Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Emniyet kemeri, hayatımızın uzun zamanlarını geçirdiğimiz otomobillere bindiğimiz her anda kullandığımız ve kullanmamız gereken en önemli önceliktir. Emniyet kemeri yaralanması, emniyet kemeri sendromu olarak da bilinir ve emniyet kemerlerinin kullanımıyla ilişkili yaygın yaralanma profillerini kapsar.
Bu yaralanmalar, emniyet kemerinin neden olduğu morluklar ve sıyrıklardan (emniyet kemeri işaretleri) karın içi yaralanmalar ve omurga kırıklarına kadar geniş bir yelpazede görülür. Emniyet kemeri sistemleri, yolcuların güvenliğini artırmak için standart bir güvenlik ekipmanı olsa da, kaza sırasında açığa çıkan enerjiyi tamamen absorbe edemediği durumlarda çeşitli yaralanmalar ortaya çıkabilir.
ETİYOLOJİ VE TARİHÇE
İlk emniyet kemeri tasarımları, Volvo tarafından 1885 yılında patentlenmiş ve 1894 yılında tanıtılmıştır. 1973 yılında, Nils Bohlin’in çabalarıyla bel kemeri, üç noktalı emniyet kemeri olarak geliştirilmiştir. Bu yenilik, otomobil kazalarından kaynaklanan ölümcül yaralanmalarda neredeyse %50’lik bir azalma sağlamıştır. Güvenlik kemerleri “aktif koruma” olarak kabul edilirken, hava yastıkları ve baş destekleri “pasif koruma” olarak adlandırılır.
Emniyet Kemeri Sendromu: İlk kez 1960’larda tanımlanan bu sendrom üçlü bir yapıdadır:
- Abdominal duvar ekimozu/morarması
- İntra-abdominal yaralanmalar
- Lumbar omurga yaralanmaları
EPİDEMİYOLOJİ
TÜİK 2023 verilerine göre Türkiye’de:
- Toplam 1 milyon 314 bin 136 trafik kazası meydana gelmiştir.
- Bu kazaların 235 bin 71’i ölümlü ve yaralanmalıdır.
- Kazalar sonucunda 2 bin 984 kişi olay yerinde hayatını kaybetmiştir.
Amerika’da NHTSA verilerine göre, emniyet kemerleri ölümcül yaralanmaları yaklaşık %43 oranında azaltmaktadır.
PATOFİZYOLOJİ
Emniyet kemerleri, enerjiyi yumuşak dokular yerine daha dayanıklı kemik iskelet sistemine (klavikula, sternum ve üst pelvis) iletmeyi amaçlar. Ancak yüksek enerjili kazalarda:
- Ani Yavaşlama (Deselerasyon): Vücudun kemer üzerinde aşırı fleksiyonuna neden olur.
- Sıkışma (Kompresyon): Boyun, toraks ve abdominal içerik sıkışır.
- Fleksiyon-Distraksiyon: Özellikle lomber omurga kırıklarına ve bağırsak yaralanmalarına yol açar.
Olası Yaralanmalar:
- Toraks: Sternum kırığı, kot kırıkları, akciğer kontüzyonu.
- Abdomen: Karaciğer/dalak laserasyonları, bağırsak perforasyonları, mezenter yırtıkları.
- Omurga: Chance kırıkları (fleksiyon-distraksiyon), servikal yaralanmalar.
KLİNİK VE TANI
Tanı; öykü, fizik muayene ve görüntüleme ile konulur. “Emniyet kemeri izi” (Seat belt sign), göğüs veya karın bölgesindeki ekimozdur ve ciddi iç organ yaralanması riskinin yüksek olduğunu gösterir.
Görüntüleme Yöntemleri:
- Direkt Grafi: Göğüs ve pelvis grafileri.
- FAST/eFAST: Karın içi serbest sıvı ve pnömotoraks değerlendirmesi.
- Bilgisayarlı Tomografi (BT): Künt travmalarda altın standarttır. Hemodinamisi stabil hastalarda “Pan-scan” (Tüm vücut BT) yaklaşımı sıkça kullanılır.
ÇOCUKLARDA EMNİYET KEMERİ SENDROMU
Çocuklar anatomik yapıları ve emniyet kemeri uyumsuzluğu nedeniyle daha yüksek risk altındadır.
Neden Çocuklar Risk Altında?
- Pelvis Yapısı: Pelvis kemikleri tam gelişmediği için kemer karın bölgesine (yumuşak dokuya) kayar.
- Yanlış Kullanım: Omuz kemerini koltuk altından geçirme eğilimi.
- Anatomi: Ön-arka çaplarının küçük olması, omurga ve kemer arasında iç organların daha kolay sıkışmasına neden olur.
Yönetim İpuçları:
Emniyet kemeri izi olan çocuklarda gastrointestinal yaralanma riski %11-25, omurga yaralanma riski %50’ye kadar çıkabilir. Bu çocuklarda karın hassasiyeti olmasa bile intra-abdominal yaralanma şüphesiyle yaklaşılmalı ve genellikle kontrastlı BT çekilmelidir.
ACİL SERVİS YÖNETİMİ
Yaklaşım, tüm travma hastalarında olduğu gibi xABCDE prensiplerine dayanır.
- Öykü: Kemer takılı mıydı? Hava yastığı açıldı mı? Araç hızı? Araç içi/dışı fırlama var mı?
- Muayene: Giysiler tamamen çıkarılmalı, emniyet kemeri izi aranmalıdır.
- Tedavi:
- Vasküler, solid organ veya ciddi omurga yaralanmaları: Yatış ve ilgili branş (Genel Cerrahi/Beyin Cerrahisi) konsültasyonu.
- İzole yumuşak doku veya minör kemik yaralanmaları: Ağrı kontrolü ve konservatif izlem.
PROGNOZ VE SONUÇ
Emniyet kemeri yaralanmalarına rağmen, emniyet kemeri kullanımı hayatta kalma oranlarını belirgin şekilde artırır. Yaralanmalar genellikle emniyet kemeri kullanılmadığında oluşacak tablolardan çok daha hafiftir.
Kritik Uyarı: Emniyet kemeri izi (ekimoz) görülen hastalarda, aksi kanıtlanana kadar iç organ yaralanması olduğu varsayılmalıdır.
KAYNAKLAR
- NCBI Bookshelf: Seat Belt Injuries
- TÜİK Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri 2023
- Don’t Forget The Bubbles: Seat Belt Injuries
İLGİLİ YAZI
https://www.acilcalisanlari.com/gebelerde-travma-yonetimi.html
