Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Pelvik inflamatuar hastalık (Pelvic Inflammatory Disease: PID), özellikle üreme çağındaki kadınlarda görülen, genellikle Neisseria gonorrhoeae ve Chlamydia trachomatis gibi cinsel yoldan bulaşan bakteriler nedeniyle uterus, overlar, fallop tüpleri ve pelvik periton yapılarının enfeksiyonudur. Enfeksiyon vulva, vajen ve endoserviksteki mikroorganizmaların endometrium, tuba uterina, over ve komşu yapılara assendan (yukarı doğru) olarak ilerlemesi ile oluşur.
PID tanısı öncelikle kliniktir ve alt karın veya pelvik ağrısı ve genital sistem hassasiyeti olan kadın hastalarda şüphelenilmelidir. Asemptomatik ilerlemesi ve belirtilerin başka hastalıkları da düşündürmesinden dolayı erken tanı ve tedavi önemli bir yere sahiptir. Hastanın değerlendirilmesi sırasında, dış gebelik de dahil olmak üzere diğer ağrı etiyolojileri göz önünde bulundurulmalı ve ekarte edilmelidir.
ANATOMİ
ETİYOLOJİ
Pelvik enfeksiyonlar genellikle mikst enfeksiyonlardır. Rahim ağzından yükselen enfeksiyon PID’ye neden olur. Vakaların %85’inde enfeksiyona cinsel yolla bulaşan bakteriler neden olmaktadır. Suçlu etkenler arasında en yaygın patojenler şunlardır:
- Neisseria gonorrhoeae
- Chlamydia trachomatis
Endoservikal bölgede N. gonorrhoeae veya C. trachomatis saptanan kadınların yaklaşık %10 ile %15’inde PID gelişir. Tipik olarak, gonoreal PID diğer nedenlere bağlı PID’den daha şiddetlidir. Klamidyaya bağlı PID’nin semptomlara neden olma olasılığı daha düşüktür ve bu nedenle subklinik PID ile sonuçlanma olasılığı daha yüksektir.
Vakaların yaklaşık %15’inden sorumlu olan diğer mikroorganizmalar:
- Mycoplasma genitalium
- Bakteriyel vajinoz patojenleri (Peptostreptococcus, Bacteroides)
- Solunum patojenleri (Haemophilus influenza, Streptococcus pneumonia)
- Enterik patojenler (Escherichia coli, Bacteroides fragilis)
EPİDEMİYOLOJİ
PID en sık 15-25 yaş arası kadınlarda görülür. Her yıl 1 milyon kadına hastanelerde ve acil servislerde PID tanısı konulmaktadır. Son on yılda PID oranları azalmakla birlikte, hem polikliniklerde hem de acil servis ortamlarında hala yaygın olarak görülmektedir.
PATOFİZYOLOJİ
Üst kadın genital kanalının enfeksiyonu, iltihaplı hasara yol açarak yara izi, yapışıklıklar ve fallop tüplerinin kısmen veya tamamen tıkanmasıyla sonuçlanır. Bu, fallop tüpü astarı boyunca silyalı epitel hücrelerinin kaybıyla sonuçlanabilir; bu da yumurta naklinin bozulmasına, kısırlık ve dış gebelik riskinin artmasına neden olur.
RİSK FAKTÖRLERİ
- Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (CYBE) olması (Özellikle Klamidya ve Gonore)
- 15-25 yaş arası kadınlar
- Multipl cinsel partner
- Kontraseptif yöntemlerin kullanılmaması
- Vajinal duş yapılması
- Düşük sosyoekonomik durum
- Geçmiş PID öyküsü
- Sigara kullanımı ve madde bağımlılığı
- Rahim içi araç (RİA) kullanımı (Takıldıktan sonraki ilk 3 hafta risk yüksektir)
- Üst genital organlara müdahaleler (Dilatasyon ve küretaj, histerosalpingografi)
KLİNİK BULGULAR
PID öncelikle klinik bir tanıdır. Tanı konulan hastaların çoğu asemptomatiktir veya hafif semptomları vardır. Ağrı hastaların en sık yakınmasıdır. Bu nedenle, alt karın ağrısı ve pelvik rahatsızlık ile başvuran her genç kadında PID’den şüphelenilmelidir.
Sık Görülen Semptomlar:
- Bilateral alt abdominal ve adneksiyal hassasiyet
- Anormal servikal veya vajinal akıntı (Mukopürülan)
- 38 dereceden yüksek ateş ve titreme (%35-40 oranında görülür)
- Anormal vajinal kanama
- Disparoni (Ağrılı cinsel ilişki)
- Servikal hareket hassasiyeti (CMT – Chandelier belirtisi)
- Mide bulantısı – kusma (Peritonit belirtisi olabilir)
- Dizüri
- Dismenore ve menoraji
TANI
PID tanısı kliniktir. PID şüphesi olan tüm kadınlarda jinekolojik muayene yapılmalıdır. Tanı için aşağıdaki adımlar izlenmelidir:
- Gebelik Testi (Beta-hCG): Ektopik gebeliği dışlamak için şarttır.
- Laboratuvar: Lökositoz, sola kayma, artmış sedimentasyon hızı ve CRP saptanabilir.
- Mikrobiyoloji: Vajinal/servikal akıntı mikroskopisi, Gonore ve Klamidya kültürü/PCR.
- Görüntüleme: Tubo-ovaryan apse şüphesinde pelvik ultrason, BT veya MRG kullanılabilir.
- Laparoskopi: Tanının doğrulanmasında altın standarttır.
AYIRICI TANI
- Akut apandisit
- Adneksiyel torsiyon (Over Torsiyonu)
- Ektopik Gebelik
- Rüptüre Over Kisti / Korpus Luteum Kisti
- İdrar yolu enfeksiyonu / Piyelonefrit
- Endometriozis
- Divertikülit / Ülseratif Kolit
TEDAVİ
Tanı öncelikle klinik şüphe üzerine konulur. Cinsel olarak aktif genç kadınlarda açıklanamayan alt karın ağrısı ve muayenede servikal hareket, uterin veya adneksal hassasiyet varsa ampirik tedavi önerilir.
Ayaktan Tedavi (CDC Önerileri):
- Seftriakson 500mg IM tek doz + Doksisiklin 100mg oral 2×1 (14 gün) + Metronidazol 500mg oral 2×1 (14 gün)
- VEYA Seftriakson 500mg IM tek doz + Ofloflaksasin 400 mg 2×1 (14 gün) + Metronidazol 500mg oral 2×1 (14 gün)
Not: Rahim içi araç (RİA) bulunan hastalarda, RİA antibiyotik tedavisine başlandıktan 48 saat sonra çıkarılmalıdır.
Daha fazla reçete bilgisine buradan ulaşabilirsiniz.
Yatış Endikasyonları:
- Gebelik
- Tubo-ovaryan apse varlığı
- Şiddetli klinik tablo (Bulantı, kusma, yüksek ateş)
- Oral tedaviyi tolere edememe veya uyumsuzluk
- 72 saatlik oral tedaviye yanıtsızlık
- Cerrahi acillerin (örneğin apandisit) dışlanamaması
KOMPLİKASYONLAR
- Tubo-ovaryan veya pelvik apse
- Dış gebelik (Skar dokusuna bağlı)
- İnfertilite (Kısırlık)
- Kronik pelvik ağrı
- Fitz-Hugh-Curtis Sendromu (Perihepatit)
PODCAST
(Podcast linki buraya eklenecek)
SORU
(İlgili soru linki buraya eklenecek)
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
https://www.acilcalisanlari.com/over-torsiyonu-acil-yaklasim.html
