Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Bel ağrısı, hem birinci basamakta hem acil serviste en sık başvuru nedenlerinden biridir ve erişkinlerin yaklaşık %80’i yaşamları boyunca en az bir kez bu durumu yaşar. Olguların büyük çoğunluğu (%85) mekanik (nonspesifik) kaynaklıdır ve genellikle aşırı kullanım, zorlanma veya travma sonrası gelişir. Ağrı ani başlayabileceği gibi zamanla artabilir; künt, sızlayıcı veya yanıcı karakterde olabilir. Tek ya da çift taraflı olup kalça ve uyluğa yayılım gösterebilir.
ETİYOLOJİ
Hem yetişkin hem de pediatrik popülasyonlar için geniş bir potansiyel etiyoloji yelpazesine sahiptir. Ağrıların büyük çoğunluğu mekanik kaynaklıdır. Diğer etiyolojileride kapsayan konu anlatımına buradan erişebilirsiniz.
KLİNİK
Sırt ağrısı olan hastanın değerlendirilmesinde ayrıntılı öykü ve fizik muayene esastır. Hastanın demografik özellikleri, ağrının başlangıcı ve karakteri, bacaklara yayılımı, artıran-azaltan faktörler sorgulanmalıdır. Uyuşma, karıncalanma, kuvvetsizlik, idrar-gaita kontrol kaybı gibi nörolojik bulgular özellikle önemlidir. Gece ağrısı, sabah tutukluğu ve süresi de değerlendirilmelidir. Hastanın ağrı yerini tarif etmesi istenir. Travma varsa mekanizması tanıda yol göstericidir. Önceki tedavi öyküsü mutlaka sorgulanmalıdır.
Lumbalji Kırmızı Bayraklar
- Nörolojik semptomlar
(Genellikle alt ekstremitede güçsüzlük) - Üriner veya fekal inkontinans / retansiyon
- Aktivite ve diyetle ilişkili olmayan kilo kaybı
- Kanser öyküsü
- İmmunsupresif kullanımı
- Uyuşturucu kullanımı
- 18 yaşından küçük, 55 yaşından büyük olma
- Şiddetli travma öyküsü
- Ateş, üşüme, gece terlemesi
- Osteoporoz öyküsü veya risk faktörleri
- Konservatif tedaviye yanıt alamama
- İstirahatle azalmayan ve gece uykudan uyandırır nitelikte ağrı
Kanser, enfeksiyon veya inflamatuvar hastalıkları düşündüren bulgular “kırmızı bayrak” olarak adlandırılır ve ileri değerlendirme gerektirir. Erişkinlerde, erken görüntüleme genellikle önerilmez; uygun konservatif tedaviye rağmen 6 haftadan uzun süren ağrıda görüntüleme yapılmalıdır. Çocuklarda ise süre kriteri net olmadığından, daha erken görüntüleme tercih edilir.
TEDAVİ
Spesifik bel ağrısında tedavi, altta yatan nedene yöneliktir. Spesifik olmayan bel ağrısında ise amaç; ağrıyı azaltmak, hareketliliği korumak, fonksiyon kaybını önlemek ve kronikleşmeyi engellemektir. Akut mekanik bel ağrısı çoğunlukla birkaç gün–hafta içinde düzelir. Tedavide en sık parasetamol, NSAİİ, miyorelaksanlar, gerektiğinde opioidler ve bazı durumlarda antidepresanlar kullanılır.
Parasetamol
Parasetamol (asetaminofen) son çalışmalarda plasebodan daha faydalı olmadığı için tedavide tavsiye edilmektedir.
Non-steroid Anti-inflamatuar İlaçlar (NSAİİ)
NSAİİ’ler analjezik ve antiinflamatuar oldukları için en sık reçete edilen ilaçlardır. Antiinflamatuar etki için analjezik dozdan daha yüksek dozlarda kullanımı gereklidir. Birden fazla NSAİİ kombinasyonunda yan etki insidansı artar ve hastaya daha fazla yarar sağlamaz. NSAİİ’lara tolerans genellikle iyi olmasına rağmen gastrointestinal yan etkiler ciddi sorunlara yol açabilir. Gastrointestinal yakınmalar gelişmiş ise veya riskli hastalarda proton pompa inhibitörü önerilir.
Miyorelaksan İlaçlar
Miyorelaksanlar genel olarak antispazmodik ve antispastik ilaçlar olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Etkilerinin daha çok santral polisinaptik nöronal inhibisyon ile oluştuğu kabul edilir. Kullanımları sırasında sedasyon ve bağımlılık açısından dikkat edilmelidir.
Sistemik Kortikosteroidler
Spesifik olmayan mekanik bel ağrılı hastalarda kullanımı önerilmemektedir.
Kombine Tedaviler
Miyorelaksanların analjeziklerle kombine kullanımı kısa dönemde daha etkili olabilir; ancak santral sinir sistemi yan etkileri artabilir. Kronik bel ağrılı hastalarda opioid + naproksen kombinasyonu daha etkili bulunmuştur.
ÖRNEK REÇETE
I- Brufen® 600 mg (ibuprofen) Tablet DIB s:2×1
- Her bir tablet 600 mg ibuprofen içerir.
- Günde 2-3 kez kullanılabilir (8-12 saatte bir).
- Günlük doz 2400 mg’ı geçmemelidir.
II- Thermo Doline® (tofenamat + benzil nikotinat) Krem s:4×1
- 1 g kremde 100 mg etofenamat ve 10 mg benzil nikotinat içerir.
- Etofenamat, steroid olmayan antiinflamatuar ilaçtır.
- Günde 3-4 kez uygulanır.
III- Cabral® (feniramidol HCl) 400 mg Tablet s:3×1
- Her bir film tablet 400 mg feniramidol HCl içerir
- Kas gevşetici ve ağrı kesici olarak etki gösterir.
- Günde 3 kez uygulanır.
UYARI – ÖNLEMLER
- Tiyokolşikosid çocuklarda önerilmez (16 yaş üstü).
- Epilepside nöbetleri artırabilir.
- Gebelik ve laktasyonda kullanılmamalıdır.
TANI KODU
Dorsalji ve ilgili tanılar (M54):
- M54.3: Siyatik
- M54.4: Lumbago, siyatik ile
- M54.5: Bel ağrısı
- M54.6: Torasik vertebrada ağrı
- M54.8: Dorsalji, diğer
- M54.9: Dorsalji, tanımlanmamış
İLGİLİ YAZI
