Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Bu içeriğin kilidini açmak için lütfen abone olun.
Etomidat, koroner hemodinamiyi koruduğu ve hipotansiyona neden olmadığı için travma hastalarında acil durumlarda en sık tercih edilen barbitürat dışı hipnotik ajandır. Lipofilik özelliği sayesinde kan-beyin bariyerini hızla geçer ve bu nedenle ultra kısa etkili bir ilaçtır. Hızlı seri entübasyon (RSI) sırasında intravenöz enjeksiyondan yaklaşık 30 saniye sonra etkisi başlar.
✅ Avantajları:
- Hemodinamik stabiliteyi korur, hipotansiyona neden olmaz (travma hastalarında en önemli avantajıdır).
- Hızlı etki başlangıcı ve kısa etki süresi.
- Düşük histamin salınımı riski.
- Bolus enjeksiyonla bile kardiyovasküler stabilite sağlar.
- Kafa içi basıncını (KİBAS) düşürür.
FARMAKOKİNETİK ÖZELLİKLER
- Etki Başlangıcı: ~30-60 saniye
- Etki Süresi: 3-5 dakika (10 dakikaya kadar uzayabilir)
- Yarılanma Ömrü (t½): 2 – 5 saat
- Metabolizma: Karaciğer (Ester hidrolizi)
- Atılım: İdrar (%87), Safra (%13)
ETKİ MEKANİZMASI
Etomidat, karboksillenmiş bir imidazol halkası içeren benzersiz yapıya sahip bir anestezik ajandır.
- GABA Modülasyonu: Etomidat, GABA-A reseptörlerine bağlanarak inhibitör nörotransmitter olan GABA’nın etkisini artırır. Bu, sinaptik inhibisyonu güçlendirerek sedasyon ve hipnoz sağlar.
- Disinhibisyon ve Miyoklonus: MSS’de ekstrapiramidal motor aktiviteyi düzenleyen bölgelerde disinhibitör etkilere yol açabilir. Bu durum, indüksiyon sırasında sık görülen (%30-60) miyoklonus (kas seğirmesi) olaylarını açıklar.
ENDİKASYONLAR
1. Hızlı Seri Entübasyon (RSI) İndüksiyonu
Etomidat, indüksiyon sırasında minimal kan basıncı düşüşü ile karakterize olumlu bir hemodinamik profile sahiptir. Bu nedenle:
- Travmaya bağlı şok,
- Hipovolemi,
- Önemli kardiyovasküler hastalığı olan hastalarda ideal bir indüksiyon ajanıdır.
2. Prosedürel Sedasyon
Kısa süreli, ağrılı olmayan işlemler için kullanılır (Analjezik etkisi yoktur, mutlaka opioid ile kombine edilmelidir).
- Çıkık redüksiyonu
- Kardiyoversiyon
UYGULAMA VE DOZ
Yetişkin ve Pediatrik (>10 Yaş) Dozu
- Standart İndüksiyon Dozu: 0.3 mg/kg IV (0.2 – 0.6 mg/kg aralığında uygulanabilir).
- Uygulama Hızı: 30–60 saniye içinde yavaş IV bolus.
- Analjezi: Etomidatın analjezik etkisi yoktur. İşlem öncesi Fentanil (1-2 mcg/kg) önerilir.
Özel Popülasyonlar
| Hasta Grubu | Doz Ayarlaması | Notlar |
|---|---|---|
| Geriatrik (Yaşlı) | 0.15 – 0.2 mg/kg | Klirens azalması nedeniyle doz düşürülmelidir. |
| Çocuklar (<10 Yaş) | 0.3 mg/kg | Rutinde ilk tercih değildir. Yetersiz kalırsa doz %30 artırılabilir. |
| Karaciğer Yetmezliği | Doz Azaltılmalı | Yarılanma ömrü uzar. |
| Böbrek Yetmezliği | Dikkatli Kullanım | Toksisite riski artabilir. |
YAN ETKİLER
- Adrenal Supresyon (En Önemli Yan Etki):
- Etomidat, kortizol sentezindeki 11-beta-hidroksilaz enzimini geri dönüşümlü olarak inhibe eder.
- Tek bir doz (0.3 mg/kg) bile adrenal kortekste kortizol üretimini 4-8 saat boyunca baskılayabilir.
- Septik şoktaki hastalarda kullanımı tartışmalıdır; ancak tek doz kullanımın mortaliteyi artırdığına dair kesin kanıt yoktur.
- Miyoklonus:
- Hastaların %30-60’ında görülür. Nöbet değildir, kortikal disinhibisyona bağlıdır.
- Önlemek için premedikasyonda düşük doz benzodiazepin veya opioid kullanılabilir.
- Enjeksiyon Ağrısı:
- Küçük damarlarda belirgindir. Önlemek için geniş damar yolu tercih edilmeli veya öncesinde IV lidokain uygulanmalıdır.
- Bulantı ve Kusma:
- Uyanma döneminde sık görülür (%30-40).
GEBELİK VE EMZİRME
- Gebelik Kategorisi: C.
- Plasentayı geçer. Gebelerde güvenliği tam kanıtlanmamıştır. Ancak hemodinamik stabilitenin kritik olduğu (ör. travma) durumlarda kar/zarar oranı gözetilerek kullanılabilir.
- Sezaryen anestezisinde kullanımı, adrenal baskılanma riski nedeniyle rutin önerilmez.
- Emzirme: Anne sütüne geçer.
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
