Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
60 yaşında bir erkek hasta, gece uykusundan uyanıp tuvalete gittikten sonra yaşadığı kısa süreli bilinç kaybı (senkop) nedeniyle acil servise getiriliyor. Hasta, tuvalete kalktığını ve idrarını yaptıktan (miksiyon) hemen sonra bayıldığını, sonrasını ise hatırlamadığını ifade ediyor. Daha önce benzer bir şikayeti olmamış ve bilinen bir kalp hastalığı yoktur. Hastanın acil servisteki muayenesi ve vital bulguları tamamen normaldir. Bu hastadaki senkopun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?Editör Notu
Durumsal senkop, refleks (nörokardiyojenik) senkopun bir alt tipidir. Senkop belirli bir eylem sırasında veya hemen sonrasında gelişir. Patofizyolojide aşırı vagal aktivasyon, bradikardi ve vazodilatasyon rol oynar. En sık tetikleyiciler arasında öksürme, dışkılama ve miksiyon bulunur. Hastalar genellikle kısa sürede tamamen toparlar.Açıklama
Senkop, serebral perfüzyonun geçici olarak azalması sonucu gelişen, ani başlangıçlı ve kısa süreli bilinç kaybı ile karakterize klinik bir durumdur. Senkopun en sık nedeni refleks (nörokardiyojenik) senkop olup bunun bir alt tipi durumsal senkoptur. Durumsal senkop, belirli bir fiziksel eylem veya tetikleyici durum sonrasında gelişen refleks kökenli senkop tipidir.
Epidemiyoloji
Senkop acil servise başvuruların önemli bir kısmını oluşturur. Refleks senkoplar tüm senkop vakalarının yaklaşık %50’sini oluşturur. Bu grubun içinde yer alan durumsal senkop özellikle orta yaş ve ileri yaş bireylerde görülebilir.
Patofizyoloji
Durumsal senkop, belirli bir tetikleyiciye bağlı gelişen aşırı vagal (parasempatik) aktivasyon sonucu ortaya çıkar. Artan vagal tonus iki temel fizyolojik etkiye neden olur:
Bu iki mekanizma sonucunda kan basıncı hızla düşer ve serebral perfüzyon azalır. Beyne giden kan akımının geçici olarak azalması kısa süreli bilinç kaybı ile sonuçlanır.
Klinik Bulgular
Durumsal senkop genellikle belirli bir eylem sırasında veya hemen sonrasında ortaya çıkar. En sık tetikleyiciler şunlardır:
Hastalar senkop öncesinde sıklıkla prodromal belirtiler yaşayabilir:
Bilinç kaybı genellikle kısa sürer ve hastalar kısa sürede tamamen toparlar.
Tanı
Tanı çoğunlukla ayrıntılı hasta öyküsü ile konur. Senkopun belirli bir tetikleyici eylem sonrasında gelişmesi durumsal senkop için önemli bir ipucudur. Tanı sürecinde kardiyak nedenler ve diğer ciddi senkop etiyolojileri mutlaka dışlanmalıdır.
Tedavi
Durumsal senkop genellikle benign seyirlidir ve tedavi çoğunlukla tetikleyici faktörlerden kaçınma ve hasta eğitimi üzerine kuruludur.
