Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Adrenalin (epinefrin), güncel kılavuzlar doğrultusunda özellikle kardiyak arrest ve anafilaksi gibi acil resüsitasyon durumlarında vazgeçilmez bir ilaçtır. Resüsitasyon uygulamalarının yanı sıra, birçok peri-arrest (kardiyak arrest öncesi veya sonrası kritik dönem) hastasında da hayati öneme sahiptir.
Türkiye’de Mevcut Ticari Formları:
- Adrenalin® Ampul: 1 mg/1 ml
- Adrenalin® Ampul: 0.5 mg/1 ml
- Adrenalin® Ampul: 0.25 mg/1 ml
MEKANİZMA
Adrenalin, hem alfa hem de beta adrenerjik reseptörleri uyararak vücutta geniş çaplı etkiler gösteren bir ajandır.
- Beta Adrenerjik Etkileri: Kalp kası üzerinde pozitif inotrop (kasılma gücünü artırıcı) ve pozitif kronotrop (kalp hızını artırıcı) etkiler oluşturur. Aynı zamanda güçlü bir bronkodilatör olarak bronşlarda genişlemeye neden olur.
- Alfa Adrenerjik Etkileri: Damarlar üzerinde güçlü bir vazokonstrüktör (damar büzücü) etkiye sahiptir. Bu etki, koroner ve serebral perfüzyon basıncını artırarak kan basıncını yükseltmeye yardımcı olur.
Kardiyopulmoner Resüsitasyon (KPR) Sırasındaki Rolü:
- Alfa Agonist Etkisi: KPR sırasında sistemik vasküler direnci artırarak, hayati organlar olan kalp ve beyne giden kan akımını artırır.
- Beta Agonist Etkisi: Miyokardiyal iş yükünü ve kasılabilirliği artırır.
Özetle Temel Etkileri:
- Kardiyak Stimülasyon
- Sistemik Vazokonstrüksiyon
- Bronkodilatasyon
- Gastrointestinal Relaksasyon
ENDİKASYONLAR
- Kardiyak Arrest: Tüm kardiyak arrest vakalarında endike olan temel ilaçtır.
- Anafilaktik Şok: Hayatı tehdit eden alerjik reaksiyonlarda ilk tedavi ajanıdır.
- Ağır Krup ve Stridor: Üst solunum yolu obstrüksiyonunda nebülize adrenalin kullanılır.
- Semptomatik Bradikardi: Özellikle pediatrik hastalarda ilk tercih edilecek ajandır.
- Şok Durumları: Dirençli hipotansiyonda kan basıncını yükseltmek için kullanılır.
KONTRENDİKASYONLAR
Kardiyak arrest gibi hayati tehlike arz eden acil durumlarda kontrendikasyonların çoğu görecelidir. Dikkat edilmesi gereken durumlar:
- Feokromositoma
- Ciddi kardiyovasküler hastalıklar
- Serebrovasküler hastalıklar
- Dar açılı glokom
- Anestezik ajanlarla birlikte kullanım (Halotan vb.)
- Lokal Anestezide Uç Organ Kullanımı: Parmak, kulak, burun gibi bölgelerde kullanımı kesinlikle kontrendikedir (doku nekrozu riski).
UYGULAMA
Yetişkinlerde standart olarak 1:1000’lik, pediatrik hastalarda ise 1:10.000’lik derişim kullanılır. Türkiye’de 1:10.000’lik hazır form olmadığından sulandırma yapılır.
Yetişkin Kardiyak Arrest
- Doz: 1 mg (1:1000’lik formdan 1 ampul)
- Yol: IV veya IO
- Sıklık: 3-5 dakikada bir
- Not: Her uygulamadan sonra 20 ml sıvı puşelenir.
Çocuk Kardiyak Arrest
Çocuklarda 1:10.000’lik derişim kullanılır.
- Doz: 0.01 mg/kg (1:10.000’lik form)
- Yol: IV veya IO
- Sıklık: 3-5 dakikada bir
Alternatif Yol: Endotrakeal
- Doz: IV/IO dozunun 2-3 katı.
- Hazırlanış: 10 cc SF ile sulandırılır.
- Uygulama Sonrası: 5 kez ventilasyon yapılır.
Anafilaksi
Gecikmeden İntramüsküler (IM) uygulanmalıdır. 1:1000’lik form kullanılır.
- Yetişkin: 0.5 mg IM
- Çocuk (>6 yaş): 0.3 mg IM
- Çocuk (<6 yaş): 0.15 mg IM
Ağır Astım Atağı
- Yetişkin (Subkutan): 0.3 mg. 20 dk ara ile 3 kez tekrarlanabilir.
- Çocuk (Nebülize): 0.05 ml/kg/doz (Max 0.5 ml). 3 cc SF ile.
Nebülize Adrenalin (Krup)
- Doz: 0.5 mg/kg (Max 5 mg). 3-4 ml SF ile tamamlanarak verilir.
- İzlem: En az 4 saat gözlem (Rebound etki riski).
Adrenalin İnfüzyonu
İnfüzyon pompası ile uygulanmalıdır. Sık kullanılan hazırlama (2 mcg/mL):
500 ml SF + 1 mg (1 ampul) Adrenalin = 2 mcg/mL
- Başlangıç Hızı: 1 ml/dk (2 mcg/dk).
- Titrasyon: Kliniğe göre 10-15 dk bir artırılır.
YAN ETKİLER
- Kardiyovasküler: Taşikardi, aritmi, hipertansiyon, angina.
- Sinir Sistemi: Anksiyete, baş ağrısı, tremor.
- Solunum: Hırıltılı soluma, dispne.
- Lokal: Enjeksiyon yerinde doku nekrozu (damar dışına çıkarsa).
UYARI
- Adrenalin damar dışına çıkarsa cilt nekrozu yapar.
- Sodyum bikarbonat ile aynı yoldan verilmemelidir (inaktif olur).
- Şoklanamayan ritimlerde (Asistoli/NEA) adrenalin mümkün olan en kısa sürede uygulanmalıdır.
TİCARİ İSİMLER
- ADRENALIN 0.25 mg, 0.5 mg, 1 mg Ampul
- PENEPIN (Hazır şırınga)
KAYNAKLAR
- ERC ve AHA İleri Yaşam Desteği Kılavuzları
- Acilci.net – Adrenalin İnfüzyonu
İLGİLİ YAZI
