Akut tonsillofarenjit, tonsil ve farenksin eritem, eksüdasyon veya membran ile karakterize akut enfeksiyonudur. Erişkin ve çocuk polikliniklerine en sık başvuru nedenlerinden biridir. Komplikasyon gelişmedikçe hayatı tehdit etmese de yaygın ve sık görülmesi, iş gücünde kayba yol açması ve akılcı olmayan antibiyotik kullanımına neden olmasından ötürü önemli bir sağlık sorunudur.
ETİYOLOJİ
Virüsler akut tonsillofarenjitlerin en sık karşılaşılan etkenleridir ve oluşturdukları enfeksiyon klinik olarak A grubu beta hemolitik streptokok (AGBS) enfeksiyonlarından ayırt edilemez. Soğuk algınlığına en sık viral tonsillofarenjit etkenleri;
- Rinovisüs
- Solunum sinsityal virüsü (RSV)
- Coronovirüs
- Adenovirüsler
- EBV
- Coxackie virüs
Virüsler:
- Rinovirüs – %20
- Koronavirüs – >%5
- Adenovirüs – %5
Bakteriler:
- A grubu β-hemolitik streptokoklar (en sık) – %20
- C grubu streptokoklar – %5–10
- Bilinmeyen – %30
KLİNİK
- Halsizlik
- Boğaz ağrısı
- Disfaji
- Ses Kısıklığı
- Öksürük
- Rinit
- Konjunktivit
- Otit
- Baş Ağrısı
TEDAVİ
Hastaların çoğunda kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Viral etiyolojilerin sıklığı göz önüne alındığında, akut tonsillit tedavisinin temel dayanağı, analjezi ve hidrasyon dahil olmak üzere destekleyici bakımdır; hastalar nadiren hastaneye yatış gerektirir.
Semptomatik Tedavi:
Hastaların yakınmasına yönelik uygulanan tedavidir. Hastalarda ılık gargara, ortamın nemli tutulması ve hidrasyon semptomatik iyileşmeyi artırır.
NSAID: Özellikle şiddetli boğaz ağrısı ve ödemi olan hastalarda gargara şeklinde kullanılan topikal antiinflamatuarlar veya sistemik kullanılan NSAID ilaçlar semptomatik rahatlama sağlayabilir, hastayı rahatlatabilir.
Ateş: Ateş yüksekliği durumunda antipiretikler verilebilir. Bu amaçla en güvenilir ilaç parasetamoldür. Aspirin özellikle çocuk yaş grubunda Reye sendromu riski nedeniyle önerilmemektedir. Ateş ve ağrının azaltılmasında ibuprofen gibi nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar oldukça etkili ve güvenilir ilaçlardır. Ancak gastrointestinal yakınması olan hastalarda dikkatli kullanılmaları gerekir.
Yetişkin Tedavisi
01 ÖRNEK REÇETE
I- Gribex® Cold & Flu 200 mg/30 mg/4 mg film kaplı tablet (ibuprofen – psödoefedrin – klorfeniramin maleat) Tablet DIB s:2×1
- Her bir tablet 200 mg ibuprofen, 30 mg psödoefedrin hidroklorür ve 44 mg klorfeniramin maleat içerir.
- Gribex 24 tabletlik blister ambalajlarda sunulan bir ilaçtır.
- İbuprofen, ağrı kesici ve ateş düşürücü özelliklere sahip nonsteroid antiinflamatuar bir ilaçtır.
- Psödoefedrin dekonjestan bir ilaçtır ve salgıyı azaltmak, burun ve sinüslerde (burun boşluklarında) oluşan dolgunluğu gidermeye yardımcı olur.
- Klorfeniramin maleat bir antihistaminik ilaçtır ve salgıyı azaltmak, burun ve sinüslerde (burun boşluklarında) oluşan dolgunluğu gidermeye yardımcı olur.
- Yetişkinlerde ve 12 yaşın üzerindeki çocuklarda, başlangıç dozu olarak 2 tablet ve eğer gerekli ise her 4-6 saatte 1-2 tablet şeklinde bir miktar su ile birlikte kullanılmalıdır.
- Maksimum günlük doz 1200 mg’dır.
II-Parol® (parasetamol) 500 mg Tablet DIB s:3×1
- Her tabletinde 500 mg parasetamol içeren, ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak kullanılır.
- Yetişkinlerde ve 6 yaşın üzerindeki çocuklarda uygundur.
- Yetişkinlerde ve 12 yaşın üzerindeki çocuklarda önerilen doz 1-2 tablettir ve gerekirse doz, her 4 saatte bir yinelenebilir.
- Günlük en yüksek doz 4000 mg’dır. Ancak 24 saatte 4 dozdan fazla kullanılmamalıdır. 6-12 yaş arasındaki çocuklarda önerilen doz 4-6 saat ara ile ½-1 tablet önerilir. Günlük en yüksek doz 10-15 mg/kg bölünmüş dozlarda 60 mg/kg’dır.
III-Tanflex® (benzidamin HCL) Sprey DIB s:4×2
- Hafif orta şiddetli vakalarda günde 3 defa ağız içine uygulanmalıdır.
- Şiddetli vakalarda 4 defa ağız içine uygulanmalıdır.
Antibiyotik ile Tedavi:
AGBS tonsillofarenjitinde birinci seçenek antibiyotik penisilindir. Tedaviye uyum sağlayabilecek, oral penisilini tolere edebilecek, genel durumu iyi hastalarda oral olarak başlanabilir. Ateş tedavinin 2-4. gününde genellikle düşer. Hastaların genel durumu düzelir. Yine de komplikasyonların önlenmesi açısından tedavi süresinin 10 güne tamamlanması oldukça önemlidir.
