Oral antikoagülanlar, kan pıhtılaşmasını azaltarak tromboz ve emboli gibi komplikasyonların önlenmesinde kullanılır. Bu ilaçlar, venöz tromboembolizm (VTE), atriyal fibrilasyon (AF), mekanik kalp kapakçığı veya kardiyak trombüs riskini azaltmak için yaygın olarak reçete edilir. Oral antikoagülanlar iki ana gruba ayrılır:
Klasik Oral Antikoagülanlar (K Vitamini Antagonistleri)
Kumadin (Coumadin®):
En sık kullanılan K vitamini antagonistidir.
- Mekanizma: Karaciğerde K vitamini bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin (Faktör II, VII, IX ve X) sentezini inhibe eder.
- Takip: INR (Uluslararası Normalleştirilmiş Oran) ile izlenir. Hedef INR değeri genellikle 2-3 arasında tutulur.
- Etkileşimler: Gıda (örneğin yeşil yapraklı sebzeler), alkol ve birçok ilaç (örneğin aspirin) ile etkileşime girebilir.
- Antidot: K vitamini (fitomenadion) veya taze donmuş plazma (FFP).
Yeni Nesil Oral Antikoagülanlar (NOAC/DOAC)
- Yeni oral antikoagülanlar, daha öngörülebilir farmakokinetik özelliklere sahiptir ve rutin INR takibi gerektirmez.
Direkt Trombin İnhibitörü
Dabigatran (Pradaxa®):
- Mekanizma: Trombinin doğrudan inhibisyonu yoluyla etki eder.
- Kullanım: Atriyal fibrilasyon ve VTE profilaksisi.
- Antidot: İdarucizumab (Praxbind).
- Direkt Faktör Xa İnhibitörleri
Rivaroksaban (Xarelto®):
- Mekanizma: Faktör Xa’yı inhibe ederek trombin oluşumunu azaltırlar.
- Kullanım: Atriyal fibrilasyon, VTE profilaksisi, derin ven trombozu (DVT) ve pulmoner emboli (PE) tedavisi.
- Antidot: Andeksanet alfa (Andexxa) veya protrombin kompleks konsantresi (PCC).
Apiksaban (Eliquis®)
- Mekanizma: Faktör Xa’yı inhibe ederek trombin oluşumunu azaltırlar.
- Kullanım: Atriyal fibrilasyon, VTE profilaksisi, derin ven trombozu (DVT) ve pulmoner emboli (PE) tedavisi.
- Antidot: Andeksanet alfa (Andexxa) veya protrombin kompleks konsantresi (PCC).
Edoksaban (Lixiana®)
- Mekanizma: Faktör Xa’yı inhibe ederek trombin oluşumunu azaltırlar.
- Kullanım: Atriyal fibrilasyon, VTE profilaksisi, derin ven trombozu (DVT) ve pulmoner emboli (PE) tedavisi.
- Antidot: Andeksanet alfa (Andexxa) veya protrombin kompleks konsantresi (PCC).
ENDİKASYONLAR
- Atriyal fibrilasyon (non-valvüler)
- Venöz tromboemboli (DVT/PE)
- Mekanik kalp kapakçıkları (varfarin tercih edilir)
- Kardiyomiyopati veya kalp yetmezliği olan hastalarda trombüs riski
YAN ETKİ
- Kanama: Tüm antikoagülanların en yaygın ve ciddi yan etkisidir. Gastrointestinal kanama, intrakraniyal kanama riski yüksektir.
- Deri nekrozu: Özellikle varfarin kullanımında nadir görülen bir komplikasyon.
- Hematüri veya epistaksis: Daha hafif kanama belirtileri olabilir.
KONTRENDİKASYONLAR
- Aktif kanama veya kanama riski yüksek hastalar
- Gebelik (özellikle varfarin teratojeniktir, ancak yüksek riskli kapakçık hastalığında kullanılabilir)
- Ciddi böbrek veya karaciğer yetmezliği (NOAC’lar doz ayarlaması gerektirebilir)
HASTA EĞİTİMİ VE İLK YARDIM
[WPSM_AC id=45980]
KAYNAKLAR
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560651/
- https://www.thd.org.tr/thd_halk/?sayfa=antikoagulan
İLGİLİ YAZI
