Bu içeriğin kilidini açmak için lütfen abone olun.
Yıldırım çarpmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Editör Notu
Yıldırım çarpmış çoklu yaralı vakalarında triyaj kuralı tersine işletilir: "Ölü görünenlere (apneik/nabızsız) öncelik verilir." Çünkü bu hastaların kalbi genellikle dönmüş olsa da apne devam etmektedir; hızlı yapay solunum desteği ile bu hastalar hayata döndürülebilir. Buna "ters triyaj" (reverse triage) denir.
Açıklama
Yıldırım çarpması, çok yüksek voltajlı ancak milisaniyeler süren çok kısa süreli bir doğru akım (DC) maruziyetidir ve bu yönüyle endüstriyel elektrik yaralanmalarından ayrılır. Yıldırım çarpmasında enerji vücudun içinden geçmek yerine genellikle dış yüzeyinden akar ("flashover" etkisi), bu nedenle derin doku hasarı ve rabdomiyoliz gibi komplikasyonlar elektrik çarpmalarına oranla çok daha nadirdir.
Temel noktalar:
Solunum Durması: Yıldırım, beyin sapındaki solunum merkezini felç ederek uzamış apneye neden olur; bu durum genellikle kendiliğinden dönen kardiyak aktivitenin ardından sekonder kardiyak arreste yol açan en önemli ölüm sebebidir.
Kardiyak Etki: Tüm miyokardı aynı anda depolarize ederek (asistoli) kalbi durdurur; ancak kalbin otomatizması sayesinde kalp genellikle kendiliğinden çalışmaya başlar, asıl sorun apnenin devam etmesidir.
Künt Travma: Yıldırımın oluşturduğu şok dalgası (blast etkisi) hastayı fırlatarak ciddi künt travmalara ve buna bağlı ölümlere neden olabilir.
Yüzeyel Hasar: Yıldırım çarpmasında akım deri yüzeyinden geçtiği için yanıklar genellikle yüzeyeldir (Lichtenberg figürleri gibi).
Bu soru için doğru seçenek:
Yıldırım çarpmalarında meydana gelen ani ölümlerin temel mekanizmaları; beyin sapı felcine bağlı uzamış apne, patlama etkisine bağlı künt travmalar ve nadir de olsa eşlik edebilen yanıklardır.
Doğru cevap: D) Ani ölümlerin en sık sebebi uzamış apne, künt travma ve derin doku yanıklarıdır.
Diğer seçeneklerin değerlendirilmesi
A) Yanlıştır. Yıldırım çarpmasında tüm miyokard aynı anda depolarize olduğu için ilk ritim genellikle ventriküler fibrilasyon değil, asistolidir.
B) Yanlıştır. "Flashover" etkisi nedeniyle hasar genellikle yüzeyeldir; derin doku hasarı endüstriyel yüksek voltaj yaralanmalarında görülür.
C) Yanlıştır. Derin kas hasarı nadir olduğu için miyoglobinüri ve buna bağlı akut böbrek yetmezliği yıldırım vakalarında sık rastlanan bir durum değildir.
D) Doğrudur. Uzamış apne (solunum felci) ve travmatik etkiler mortalitenin ana belirleyicileridir.
E) Yanlıştır. Kompartman sendromu ve ağır doku nekrozu nadir geliştiği için fasyotomi veya ampütasyon gereksinimi düşüktür.
Keneler, yaşamlarını kan emerek sürdüren, küçük ve oval şekilli parazitlerdir. Uçamazlar, sıçrayamazlar ve genellikle hayvanların, bazen de rastlantısal olarak insanların kanıyla beslenirler. Vücutlarında 6...