Soru-30

Açıklama

Aktif nöbet, serebral nöronların ani ve aşırı elektriksel aktivitesi sonucu gelişen ve istemsiz motor hareketler, bilinç değişikliği veya davranış değişiklikleri ile seyreden akut nörolojik bir durumdur. Hastane öncesi ortamda aktif nöbet yönetiminin temel amacı hastayı travmadan korumak, hava yolunu güvence altına almak ve geri döndürülebilir nedenleri hızlıca değerlendirmektir.

Epidemiyoloji

Nöbetler acil sağlık hizmetlerinin sık karşılaştığı nörolojik acillerden biridir. Epilepsi hastalarında görülebileceği gibi hipoglisemi, kafa travması, enfeksiyon, metabolik bozukluklar veya ilaç toksisiteleri gibi birçok akut durum nöbet gelişimine neden olabilir.

Patofizyoloji

Nöbetler, serebral kortekste bulunan nöronların senkronize ve aşırı elektriksel deşarjı sonucu ortaya çıkar. Bu durum motor aktivite artışı, bilinç değişikliği veya otonomik bulgular ile kendini gösterebilir. Uzayan nöbetler serebral hipoksi ve metabolik stres oluşturarak nörolojik hasara yol açabilir.

Klinik Bulgular

• İstem dışı kasılmalar
• Bilinç kaybı veya bilinç değişikliği
• Salivasyon artışı
• Göz deviasyonu
• Postiktal konfüzyon

Hastane öncesi yaklaşım

Aktif nöbet geçiren bir hastada yönetim belirli bir öncelik sırasını izler. İlk hedef hastanın güvenliğini sağlamak ve hava yolunu korumaktır.

• Hasta çevresindeki sert ve kesici cisimlerden uzaklaştırılarak travmadan korunur.
• Hastanın hareketleri zorla durdurulmaya çalışılmaz.
• Hasta mümkünse yan pozisyona çevrilir ve aspirasyon riski azaltılır.

Hava yolu güvenliği sağlandıktan sonra standart acil değerlendirme yapılır:

• A (Airway): Hava yolu açıklığının sağlanması
• B (Breathing): Solunumun değerlendirilmesi ve oksijen desteği
• C (Circulation): Nabız ve kan basıncının değerlendirilmesi, monitörizasyon
• D (Disability / Dextrose): Nörolojik değerlendirme ve parmak ucu kan şekeri ölçümü

Hipoglisemi nöbetlerin en önemli ve hızlı düzeltilebilir nedenlerinden biri olduğu için mutlaka dışlanmalıdır.

Farmakolojik tedavi

Nöbetlerin büyük çoğunluğu 2 dakika içinde kendiliğinden sonlanır. Bu nedenle ilk aşamada antikonvülzan ilaç uygulanması gerekli değildir. Farmakolojik tedavi aşağıdaki durumlarda başlanmalıdır:

• Nöbetin 5 dakikadan uzun sürmesi
• Bilincin açılmadan tekrarlayan nöbetlerin görülmesi

Bu durumda ilk basamak tedavi benzodiazepin grubu antikonvülzanlardır.