Yeşil Ağaç Kırığı (Greenstick Fracture)

Yeşil (yaş) ağaç kırığı, kemiğin bükücü güçlere maruz kalması sonrası gelişebilen tamamlanmamış bir kırıktır. Kemiğin esnek ve periostun kalın olması nedeniyle oluşan, çocukluk çağına özgü bir kırıktır. Kemikte oluşan eğrilik dışarıdan görülebilir ve genellikle yakın takip yeterli olmakla birlikte, bazı durumlarda deformitenin düzeltilmesi gerekebilir.

Yeşil ağaç kırığı, kemiğin bir tarafında yalnızca korteks ve periostun kesintiye uğradığı, diğer tarafta kırığın tamamlanmadığı kısmi kalınlıkta bir kırıktır. Genellikle bükülme tarzında travmalara maruz kalan uzun kemiklerde görülür. Bu tür kırıklar çocuklarda yaygındır ve çoğu zaman konservatif yöntemlerle, örneğin alçı veya atel ile tedavi edilir. Cerrahi müdahale genellikle gerekmez; ancak deformitenin düzeltilmesi için bazı olgularda manipülasyon yapılabilir.

Mekanizma

Yeşil ağaç kırıkları genellikle tam fleksiyon yapmış kol üzerine düşme sonrası meydana gelir. Bu tür kazalar çocuklarda sık görülen bükülme tarzı travmalardır. Bunun yanı sıra motorlu araç çarpışmaları, spor yaralanmaları veya çocuğa bir nesneyle doğrudan vurulması gibi durumlarda da yeşil ağaç kırıkları ortaya çıkabilir.

Beslenme durumu da bu kırıkların oluşumunda rol oynayabilir. Özellikle D vitamini eksikliği gibi yetersiz beslenme durumları, kemiklerin zayıf olmasına ve travma sonrası uzun kemiklerde yeşil ağaç kırığı riskinin artmasına yol açabilir. D vitamini, kemiklerin mineralizasyonu ve güçlenmesi için gereklidir. Bu nedenle sağlıklı beslenme ve uygun vitamin desteği, çocukların kemik sağlığını korumak için önemlidir.

Epidemiyoloji

Yeşil ağaç kırıkları genellikle 10 yaşın altındaki pediatrik popülasyonda daha sık görülse de, yetişkinler dahil olmak üzere herhangi bir yaş grubunda ortaya çıkabilir. Bu kırıklar çoğunlukla çocuklarda bükülme tarzı travmalara bağlı olarak gelişir.

Kadın ve erkekler arasında yeşil ağaç kırıklarının insidansı benzerdir. Cinsiyet, bu kırıkların sıklığını belirgin şekilde etkilemez.

Yenidoğanlarda kemik kırıkları da dikkat gerektiren bir durumdur. Yenidoğanların kafatası kırıkları arasında görülebilen tiplerden biri yeşil ağaç kırığıdır. Bu durum genellikle doğum sırasında başın doğum kanalından geçerken maruz kaldığı baskı ve travmalara bağlı olarak gelişir. Yenidoğanlarda görülen kırıklar özel değerlendirme ve yönetim gerektirebilir.

Patofizyoloji

Çocuk kemikleri, erişkin kemiklerine kıyasla daha az mineralize, damarsal yapıdan daha zengin, daha esnek ve daha kalın periosta sahiptir. Erişkinlerde diyafiz ve metafiz daha kalsifiye olsa da pediatrik kemik yapısına göre daha kırılgandır. Çocuk kemiklerinin esnek yapısı, yeşil ağaç, torus ve plastik bükülme yaralanmalarına zemin hazırlar.

Yeşil ağaç kırıkları diyafiz ve metafiz boyunca herhangi bir yerde meydana gelebilir. Bu kırıkların ortaya çıkışı; artmış kollajen matriksi, daha olgunlaşmamış çapraz bağ yapısı ve daha yüksek immatür/matür çapraz bağ oranı ile açıklanmaktadır. Bu özellikler çocuk kemiklerini daha esnek ve bükülmeye karşı dirençli hale getirir. Ancak aynı esneklik, bükülme travmaları sonrası tamamlanmamış kırıkların oluşmasına neden olabilir.

Klinik

Yeşil ağaç kırığı olan hastaların öyküsü ve fizik muayenesi, diğer kırıkları olan hastalardan çok farklı değildir. Yaş, cinsiyet, anatomik yerleşim, yumuşak doku tutulumu ve yaralanma mekanizması öykünün önemli bileşenleridir. Fizik muayenede yumuşak doku değerlendirmesi ile nörovasküler inceleme önemlidir. Kırık hattını her zaman görmek kolay olmayabilir. Öyküde travma her zaman net olmayabilir. Ağrılı ekstremite değerlendirilirken yumuşak doku tutulumu, nörovasküler durum ve kırık altı ile üstü eklemler de gizli kırıklar veya çoklu kırıklar açısından incelenmelidir.

