Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Omuz Çıkığı (Glenohumeral Eklem Çıkıkları) yaklaşık 3000 yıldır bilinen ve sık karşılaşılan bir eklem yaralanmasıdır. Günümüzde acil servise başvuran çıkık vakalarının yaklaşık yarısını omuz çıkığı olguları oluşturur. Bunların %95’i travmatik, %5’i non-travmatik olup, yaklaşık %90’ı öne çıkık şeklindedir.
En sık karşılaşılan yaralanma mekanizması; ön kol ekstansiyonda, abdüksiyonda ve dış rotasyonda iken açık el üzerine düşmedir.
Omuz çıkığı için tanımlanmış birçok redüksiyon yöntemi vardır. Ancak klasik yöntemlerin çoğu kısmen ağrılıdır ve iyatrojenik yaralanmalara yol açabilmektedir. Bu yaralanmalar arasında proksimal humerus kırığı, pleksus brakialis yaralanması, aksiller sinir hasarı ve/veya aksiller arter yaralanması en sık görülen komplikasyonlardır.
2004 yılında Eachempati ve arkadaşları, yönteme öne fleksiyon ekleyerek modifiye etmişler ve bu sayede yüksek başarı oranı ile birlikte düşük komplikasyon oranı bildirmişlerdir.
OMUZ ANATOMİSİ
Omuz eklemleri şunlardır:
- Glenohumeral
- AC (Akromiyoklaviküler)
- Sternoklavikular
- Skapulotorasik
[Image of shoulder anatomy diagram]
OMUZ ÇIKIĞI TİPLERİ
- Anterior >%95 (En sık)
- Posterior <%5 (Elektrik çarpması veya nöbet sonrası sık)
- İnferior <%0,5 (Luksasyo Erekta)
- Superior (Çok nadir)
ACİL SERVİS YAKLAŞIMI
Omuz çıkığı acil olarak hızlı redükte edilmesi gereken bir durumdur. Hikaye, fizik muayene ve grafiler (İki yönlü direkt AP-lateral grafi, skapular Y grafi veya aksiyel grafi) veya tanı zorluğu çekiliyorsa tomografi ile hızlıca tanı konulmalı ve sonrasında redükte edilmelidir.
Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar:
- Nörovasküler Muayene: Redüksiyon öncesi ve sonrası mutlaka yapılmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
- Onam: İşlem öncesi mutlaka aydınlatılmış onam alınmalıdır.
- Görüntüleme: Redüksiyon öncesi 2 yönlü AP-lateral grafi çekilmelidir.
- Ağrı Kontrolü: İşlem öncesi uygun analjezi/sedasyon sağlanmalıdır.
- Nazik Redüksiyon: Redükte etmek için aşırı güç uygulayarak yeni kırığa veya sinir zedelenmesine yol açmaktan kaçınılmalıdır.
Redüksiyon sağlandıktan sonra düz grafilerle redüksiyonun yeterliliğini değerlendirmek için tekrar görüntüleme yapılmalıdır. Tedavi sonrası immobilizasyon (velpeau bandajı vb.) sağlanmalı, hastaya uygun analjezik ilaç reçete edilmeli ve sonrasında ortopedi poliklinik kontrolü önerisiyle taburcu edilmelidir.
REDÜKSİYON YÖNTEMLERİ
- Stimson
- Traksiyon/Karşı-traksiyon
- Eksternal rotasyon
- Skapular manüpilasyon
- Milch tekniği
- Cunningham tekniği
- Hennepin Tekniği
- Snowbird Tekniği
- Hipokratik Yöntem
- Kocher Tekniği
- Pnömotik Sedye Yöntemi
- Spaso Tekniği
- Fares Metodu
- Sandalye Tekniği
PODCAST
(Podcast linki buraya eklenecek)
SORU
Bu hasta için en olası tanı ve en uygun yaklaşım aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
İLGİLİ YAZI
