Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Femur şaft kırıkları, femur kemiğinin orta kısmında meydana gelen ciddi yaralanmalardır. Bu tür kırıklar genellikle motorlu araç kazaları veya düşme gibi yüksek enerjili travmalar sonucu ortaya çıkar. Yaşlı bireylerde, düşük enerjili travmalar bile femur şaft kırıklarına yol açabilir, çünkü kemik yoğunluğu yaşla birlikte azalır.
Anatomi
Femur, vücuttaki en uzun ve en güçlü kemiktir; ağırlık taşıma ve hareket etmede önemli bir rol oynar. Femur baş, boyun, trokanterik bölge, şaft ve kondiler bölge olarak değerlendirilebilir.
Femur şaftı, trokanterlerin altından dizin üstündeki suprakondiler bölgeye kadar olan bölümdür. Bu bölge kuadriseps, hamstringler ve adduktör kaslar gibi güçlü kaslarla çevrili olduğu için kırıklarında ciddi yer değiştirmeler (deplasman) görülür.
Epidemiyoloji
Femur şaft kırıkları iki yaş grubunda pik yapar (bimodal dağılım):
- 15-25 yaş grubu (genç erkekler): Genellikle yüksek enerjili travmalarla ilişkilidir.
- 70 yaş üstü (ileri yaş kadınlar): Genellikle osteoporoz ve düşük enerjili düşmelerle ilişkilidir.
Mekanizma
- Yüksek enerjili travmalar: Motorlu taşıt kazaları, yüksekten düşmeler (genellikle deplase, parçalı kırıklar).
- Düşük enerjili travmalar: Osteoporoza bağlı basit düşmeler (genellikle nondeplase, lineer veya oblik kırıklar).
- Patolojik kırıklar: Kemik tümörleri veya metastaz zemininde gelişen kırıklar.
Klinik bulgular
Tüm kırıklarda olduğu gibi femur kırıklarında da ağrı, şişlik ve ağırlık taşıyamama gibi semptomlar görülür. Ayrıca femur kırıklarında etkilenen ekstremitede deformite görüntüsü ya da ekstremitede kısalma (kasların çekmesine bağlı) sık görülür.
Sınıflandırma (Winquist-Hansen)
Winquist-Hansen sınıflaması, femur cisim kırıklarının parçalanma derecesine (komminüsyon) göre tedavi yönetiminde kullanılan bir sınıflamadır.
- Tip 0: Parçalanma yoktur (basit transvers veya oblik kırık).
- Tip I: Minimal parçalanma vardır. Parça %50’den azdır.
- Tip II: %50’den fazla parçalanma vardır ancak ana kırık fragmanları arasında temas korunmuştur (kortikal temas var).
- Tip III: %50 – %100 arası parçalanma vardır. Ana fragmanlar arasında temas çok azdır veya yoktur.
- Tip IV: Segmental parçalanma vardır. Ana kırık fragmanları arasında temas yoktur (kortikal temas kaybı).
Görüntüleme
Tanı için ön-arka (AP) ve lateral femur grafileri yeterlidir. Ancak yüksek enerjili travmalarda kalça ve diz eklemi de mutlaka görüntülenmelidir.
Acil servis yönetimi ve tedavi
Femur şaft kırıkları genellikle cerrahi gerektiren komplike kırıklardır. Acil serviste öncelik hemodinamik stabilizasyon ve ağrı kontrolüdür.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Kan kaybı: Femur şaft kırıkları uyluk içine 1-2 ünite (1000-1500 ml) kanamaya neden olabilir. Hemodinamik takip ve gerekirse sıvı/kan replasmanı yapılmalıdır.
- Multitravma: Yüksek enerjili yaralanma olduğu için diğer sistem yaralanmaları (batın, toraks, kafa) atlanmamalıdır.
- Yağ embolisi: Özellikle uzun kemik kırıklarında solunum sıkıntısı ve peteşilerle giden yağ embolisi riski akılda tutulmalıdır.
Tedavi ilkeleri:
- Analjezi: Şiddetli ağrı için parenteral opioidler veya sinir blokları (Sedoanaljezi) uygulanmalıdır.
- Profilaksi: Açık kırıklarda Tetanoz ve Antibiyotik (osteomiyelit) profilaksisi yapılmalıdır.
- Cerrahi: Temel tedavi; uzunluk, rotasyon ve hizalamayı sağlayan cerrahi fiksasyondur (intramedüller çivi, plak-vida vb.).
Konsültasyon endikasyonları
- Tüm femur şaft kırıkları ortopedi konsültasyonu gerektirir.
- Açık kırıklar ve nörovasküler defisiti olan hastalar acil operasyon gerektirir.
İlgili yazı