Fizik muayenede, hastanın yaşına bağlı olarak çocuk ekstremiteyi hareket ettirmek istemeyebilir; küçük yaş grubundaki hastalar teselli edilemezse ağlayabilir, ağrıdan yakınabilir ve yaralı ekstremiteyi koruyabilir. Sık görülen fiziksel bulgular arasında hareket açıklığında azalma, palpasyonda hassasiyet, ekimoz, ödem, abrazyon ve laserasyon bulunur.

Yeşil ağaç kırıkları vücuttaki birçok kemikte görülebilse de en sık fibula, tibia, ulna, radius, humerus ve klavikula gibi uzun kemiklerde görülür. En sık ön kolda ve kolda, özellikle ulna, radius veya humerusu içeren yaralanmalarda saptanır. Bunun temel nedeni, çocukların çoğunlukla uzatılmış kol üzerine düşmesidir. Bunun yanında çene ve burunda da yeşil ağaç kırıkları oluşabilir.

Bu özellikler, yeşil ağaç kırığı tanısı ve yönetimi için önemli ipuçları sunar ve çocuk hastaların tedavisinde dikkate alınması gereken temel faktörlerdir.

X-Ray

Tanısal değerlendirme, yaralı ekstremitenin veya şikâyet olan bölgenin röntgenini içerir. Tipik grafi bulgusu, kemiğin tamamını kat etmeyen kırık hattının görülmesidir. Bir tarafta korteks ve periost kırılmıştır; diğer tarafta ise basınç kuvvetlerine bağlı plastik deformasyon izlenir. Grafide, gerilim tarafında belirgin kırık hattı ve karşı tarafta eğilme görünümü dikkat çeker.

Konsültasyon

Çoğu yeşil ağaç kırığı ortopedi konsültasyonu gerektirmez. Ancak açılanması fazla olan kırıklarda veya redüksiyon planlanan hastalarda, redüksiyon başarısız olursa ortopedi konsültasyonu gerekebilir. Komplikasyonları azaltmak için ilk başvurudan sonra ortopedi polikliniği kontrolü önerilmelidir. Bu yaklaşım, kırığın doğru iyileşmesini ve olası komplikasyonların erken saptanmasını sağlar.

Tedavi

Kırık hattında açılanma derecesi fazla ise kapalı redüksiyon ve immobilizasyon gerekir. Tüm yeşil ağaç kırıkları immobilizasyon gerektirir. İlk yaralanmadan sonraki günlerde immobilizasyon uygulanmazsa kırık çevresinde ödem artabilir ve yeniden redüksiyon ihtiyacı doğabilir. Bu nedenle hastaya ortopedi polikliniği kontrolü önerilmelidir.

Açılanma derecesi düşükse veya yoksa, tedavide immobilizasyon (atel-splint), elevasyon, antiinflamatuar tedavi ve yakın takip yeterlidir. Atel uygulaması hasta için daha konforludur ve bazı durumlarda duş sırasında çıkarılabilmesine olanak sağlayabilir.

Uzun kemik yeşil ağaç kırıklarında alçı immobilizasyonu yaklaşık altı hafta sürmelidir. Alçı tipi kırığın yerine göre değişir. Ön kol kırıklarında distal kırıklarda kısa kol alçı önerilirken, proksimal kırıklarda uzun kol alçısı gerekir ve yaklaşık üç hafta bu şekilde kalması önerilir. İyileşme sürecinin ortasında kısa kol alçısına geçilebilir. Klavikula kırıklarında 12 yaş altında bandaj önerilmektedir. Proksimal kırığı olan hastalar daha yakın ortopedik takip gerektirir.

Genel olarak prognoz iyidir. Yeşil ağaç kırıklarının çoğu, yaralı kemiğin görünümünde veya fonksiyonunda belirgin kalıcı bozukluk olmadan iyi iyileşir. Bununla birlikte, uygun şekilde immobilize edilmezse ve uygun ortopedik takip yapılmazsa, kırığın tam kırılma ve yer değiştirme riski vardır.

Ön kol kabul edilebilir açılanma

Kaynaklar

• Radiopaedia. Greenstick fracture.
• Schmeltzer R, et al. Greenstick Fracture. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.
• TOTBİD Dergisi. Pediatrik kırıkların özellikleri ve iyileşmesi. 2019.
• Journal of Clinical and Analytical Medicine. Pediatrik Ortopedik Aciller.
• ResearchGate. Pediatrik Yaş Ağaç Kırıkları Yönetimi.

İlgili Yazı

Çocukluk Çağı Büyüme Plağı Yaralanmaları