mu? Rahatsızlık duymadan yürüyebiliyor mu? Bu gözlemler ilk değerlendirmede önemlidir.
Testis muayenesi öncesinde batın muayenesi yapılmalı, daha sonra genital muayeneye geçilmelidir. Kasık bölgeleri belirgin fıtık, şişlik veya eritem açısından incelenmelidir. Sonrasında skrotum muayene edilmelidir. Testis en iyi başparmak ile ilk iki parmak arasında tutularak incelenir. Epididim, testisin posterolateralinde yumuşak, pürüzsüz bir sırt olarak palpe edilebilir olmalıdır. Testisler normalde aynı boyuttadır.
Kasıktaki spermatik kord, epididimitli bir hastada skrotum hassas olabilir; ancak testis torsiyonu olan bir hastada tipik olarak hassas değildir. Her iki taraf; testis büyüklüğü, şişme derecesi, eritem varlığı ve yeri, deride kalınlaşma ve testisin pozisyonundaki farklılıklar açısından değerlendirilmelidir. Cilt değişiklikleri olmadan tek taraflı şişlik, fıtık veya hidrosel varlığını düşündürür.
Semptomların süresi de önemlidir. Anormal yüksek yerleşimli testis torsiyonu düşündürebilir; ancak ağrı 12 saatten uzun süredir mevcutsa ve skrotum normal görünümdeyse bu tanı daha az olasıdır. Hem epididimitte hem de testis torsiyonunda, etkilenen hemiskrotum tipik olarak 24 saat sonra belirgin eritem ve şişlik gösterir.
Kremasterik refleks her zaman değerlendirilmelidir. Kremasterik refleks erkeklerde görülen yüzeyel bir reflekstir. Bu refleks, uyluğun superior ve medial kısmının sıvazlanması veya dürtülmesiyle oluşur. Normal tepki, kremaster kasının ani kasılmasıyla testisin eş taraflı biçimde yukarıya çekilmesidir. Kremasterik refleks, testis torsiyonu olan hastalarda nadiren intakttır; ancak genellikle testis apendiks torsiyonu olan hastalarda mevcuttur.
Erken torsiyonda testis şiş ve hassastır ve etkilenmemiş testisten daha büyüktür. Üst pol ile sınırlı hassasiyet, özellikle bu bölgede sert ve hassas bir nodül palpe edildiğinde, testis apendiks torsiyonunu düşündürür. “Mavi nokta işareti” olarak bilinen küçük mavimsi bir renk değişikliği, üst kutuptaki deriden görülebilir. Bu işaret, hassasiyet de mevcut olduğunda apendiks torsiyonu için neredeyse patognomoniktir.
Erken epididimitte epididim hassasiyet ve endürasyon gösterir, ancak testisin kendisi hassas değildir. Semptomların hızlı gelişmesi ve testisin epididimi palpe edilemeyecek kadar ödemlenmesi torsiyonu düşündürür. Ayrıca testislerin fiziksel olarak kaldırılması epididimit ağrısını dindirirken (Prehn belirtisi), testis torsiyonunda ağrı değişmez.
Tanı
Öykü, fizik muayene, hemogram, biyokimya, CRP, tam idrar tetkiki ve ileri radyolojik görüntüleme ile tanı konulmaya çalışılır. İnguinal kanal ve skrotumda inflamasyon ve tümöral şişliklerin yer aldığı tüm patolojilerle ayırıcı tanı yapılmalıdır. Tanıda gecikme veya yanlış tanı konulması, özellikle spermatik kord torsiyonuna bağlı olarak testiste kalıcı iskemik hasar ve nekroza sebep olabilir. Potansiyel testis kaybı ihtimalinden dolayı akut skrotum düşünülen bütün vakalarda testis torsiyonu daima akılda tutulmalıdır. Tanıda belirsizlik varsa skrotal görüntüleme yapılmalıdır.
Radyoloji
Erken görüntüleme yöntemleri ile akut skrotumun erken, doğru tanı ve tedavisi çok önemlidir. Çünkü torsiyonun 6 saat gibi kısa bir sürede teşhis edilememesi, sonradan telafi edilemeyen testiküler hasara yol açabilir. Çocuk ve yetişkinlerde ani başlangıçlı skrotal ağrıda ilk görüntüleme yöntemi olarak skrotal renkli doppler ultrasonografi kullanılır.
Sitemizde akut skrotum nedenleri ayrıntılı anlatılacaktır. Daha detaylı bilgi için ilgili linkleri tıklayabilirsiniz.
- Testis torsiyonu daha detaylı anlatım için tıklayınız.
- Orşit daha detaylı anlatım için tıklayınız.
- Epididimit daha detaylı anlatım için tıklayınız.
Sonuç
Akut skrotum, inguino-skrotal bölgede ani başlayan kızarıklık, şişlik ve ağrı ile kendini belli eden; yenidoğan ve adölesan dönem başta olmak üzere her yaşta görülebilen çocuklardaki en önemli acil durumlardan biridir. İnguinal kanal ve skrotumda inflamasyon ve tümöral şişliklerin yer aldığı tüm patolojilerle ayırıcı tanısı yapılmalıdır. Tanıda gecikme veya yanlış tanı konulması, özellikle spermatik kord torsiyonuna bağlı testiste kalıcı iskemik hasar ve nekroza sebep olur. Potansiyel testis kaybı ihtimalinden dolayı akut skrotum düşünülen bütün vakalarda testis torsiyonu daima tanıda akla getirilmelidir.
Kaynaklar
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470335/
- https://www.researchgate.net/publication/348418398_Bolum_PROSTATIT_ORSIT_EPIDIDIMITE_YAKLASIM_Ve_YONETIM_16
- https://jag.journalagent.com/androloji/pdfs/AND_17_63_261_266.pdf
- https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1142493
- https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/205559
- https://www.aafp.org/afp/1999/0215/p817.html
İlgili yazı
