2024 AF kılavuzunun yayınlanmasıyla birlikte, atriyal fibrilasyonda inme risk değerlendirmesinde kullandığımız CHA₂DS₂-VASc skoru, yerini CHA₂DS₂-VA skoruna bırakmıştır.
CHA₂DS₂-VASc skoru Avrupa’da en yaygın kullanılan risk skorlarından biridir. Ancak bu skorda kadın cinsiyetinin ek bir risk faktörü olarak yer alması, klinik pratiği karmaşık hale getirmiştir. Cinsiyetin bir risk faktörü olarak kabul edilmesi, hem hastalar hem de sağlık profesyonelleri arasında kafa karışıklığına yol açabilmektedir.
Bu nedenle yeni kılavuz, cinsiyet kriteri olmadan kullanılan CHA₂DS₂-VA skorunu önermektedir. CHA₂DS₂-VA skorunda 2 veya daha fazla puanı olan hastalarda oral antikoagülan tedavisi önerilirken, skoru 1 olan hastalarda hasta merkezli bir yaklaşımla oral antikoagülan tedavisi düşünülmelidir.
Skorlama
CHA₂DS₂-VA Skoru
Atriyal fibrilasyonda tromboemboli riskini değerlendirir.
CHA₂DS₂-VA Skorlaması
- C – Kronik Kalp Yetmezliği: Kalp yetmezliği semptom veya bulguları (LVEF’den bağımsız; HFpEF, HFmrEF, HFrEF dahil) veya asemptomatik LVEF ≤%40 → 1 puan
- H – Hipertansiyon: ≥140/90 mmHg (en az iki ölçümde) veya antihipertansif tedavi kullanımı. Hedef: 120–129/70–79 mmHg → 1 puan
- A₂ – Yaş ≥75: İskemik inme riskinin bağımsız belirleyicisi. 75 yaş ve üzeri için → 2 puan
- D – Diyabetes Mellitus: Tanı almış diyabet (tip 1 veya tip 2) veya glukoz düşürücü tedavi altında → 1 puan
- S₂ – İnme, TİA veya Arteriyel Tromboembolizm öyküsü: Önceki inme, geçici iskemik atak veya sistemik emboli → 2 puan
- V – Vasküler Hastalık: Koroner arter hastalığı, önceki MI, anjina, revaskülarizasyon öyküsü veya anlamlı koroner arter hastalığı → 1 puan
- A – Yaş 65–74: 65–74 yaş aralığı → 1 puan
CHA₂DS₂-VA Skoru, atriyal fibrilasyonu olan hastalarda inme (iskemik stroke) riskini değerlendirmek için kullanılan basit ve klinik olarak çok önemli bir risk skorudur.
Kısa Açıklama:
Bu skor; hastanın yaşı, komorbid hastalıkları ve geçmiş öyküsüne bakarak yıllık inme riskini tahmin eder ve antikoagülan tedavi gerekip gerekmediğine karar vermede kullanılır.
Mantık:
Her risk faktörü puanlanır → toplam skor hesaplanır →
Skor arttıkça inme riski artar.
Klinik Önemi:
- 0 puan → Düşük risk (genellikle tedavi gerekmez)
- ≥1 puan (erkek) / ≥2 puan (kadın yerine VA sisteminde cinsiyet yok) → Antikoagülasyon düşünülür
- Yüksek skorlar → Mutlak antikoagülasyon endikasyonu
0 puan → Düşük risk
- Bu hastalarda yıllık inme riski çok düşüktür (yaklaşık <%1).
- Rutin antikoagülan tedavi önerilmez.
- Çünkü kan sulandırıcıların getireceği kanama riski, sağlayacağı faydadan daha fazla olabilir.
🟡 ≥1 puan → Antikoagülasyon düşünülür
- Artık hastada anlamlı inme riski oluşmaya başlar.
- Bu aşamada:
- Hasta yaşı
- kanama riski (HAS-BLED gibi)
- eşlik eden hastalıklar
dikkate alınarak karar verilir.
- Çoğu rehberde bu grup için:
👉 Oral antikoagülan (DOAC/NOAC) başlanması önerilir veya güçlü şekilde düşünülür.
🔴 Yüksek skorlar (≥2 ve üzeri) → Mutlak antikoagülasyon
- Bu hastalarda yıllık inme riski belirgin şekilde yüksektir.
- Antikoagülasyon net endikedir.
- Tedavi verilmezse:
👉 İnme, sistemik emboli ve mortalite riski ciddi artar.
⚠️ Kritik Nokta
- CHA₂DS₂-VA skorunda cinsiyet yoktur (V = vascular, A = age)
- Bu nedenle:
👉 ≥1 puan = klinik olarak anlamlı risk
İlgili Yazı
Hızlı Ventrikül Yanıtlı Atriyal Fibrilasyon Acil Yaklaşım