02 ÖRNEK REÇETE
I- Aksef® 500mg Tablet DIB s: 2×1
- Her film tablette 500 mg sefuroksime eşdeğer miktarda sefuroksim aksetil.
- Hafif orta şiddetli vakalarda günde 2 defa uygulanmalıdır.
- Şiddetli vakalarda günde 3 defa alınabilir.
03 ÖRNEK REÇETE
I- Augmentin® 1gr BID Tablet DIB s: 2×1
- Her tablette: Amoksisilin (INN) 875 mg + Klavulanik asit (INN) 125 mg bulunur.
- Hafif orta şiddetli vakalarda günde 2 defa uygulanmalıdır.
- Şiddetli vakalarda günde 3 defa alınabilir.
Pediatrik Tedavi
04 ÖRNEK REÇETE
I-Dolven® (İbuprofen) Şurup DIB s:2×1
- Her 5 ml’lik ölçek, 100 mg ibuprofen içerir.
- 6 ay – 12 yaş (7 kg üstü) grubunda kullanımı önerilir.
- Önerilen doz 4-10 mg/kg/doz dır. Her 6-8 saatte bir oral verilmesi önerilir.
- Max: 400 mg/doz ve maksimum günlük doz ise 40 mg/kg/gün’den 1200 mg/gün’e kadardır.
II – Calpol® (parasetamol) Şurup DIB s:2×1
- ≤1 ay: Gerektiğinde her 6 ila 8 saatte bir 10 ila 15 mg/kg/doz.
- >1 ay ila 12 yaş arası: Gerektiğinde her 4 ila 6 saatte bir 10 ila 15 mg/kg/doz (Maksimum: 24 saatte 5 doz)
- 4 ay ila 9 yaş arası: Gerektiğinde her 4 ila 6 saatte bir 15 mg/kg/doz
05 ÖRNEK REÇETE
I- Augmentin BID ® 200/28 Şurup DIB s: 2×1
- Her 5 mL’de 200 mg amoksisilin ve 28,5 mg klavulanik asit bulunur.
- Pediatrik hastalarda 20-45 mg/kg/gün şeklinde penisilin şurup planlanabilir.
06 ÖRNEK REÇETE
I- Augmentin BID ® 400/57 (400mg amoksisilin+ 57mg klavulanik asit) Tablet DIB s: 2×1
Pediatrik hastalarda 20-45 mg/kg/gün şeklinde penisilin şurup planlanabilir.
II- Coldaway ® Plus şurup DIB s: 2×1
- COLDAWAY PLUS şurubun her 5 ml’sinde 100 mg ibuprofen, 15 mg psödoefedrin hidroklorür ve 1 mg klorfeniramin maleat bulunur.
- Her 5 mL şurup 100 mg ibuprofen, 15 mg psödoefedrin hidroklorür ve 1 mg klorfeniramin maleat içerir.
- İbuprofen, ağrı kesici ve ateş düşürücü özelliklere sahip nonsteroid antiinflamatuar bir ilaçtır.
- Psödoefedrin dekonjestan bir ilaçtır ve salgıyı azaltmak, burun ve sinüslerde (burun boşluklarında) oluşan dolgunluğu gidermeye yardımcı olur.
- Klorfeniramin vücutta doğal histaminin etkisini azaltan antihistaminik bir ajandır. Histamin hapşırık, kaşıntı, gözlerde sulanma ve burun akıntısına neden olur.
- 12 yaşından büyük çocuklarda ve yetişkinlerde günde 3-4 kez 1-2 ölçek kullanılır. 6 yaşın altındaki çocuklarda kullanılmaz.
- Ateş tedavisi: Antipiretik etkisi yaklaşık 6-8 saat kadar devam eder. Daha yüksek dozların kullanılması bu süreyi uzatmaz. Doz miktarları aşağıdaki tabloya göre ayarlanmalıdır.
- 5 günden daha fazla kullanımı önerilmez.
İbuprofen doz: 10 mg/kg/doz 4-6 saatte bir oral verilir.
Ateş tedavisi: Antipiretik etkisi yaklaşık 6-8 saat kadar devam eder. Daha yüksek dozların kullanılması bu süreyi uzatmaz. Doz miktarları aşağıdaki tabloya göre ayarlanmalıdır. En fazla 5 gün kullanılmalıdır.
- Ateş ≤ 39,2°C → 5 mg/kg
- Ateş > 39,2°C → 10 mg/kg
III- Calpol® 6 Plus Şurup DIB s: 2×1
Parasetamol Doz: 15 mg/kg/doz 4-6 saatte bir oral verilir.
UYARI – ÖNLEMLER
Pediatristler tarafından ibuprofen ve parasetamolün dönüşümlü verilmesi önerilmemektedir. Bunun yerine sadece bir grubun yazılması önerilmektedir.
Soru
(Soru eklenecek)
Podcast
(Podcast linki eklenecek)
TANI KODU
Akut farenjit (J02)
- J02.0: Streptokokkal farenjit
- J02.8: Akut farenjit, diğer tanımlanmış organizmalara bağlı
- J02.9: Akut farenjit, tanımlanmamış
Akut tonsillit (J03)
- J03.0: Streptokokkal tonsillit
- J03.8: Akut tonsillit, diğer tanımlanmış organizmalara bağlı
- J03.9: Akut tonsillit, tanımlanmamış
İLGİLİ YAZI
https://www.acilcalisanlari.com/akut-tonsillofarenjit.html
